Właściwości farmakodynamiczne
Enoxaparin sodium LEK-AM 6 000 j.m. (60 mg)/0,6 ml

Właściwości farmakodynamiczne

Enoxaparin sodium LEK-AM jest heparyną drobnocząsteczkową należącą do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwzakrzepowych (kod ATC: B01AB05). Produkt ten posiada status leku biopodobnego, co oznacza, że wykazuje wysokie podobieństwo do leku referencyjnego pod względem jakości, bezpieczeństwa i skuteczności. Szczegółowe informacje dotyczące biopodobieństwa są dostępne w rejestrach Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹

Charakterystyka molekularna

Enoksaparyna to heparyna drobnocząsteczkowa charakteryzująca się średnią masą cząsteczkową wynoszącą około 4500 daltonów. Jej struktura chemiczna powstaje w wyniku zasadowej depolimeryzacji estru benzylowego heparyny pozyskiwanej z błony śluzowej jelit świń. W procesie tym dochodzi do rozdzielenia aktywności przeciwzakrzepowej i przeciwkrzepliwej, które występują w standardowej heparynie niefrakcjonowanej. Substancją czynną preparatu jest sól sodowa enoksaparyny.²³

Mechanizm działania

Mechanizm działania enoksaparyny sodowej opiera się na jej wysokiej aktywności przeciw czynnikowi Xa (anty-Xa) oraz znacznie niższej aktywności przeciw czynnikowi IIa (anty-IIa, aktywność przeciwtrombinowa). W badaniach in vitro wykazano, że aktywność anty-Xa enoksaparyny sodowej wynosi około 100 j.m./mg, podczas gdy aktywność anty-IIa osiąga wartość około 28 j.m./mg. Stosunek tych aktywności wynosi 3,6, co jest charakterystyczną cechą heparyn drobnocząsteczkowych. Działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny zachodzi przy udziale antytrombiny III (ATIII), co skutkuje efektywnym działaniem przeciwzakrzepowym u ludzi.⁴

Dodatkowe właściwości przeciwzakrzepowe

Poza podstawową aktywnością skierowaną przeciwko czynnikom Xa i IIa, enoksaparyna sodowa wykazuje dodatkowe właściwości przeciwzakrzepowe i przeciwzapalne, które zostały zidentyfikowane zarówno w badaniach klinicznych z udziałem zdrowych ochotników i pacjentów, jak również w modelach nieklinicznych. Do tych dodatkowych właściwości należą:

• Hamowanie innych czynników krzepnięcia (w tym czynnika VIIa) zależne od ATIII
• Indukcja uwalniania endogennego inhibitora zależnej od czynnika tkankowego drogi krzepnięcia (TFPI – Tissue Factor Pathway Inhibitor)
• Zmniejszenie uwalniania czynnika von Willebranda (vWF) ze śródbłonka naczyniowego do krwioobiegu

Wszystkie wymienione mechanizmy przyczyniają się do całościowego działania przeciwzakrzepowego enoksaparyny sodowej, wzmacniając jej efekt terapeutyczny.⁵

Wpływ na parametry koagulologiczne

Enoksaparyna sodowa stosowana w dawkach profilaktycznych nie wpływa w istotny sposób na wartość czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji (aPTT). Natomiast w przypadku stosowania leku w dawkach terapeutycznych wartość aPTT może ulec wydłużeniu o 1,5-2,2 razy w stosunku do czasu kontrolnego, przy maksymalnej aktywności leku. Ta różnica w oddziaływaniu na parametry koagulologiczne w zależności od dawki ma znaczenie kliniczne przy monitorowaniu leczenia.⁶

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Szczególnie istotne dane dotyczące skuteczności klinicznej enoksaparyny sodowej pochodzą z badań nad rozszerzoną profilaktyką żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po operacjach ortopedycznych, w tym alloplastyce stawu biodrowego. W randomizowanym badaniu z podwójnie ślepą próbą oceniano efektywność przedłużonej profilaktyki u pacjentów poddanych operacji alloplastyki stawu biodrowego. Badanie objęło 179 pacjentów bez żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, którzy w okresie hospitalizacji otrzymywali enoksaparynę sodową w dawce 4000 j.m. (40 mg) podskórnie. Po wypisaniu ze szpitala pacjentów randomizowano do dwóch grup:

• Grupa otrzymująca enoksaparynę sodową w dawce 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę podskórnie (n=90)
• Grupa otrzymująca placebo (n=89)

Leczenie w obu grupach kontynuowano przez 3 tygodnie. Wyniki badania wykazały istotnie niższą częstość występowania zakrzepicy żył głębokich w grupie otrzymującej enoksaparynę sodową w porównaniu z grupą placebo. W trakcie badania nie odnotowano przypadków zatorowości płucnej ani epizodów poważnego krwawienia, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa leku przy przedłużonej profilaktyce przeciwzakrzepowej.⁷

Dostępne dane dotyczące skuteczności enoksaparyny w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej potwierdzają jej wysoką efektywność kliniczną w zapobieganiu powikłaniom zakrzepowo-zatorowym po zabiegach ortopedycznych, przy jednoczesnym zachowaniu akceptowalnego profilu bezpieczeństwa.⁸