Przedawkowanie leku Colchianova

Kolchicyna, substancja czynna produktu leczniczego Colchianova (500 mikrogramów, tabletki), cechuje się wyjątkowo wąskim zakresem terapeutycznym i w przypadku przedawkowania wykazuje skrajną toksyczność. Przedawkowanie tego leku stanowi stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowej interwencji medycznej i hospitalizacji.¹

Grupy szczególnego ryzyka

Na zwiększone ryzyko wystąpienia działań toksycznych w przebiegu przedawkowania kolchicyny narażeni są pacjenci z następujących grup:²

• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
• Pacjenci z zaburzeniami przewodu pokarmowego
• Pacjenci z zaburzeniami czynności serca
• Pacjenci w skrajnych grupach wiekowych (dzieci i osoby w podeszłym wieku)

Objawy kliniczne przedawkowania

Objawy przedawkowania kolchicyny rozwijają się w charakterystyczny, dwufazowy sposób. Warto podkreślić, że objawy ostrego przedawkowania mogą pojawiać się z opóźnieniem wynoszącym średnio 3 godziny od przyjęcia leku.³

Faza pierwsza

Pierwsza faza obejmuje głównie objawy ze strony przewodu pokarmowego, które mogą wystąpić w ciągu kilku godzin od przedawkowania:⁴

• Nudności – często jeden z pierwszych objawów
• Wymioty – mogą być uporczywe
• Ból brzucha – często o znacznym nasileniu
• Krwotoczne zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit – potencjalnie zagrażające życiu
• Hipowolemia – będąca konsekwencją wymiotów i biegunki
• Zaburzenia elektrolitowe – wtórne do utraty płynów i elektrolitów
• Leukocytoza – jako reakcja na ostry stan zapalny
• Spadek ciśnienia tętniczego – występujący w ciężkich przypadkach

Faza druga

Druga faza rozwija się po upływie 24 do 72 godzin od przedawkowania i charakteryzuje się zagrażającymi życiu powikłaniami wielonarządowymi:⁵

• Niewydolność wielonarządowa – dotycząca kilku układów jednocześnie
• Ostra niewydolność nerek – często wymagająca pilnego leczenia nerkozastępczego
• Objawy neurologiczne – splątanie, śpiączka
• Wstępująca neuropatia obwodowa ruchowa i czuciowa – manifestująca się zaburzeniami czucia i osłabieniem mięśniowym
• Depresja mięśnia sercowego – pogarszająca rokowanie
• Pancytopenia – obejmująca zmniejszenie liczby wszystkich elementów morfotycznych krwi
• Zaburzenia rytmu serca – potencjalnie zagrażające życiu
• Niewydolność oddechowa – wymagająca wspomagania oddychania
• Koagulopatia ze zużycia – zwiększająca ryzyko krwawień

Do zgonu w przebiegu przedawkowania kolchicyny dochodzi zwykle wskutek depresji oddechowej i zapaści krążeniowej. Jeśli pacjent przeżyje, w okresie zdrowienia (około tygodnia od rozpoczęcia przyjmowania produktu) może pojawić się leukocytoza z odbicia oraz odwracalne łysienie.⁶

Dawka toksyczna i śmiertelna

Dawka śmiertelna kolchicyny wykazuje duże zróżnicowanie osobnicze i mieści się w zakresie 7-65 mg przyjętych jednorazowo, jednak u przeciętnego dorosłego wynosi około 20 mg.⁷

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania kolchicyny nie jest znana żadna swoista odtrutka. Leczenie opiera się głównie na działaniach mających na celu eliminację toksyny oraz leczeniu objawowym i podtrzymującym funkcje życiowe.⁸

Postępowanie w przypadku przedawkowania obejmuje:⁹

1. Dekontaminację przewodu pokarmowego:
   • Płukanie żołądka – wykonane w ciągu godziny od ostrego zatrucia
   • Podanie węgla aktywnego – jeśli od przyjęcia kolchicyny nie upłynęła więcej niż godzina:
     • U dorosłych – przy dawce przekraczającej 0,1 mg/kg masy ciała
     • U dzieci – bez względu na przyjętą dawkę
2. Ścisłe monitorowanie stanu klinicznego i parametrów biologicznych w warunkach szpitalnych
3. Leczenie objawowe i wspomagające funkcje życiowe:
   • Kontrola czynności oddechowej
   • Podtrzymywanie odpowiedniego ciśnienia tętniczego i krążenia
   • Wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych

Należy podkreślić, że hemodializa jest nieskuteczna w usuwaniu kolchicyny z organizmu ze względu na wysoką pozorną objętość dystrybucji tej substancji.¹⁰

Tabela objawów przedawkowania