Specjalne ostrzeżenia
Cuprenil

Specjalne ostrzeżenia dotyczące stosowania penicylaminy

Podczas terapii produktem leczniczym Cuprenil (250 mg penicylaminy) należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalnie poważne zaburzenia, które mogą wystąpić w trakcie leczenia. U niektórych pacjentów stosujących penicylaminę obserwowano występowanie poważnych zaburzeń hematologicznych i immunologicznych, w tym niedokrwistość aplastyczną, agranulocytozę, trombocytopenię, zespół Goodpasture’a oraz miastenię rzekomoporaźną.¹

Monitorowanie parametrów hematologicznych

Ze względu na ryzyko wystąpienia zaburzeń hematologicznych, podczas stosowania leku konieczne jest regularne monitorowanie parametrów morfologii krwi. Zaleca się wykonywanie badań co 2 tygodnie w okresie pierwszych 6 miesięcy stosowania, a następnie co miesiąc. Zakres badań powinien obejmować badanie ogólne moczu, morfologię krwi z rozmazem oraz oznaczenie liczby płytek krwi.²

Należy poinformować pacjenta o możliwości wystąpienia objawów granulocytopenii i/lub trombocytopenii, które mogą objawiać się jako: gorączka, ból gardła, dreszcze, krwawe wybroczyny, krwawienia. W przypadku wystąpienia powyższych objawów należy niezwłocznie wykonać odpowiednie badania diagnostyczne i skonsultować się z lekarzem prowadzącym.³

Funkcja nerek i monitoring moczu

W trakcie terapii penicylaminą istnieje ryzyko wystąpienia proteinurii i/lub hematurii, co może stanowić wczesny objaw rozwijającego się kłębuszkowego zapalenia nerek, które potencjalnie może prowadzić do zespołu nerczycowego. Pacjenci z takimi objawami wymagają szczególnej obserwacji.⁴

U niektórych pacjentów objawy proteinurii mogą ustąpić w trakcie kontynuacji leczenia, jednak u innych konieczne może być przerwanie terapii. W przypadku wystąpienia zarówno proteinurii, jak i hematurii, lekarz prowadzący musi dokładnie zweryfikować, czy uszkodzenie kłębuszków nerkowych ma związek z prowadzonym leczeniem.⁵

W przypadku pacjentów z chorobą Wilsona lub cystynurią leczonych penicylaminą, u których wystąpiły zmiany w moczu, należy przeprowadzić dokładną ocenę stosunku ryzyka do korzyści dalszego stosowania leku.⁶

U pacjentów z cystynurią leczonych penicylaminą zaleca się wykonywanie badania RTG układu moczowego raz w roku w celu wczesnego wykrycia kamieni nerkowych. Należy pamiętać, że kamienie cystynowe mogą tworzyć się bardzo szybko, czasami już w ciągu 6 miesięcy.⁷

Monitorowanie funkcji wątroby

Pomimo nielicznych danych dotyczących występowania wewnątrzwątrobowej cholestazy i toksycznego zapalenia wątroby w trakcie terapii penicylaminą, zaleca się wykonywanie kontrolnych badań czynnościowych wątroby co 6 miesięcy w trakcie leczenia.⁸

Objawy ze strony układu oddechowego

Pomimo rzadkiego występowania ostrego zapalenia oskrzeli podczas terapii penicylaminą, należy poinformować pacjentów o konieczności natychmiastowego zgłoszenia lekarzowi objawów takich jak: duszność powysiłkowa, niewyjaśniony kaszel czy świszczący oddech. W przypadku wystąpienia takich objawów należy rozważyć wykonanie badań czynnościowych płuc.⁹

Zespół miasteniczny i miastenia

W trakcie leczenia penicylaminą opisywano przypadki zespołu miastenicznego, który w niektórych przypadkach może prowadzić do rozwoju pełnoobjawowej miastenii. Wczesne objawy obejmują opadanie powiek, podwójne widzenie z osłabieniem mięśni gałek ocznych. W większości przypadków objawy miastenii ustępują po odstawieniu penicylaminy.¹⁰

Pęcherzyce i reakcje skórne

W przypadku wystąpienia pęcherzycy należy natychmiast przerwać leczenie penicylaminą. Leczenie pęcherzycy zwykle wymaga stosowania dużych dawek kortykosteroidów, podawanych w monoterapii lub w niektórych przypadkach jednocześnie z lekiem immunosupresyjnym. Terapia zwykle trwa kilka tygodni lub miesięcy, a w niektórych przypadkach może być konieczne jej kontynuowanie przez ponad rok.¹¹

Wcześniejsze leczenie złotem

Pacjenci, którzy przerwali wcześniejszą terapię złotem z powodu wystąpienia poważnych działań niepożądanych, mogą znajdować się w grupie zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych podczas leczenia penicylaminą.¹²

Ponowne rozpoczęcie leczenia

W przypadku przerwania terapii z jakiegokolwiek powodu, ponowne leczenie należy rozpocząć od małych dawek, stopniowo je zwiększając aż do osiągnięcia skutecznej dawki terapeutycznej.¹³

Środki ostrożności podczas stosowania penicylaminy

Reakcje alergiczne typu wczesnego i późnego

U niektórych pacjentów, zwykle w drugim lub trzecim tygodniu od rozpoczęcia leczenia, może wystąpić gorączka jako odpowiedź organizmu na stosowanie penicylaminy. Gorączce często może towarzyszyć wysypka. Reakcja alergiczna typu wczesnego w postaci wysypki zwykle ustępuje w ciągu kilku dni po odstawieniu leku i rzadko występuje po ponownym rozpoczęciu podawania małych dawek. W przypadku świądu i wysypki można zastosować leki przeciwhistaminowe.¹⁴

Znacznie rzadziej, zwykle po 6 miesiącach lub później, może wystąpić tzw. reakcja alergiczna typu późnego w postaci wysypki, co zwykle wymaga odstawienia leku. Wystąpienie wysypki polekowej z towarzyszącą gorączką, bólami stawów, powiększeniem węzłów chłonnych i innymi objawami alergicznymi zazwyczaj wymaga przerwania leczenia.¹⁵

Nadwrażliwość krzyżowa z penicyliną

Pacjenci z nadwrażliwością na penicylinę mogą wykazywać również uczulenie na penicylaminę (nadwrażliwość krzyżowa). Warto jednak podkreślić, że obecnie penicylamina jest wytwarzana syntetycznie, a nie poprzez degradację penicyliny, co eliminuje ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych spowodowanych zanieczyszczeniem penicylaminy śladowymi ilościami penicyliny w czasie produkcji.¹⁶

Stosowanie przed zabiegami chirurgicznymi

Ze względu na wpływ penicylaminy na kolagen i elastynę, przed planowanym zabiegiem chirurgicznym należy zredukować dawkę dobową leku do 250 mg. Pełne leczenie większą dawką można wznowić dopiero po całkowitym zagojeniu ran pooperacyjnych.¹⁷

Substancje pomocnicze o znanym działaniu

Produkt leczniczy Cuprenil zawiera laktozę jednowodną (166,25 mg) oraz lak azorubiny (E 122), które mogą wywołać działania niepożądane u predysponowanych pacjentów:

• Ze względu na zawartość laktozy produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.¹⁸
• Ze względu na obecność laku azorubiny (E122) produkt leczniczy może powodować reakcje alergiczne.¹⁹