Właściwości farmakokinetyczne
Diabrezide 80 mg

Właściwości farmakokinetyczne gliklazydu

Lek Diabrezide zawierający substancję czynną gliklazyd charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które warunkują jego skuteczność w terapii cukrzycy typu 2. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę procesu wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji tego leku ¹.

Wchłanianie

Gliklazyd podlega aktywnemu wchłanianiu z przewodu pokarmowego, obejmującemu zarówno żołądek jak i jelita. Istotną cechą procesu absorpcji jest znaczna zmienność międzyosobnicza w szybkości tego procesu. Na podstawie obserwacji klinicznych pacjentów można podzielić na dwie grupy: osoby wchłaniające substancję wolno oraz osoby, u których proces ten przebiega szybko ².

Dystrybucja

W badaniach biorównoważności przeprowadzonych u 20 zdrowych ochotników płci męskiej w wieku 33 ±7 lat, którym podano dawkę 80 mg gliklazydu, zaobserwowano następujące parametry farmakokinetyczne ³:

Stan stacjonarny leku ustala się po 2 dniach regularnego stosowania. Średni okres półtrwania gliklazydu w osoczu wynosi około 10 godzin, natomiast objętość dystrybucji osiąga wartość około 25 litrów ⁴.

U pacjentów z niewydolnością nerek w przebiegu cukrzycy obserwuje się jedynie niewielkie, nieznamienne statystycznie wydłużenie okresu półtrwania leku w osoczu. Z tego względu, u pacjentów z upośledzeniem funkcji nerek zazwyczaj nie ma konieczności modyfikacji schematu dawkowania ⁵.

Istotnym parametrem wpływającym na dystrybucję gliklazydu jest jego wysokie powinowactwo do białek osocza. Około 95% leku występuje w postaci związanej z białkami osocza, głównie z albuminami ⁶.

Badania z wykorzystaniem węgla znakowanego radioaktywnie (14C) przeprowadzone na szczurach wykazały, że po podaniu doustnym lub dożylnym, gliklazyd gromadzi się przede wszystkim w wątrobie i nerkach. Mniejsze ilości substancji są odkładane w trzustce i nadnerczach, a jedynie śladowe ilości trafiają do ośrodkowego układu nerwowego. W żadnym z przeprowadzonych badań nie stwierdzono obecności gliklazydu w mleku ⁷.

Metabolizm

Gliklazyd podlega intensywnemu procesowi metabolizmu, głównie poprzez reakcje utleniania, w wyniku których powstają nieaktywne metabolity ⁸. Procesy biotransformacji gliklazydu zachodzą przede wszystkim w wątrobie, co ma istotne znaczenie przy ocenie bezpieczeństwa stosowania leku u pacjentów z zaburzeniami funkcji tego narządu.

Eliminacja

Eliminacja gliklazydu odbywa się głównie drogą nerkową. Mniej niż 20% podanej dawki jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej. Zarówno gliklazyd, jak i jego nieaktywne metabolity są wydalane przez nerki ⁹. Wydalanie metabolitów stanowi dominującą drogę eliminacji leku z organizmu.

Mechanizm działania i efekty farmakodynamiczne

Choć mechanizm działania nie jest bezpośrednio częścią profilu farmakokinetycznego, warto wspomnieć o nim w kontekście pełnego obrazu działania leku w organizmie.

Aktywność hipoglikemiczna

Gliklazyd, podobnie jak inne pochodne sulfonylomocznika, wywołuje zmniejszenie stężenia glukozy we krwi zarówno u zdrowych ochotników, jak i u osób chorych na cukrzycę insulinoniezależną (typu 2). Efekt ten osiągany jest poprzez dwa główne mechanizmy ¹⁰:

• Zwiększenie wydzielania insuliny przez komórki beta trzustki – gliklazyd stymuluje zarówno podstawowe, jak i poposiłkowe wydzielanie insuliny, działając w obu fazach sekrecji ¹¹
• Działanie pozatrzustkowe polegające na zwiększeniu wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę poprzez ¹²:
  • zmniejszenie wytwarzania glukozy w wątrobie
  • zwiększenie klirensu glukozy
  • zwiększenie aktywności syntazy glikogenu w mięśniach szkieletowych

Badania nie wykazały, aby wyżej wymienione efekty były następstwem działania na liczbę, powinowactwo lub funkcję receptorów insulinowych ¹³.

Działanie hematologiczne

Gliklazyd wykazuje również istotne działania na parametry hematologiczne, co może mieć znaczenie w profilaktyce powikłań naczyniowych cukrzycy. Do obserwowanych efektów należą ¹⁴:

• zmniejszenie przylegania i agregacji płytek krwi
• zwiększenie uwalniania aktywatorów plazminogenu w komórkach ścian naczyń
• zmniejszenie ilości wolnych rodników
• wzrost aktywności dysmutazy nadtlenkowej

Wpływ na mikroangiopatię

Dane kliniczne wskazują, że długotrwała terapia gliklazydem może spowalniać progresję retinopatii cukrzycowej w większym stopniu niż stosowanie innych pochodnych sulfonylomocznika lub samej diety. Efekt ten może być związany z opisanymi powyżej właściwościami hematologicznymi i przeciwutleniającymi substancji ¹⁵.