Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Celebrex

Produkt leczniczy Celebrex (celekoksyb) wymaga zachowania szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na możliwość wystąpienia szeregu działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono kluczowe obszary wymagające uwagi klinicznej podczas prowadzenia terapii tym lekiem.¹

Wpływ na przewód pokarmowy

U pacjentów stosujących celekoksyb odnotowano działania niepożądane dotyczące zarówno górnego, jak i dolnego odcinka przewodu pokarmowego, w tym perforacje, owrzodzenia i krwawienia. W niektórych przypadkach powikłania te prowadziły do zgonu pacjenta. Szczególną ostrożność należy zachować u osób z podwyższonym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, do których zaliczamy:²

• Pacjentów w podeszłym wieku
• Pacjentów stosujących jednocześnie inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)
• Osoby przyjmujące leki przeciwpłytkowe (np. kwas acetylosalicylowy)
• Pacjentów stosujących glikokortykoidy
• Osoby nadużywające alkoholu
• Pacjentów z chorobami układu pokarmowego w wywiadzie (np. owrzodzenia, krwawienia z przewodu pokarmowego)

Warto podkreślić, że jednoczesne stosowanie celekoksybu i kwasu acetylosalicylowego (nawet w małych dawkach) powoduje dalsze zwiększenie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, takich jak owrzodzenia i inne zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Długoterminowe badania kliniczne nie wykazały istotnej różnicy w bezpieczeństwie stosowania w odniesieniu do przewodu pokarmowego między selektywnymi inhibitorami COX-2 w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym a innymi NLPZ w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym.³

Należy unikać jednoczesnego podawania celekoksybu i innych NLPZ (innych niż kwas acetylosalicylowy).⁴

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Długotrwałe, kontrolowane placebo badanie wykazało zwiększoną częstość występowania ciężkich incydentów sercowo-naczyniowych, głównie zawału mięśnia sercowego, u osób z rzadko występującymi polipami gruczolakowatymi jelita, leczonych celekoksybem w dawkach 200 mg dwa razy na dobę i 400 mg dwa razy na dobę w porównaniu do placebo.⁵

Ryzyko działań niepożądanych w obrębie układu krążenia związanych ze stosowaniem celekoksybu może zwiększać się wraz z:

• Zwiększeniem dawki
• Wydłużeniem okresu leczenia

Z tego względu produkt należy stosować jak najkrócej, w najmniejszej skutecznej dawce dobowej. Stosowanie NLPZ, w tym selektywnych inhibitorów cyklooksygenazy typu 2 (COX-2), powiązano ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych oraz zakrzepowych w przypadku dłuższego stosowania. Dokładna wielkość tego ryzyka w odniesieniu do pojedynczej dawki oraz dokładna długość trwania leczenia związana ze wzrostem ryzyka nie zostały określone.⁶

Należy okresowo dokonywać ponownej oceny potrzeby stosowania produktu łagodzącego objawy oraz stopnia odpowiedzi na leczenie, zwłaszcza u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów.⁷

Pacjenci z istotnymi czynnikami ryzyka wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych (np. z nadciśnieniem tętniczym, hiperlipidemią, cukrzycą, osoby palące) mogą być leczeni celekoksybem jedynie po dokładnym rozważeniu celowości takiej terapii.⁸

Selektywne inhibitory COX-2 nie mogą być stosowane jako substytut kwasu acetylosalicylowego w profilaktyce chorób zakrzepowo-zatorowych układu krążenia, ponieważ nie wykazują działania przeciwpłytkowego. Z tego względu nie należy przerywać leczenia przeciwpłytkowego u pacjentów stosujących celekoksyb.⁹

Zatrzymanie płynów i obrzęki

Podobnie jak w przypadku innych produktów leczniczych hamujących syntezę prostaglandyn, u pacjentów przyjmujących celekoksyb obserwuje się zatrzymywanie (retencję) płynów i obrzęki. Dlatego celekoksyb należy stosować ostrożnie u pacjentów z:¹⁰

• Niewydolnością mięśnia sercowego
• Zaburzeniami czynności lewej komory
• Nadciśnieniem
• Istniejącymi uprzednio obrzękami z różnych przyczyn

Hamowanie prostaglandyn może pogorszyć czynność nerek i doprowadzić do zatrzymywania płynów. Z powodu ryzyka wystąpienia hipowolemii, wymagana jest szczególna ostrożność w leczeniu pacjentów przyjmujących leki moczopędne.¹¹

Nadciśnienie tętnicze

Podobnie jak wszystkie leki z grupy NLPZ, celekoksyb może prowadzić do wystąpienia nieobecnego dotychczas nadciśnienia tętniczego lub spowodować nasilenie już obecnego nadciśnienia tętniczego, co może przyczynić się do zwiększonej częstości występowania zdarzeń sercowo-naczyniowych. Należy uważnie kontrolować ciśnienie tętnicze krwi w początkowym okresie stosowania celekoksybu oraz w trakcie leczenia tym produktem.¹²

