Właściwości farmakodynamiczne kromoglikanu sodu

Sodu kromoglikan, substancja czynna preparatu CromoHEXAL (2,8 mg/dawkę donosową), należy do grupy farmakoterapeutycznej produktów przeciwalergicznych (z wyjątkiem kortykosteroidów), kod ATC: R01AC01. Jego działanie farmakodynamiczne opiera się przede wszystkim na stabilizacji komórek tucznych (mastocytów), co zapobiega uwalnianiu mediatorów reakcji zapalnych w odpowiedzi na kontakt z alergenem ¹.

Mechanizm działania

Działanie farmakodynamiczne sodu kromoglikanu zostało potwierdzone zarówno w badaniach doświadczalnych na zwierzętach, jak i w badaniach in vitro. Podstawowym mechanizmem działania jest hamowanie degranulacji uczulonych mastocytów oraz blokowanie uwalniania mediatorów reakcji zapalnych, które pojawiają się w wyniku ekspozycji na antygen ².

Mediatory reakcji zapalnej

Mediatory hamowane przez sodu kromoglikan można podzielić na dwie główne grupy:

• Mediatory obecne w komórkach – biologiczne cząsteczki efektorowe, takie jak:
  • Histamina
  • Kininy
  • Czynnik chemotaktyczny eozynofilów (ECF)
  • Czynnik chemotaktyczny neutrofilów (NCF)
• Mediatory syntetyzowane de novo – powstające w odpowiedzi na pobudzenie struktur błony śluzowej bogatych w kwas arachidonowy:
  • Prostaglandyny
  • Leukotrieny

³

Wpływ na reakcje alergiczne

Stabilizujące działanie kromoglikanu sodu na komórki tuczne zostało udokumentowane również u ludzi, szczególnie w dwóch stanach patologicznych:

1. U pacjentów, u których wystąpił skurcz oskrzeli wywołany przez antygen za pośrednictwem IgE
2. W alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa

⁴

Reakcje alergiczne można podzielić na fazy, w których biorą udział różne mediatory:

⁵

Molekularny mechanizm działania

Oprócz podstawowego działania stabilizującego komórki tuczne, sodu kromoglikan wykazuje również działanie antagonistyczne w stosunku do wapnia. Mechanizm ten polega na:

• Blokowaniu kanału wapniowego związanego z receptorem IgE
• Hamowaniu napływu jonów wapnia do komórki tucznej za pośrednictwem receptora
• Zapobieganiu degranulacji mastocytów

⁶

Na poziomie molekularnym, kromoglikan sodu wiąże się swoiście z białkiem wiążącym kwas kromoglikowy, które stanowi część kanału wapniowego kontrolowanego przez receptor IgE. Ten specyficzny mechanizm działania jest uniwersalny i występuje we wszystkich błonach śluzowych organizmu, w tym oskrzelach, oku, nosie i jelitach ⁷.