Wpływ na wątrobę i nerki

Zaburzenia czynności nerek lub wątroby, a szczególnie serca są bardziej prawdopodobne u pacjentów w podeszłym wieku, których należy objąć odpowiednią opieką medyczną.¹³

Leki z grupy NLPZ, w tym celekoksyb, mogą działać toksycznie na nerki. Badania kliniczne celekoksybu wykazały, że wywiera on podobne działanie na nerki, jak inne leki z grupy NLPZ, z którymi celekoksyb był porównywany. Do grupy największego ryzyka wystąpienia toksycznego działania na nerki należą:¹⁴

• Pacjenci z zaburzoną czynnością nerek
• Osoby z niewydolnością serca
• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
• Osoby stosujące diuretyki
• Pacjenci przyjmujący inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE)
• Osoby stosujące antagonistów receptora angiotensyny II
• Pacjenci w podeszłym wieku

Pacjentów z tych grup ryzyka należy uważnie kontrolować w trakcie leczenia celekoksybem.¹⁵

W czasie stosowania celekoksybu zgłaszano przypadki ciężkich reakcji ze strony wątroby, obejmujące:

• Piorunujące zapalenie wątroby (niekiedy zakończone zgonem)
• Martwicę wątroby
• Niewydolność wątroby (niekiedy zakończoną zgonem lub wymagającą przeszczepu wątroby)

W tych przypadkach, w których znany był okres poprzedzający wystąpienie zdarzenia, większość ciężkich zdarzeń niepożądanych ze strony wątroby rozwijała się w ciągu miesiąca od rozpoczęcia leczenia celekoksybem.¹⁶

Jeżeli podczas leczenia wystąpi pogorszenie czynności opisanych powyżej układów i (lub) narządów, należy podjąć właściwe leczenie lub rozważyć przerwanie leczenia celekoksybem.¹⁷

Hamowanie cytochromu CYP2D6

Celekoksyb hamuje cytochrom CYP2D6. Mimo, że nie jest on silnym inhibitorem tego enzymu, może okazać się konieczne zmniejszenie indywidualnie ustalanej dawki produktów metabolizowanych przez CYP2D6.¹⁸

Pacjenci z zaburzonym metabolizmem zależnym od cytochromu CYP2C9

Należy zachować ostrożność u pacjentów, u których stwierdza się zmniejszoną aktywność cytochromu CYP2C9.¹⁹

Objawy skórne i reakcje nadwrażliwości układowej

Bardzo rzadko zgłaszano ciężkie, niektóre zakończone zgonem pacjenta, objawy skórne obejmujące:²⁰

• Złuszczające zapalenie skóry
• Zespół Stevensa-Johnsona
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka

Ryzyko wystąpienia tych działań jest prawdopodobnie największe na początku terapii – większość powikłań notowano w ciągu pierwszego miesiąca leczenia.²¹

U pacjentów przyjmujących celekoksyb obserwowano objawy ciężkiej nadwrażliwości, w tym:²²

• Reakcję anafilaktyczną
• Obrzęk naczynioruchowy
• Wysypkę polekową z eozynofilią i objawami uogólnionymi (ang. DRESS lub zespół nadwrażliwości)

U pacjentów z nadwrażliwością na sulfonamidy lub inne leki w wywiadzie, może występować większe ryzyko wystąpienia ciężkich objawów skórnych lub reakcji uczuleniowej. Należy przerwać stosowanie celekoksybu w przypadku wystąpienia pierwszych objawów wysypki skórnej, zmian na błonach śluzowych lub jakichkolwiek innych objawów nadwrażliwości.²³

Informacje ogólne

Celekoksyb może maskować gorączkę lub inne objawy stanu zapalnego, co należy uwzględnić podczas monitorowania pacjenta.²⁴

Stosowanie z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi

U pacjentów leczonych jednocześnie warfaryną zgłaszano przypadki poważnych krwawień, niekiedy prowadzących do zgonu. W przypadkach jednoczesnego leczenia warfaryną zgłaszano zwiększenie czasu protrombinowego (INR).²⁵

Z tego powodu należy uważnie obserwować wskaźnik INR u pacjentów przyjmujących warfarynę lub doustne leki przeciwzakrzepowe będące pochodnymi kumaryny, zwłaszcza w momencie:

• Rozpoczęcia leczenia celekoksybem
• Zmiany dawki celekoksybu

Jednoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych z lekami z grupy NLPZ może zwiększać ryzyko krwawienia. Należy zachować ostrożność podczas stosowania celekoksybu jednocześnie z warfaryną lub innymi lekami przeciwzakrzepowymi, w tym lekami przeciwzakrzepowymi nowej generacji (np. apiksabanem, dabigatranem i rywaroksabanem).²⁶

Substancje pomocnicze

Produkt Celebrex zawiera laktozę – 100 mg kapsułki zawierają 149,7 mg laktozy, natomiast 200 mg kapsułki zawierają 49,8 mg laktozy jednowodnej. Produkt leczniczy nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁷

Produkt leczniczy Celebrex, 100 mg i 200 mg zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę, to znaczy produkt uznaje się za „wolny od sodu”.²⁸