Właściwości farmakodynamiczne
Captopril Jelfa 25 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Captopril Jelfa

Captopril Jelfa należy do grupy farmakologicznej inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE) i jest oznaczony kodem ATC: C09AA01. Produkt jest dostępny w postaci tabletek o mocy 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg kaptoprylu.¹

Mechanizm działania

Kaptopryl działa jako wysoce wybiórczy, konkurencyjny inhibitor enzymu konwertującego angiotensynę. Jego korzystne działanie terapeutyczne wynika przede wszystkim z hamowania układu renina-angiotensyna-aldosteron. Proces ten rozpoczyna się od reniny – endogennego enzymu wytwarzanego przez nerki i uwalnianego do krwiobiegu. Renina przekształca angiotensynogen w nieczynny dekapeptyd – angiotensynę I, która następnie pod wpływem enzymu konwertującego angiotensynę (peptydylodipeptydazy) zostaje przekształcona do angiotensyny II.²

Angiotensyna II wykazuje silne działanie kurczące naczynia, odpowiada za zwężanie naczyń tętniczych i zwiększenie ciśnienia krwi oraz pobudza nadnercza do wydzielania aldosteronu. Hamowanie ACE przez kaptopryl powoduje zmniejszenie stężenia angiotensyny II w osoczu, co prowadzi do zmniejszenia działania naczynioskurczowego oraz redukcji wydzielania aldosteronu. Chociaż zmniejszenie wydzielania aldosteronu jest nieznaczne, może wystąpić niewielkie zwiększenie stężenia potasu w surowicy, przy jednoczesnej utracie sodu i wody. Zahamowanie ujemnego sprzężenia zwrotnego między angiotensyną II a wydzielaniem reniny prowadzi do zwiększenia aktywności reninowej osocza.³

Dodatkowy mechanizm działania kaptoprylu związany jest z układem kalikreina-kinina. Enzym konwertujący angiotensynę rozkłada bradykininę, substancję o silnych właściwościach rozszerzających naczynia, do nieczynnych metabolitów. Zahamowanie ACE prowadzi zatem do zwiększenia aktywności układu kalikreina-kinina w osoczu i tkankach, co przyczynia się do rozszerzenia naczyń obwodowych poprzez aktywację układu prostaglandyn. Ten mechanizm może przyczyniać się do hipotensyjnego działania inhibitorów ACE i jest prawdopodobnie odpowiedzialny za niektóre działania niepożądane tego leku.⁴

Działanie farmakodynamiczne

Po doustnym podaniu pojedynczej dawki kaptoprylu, maksymalne obniżenie ciśnienia tętniczego występuje zazwyczaj po 60-90 minutach. Czas działania zależy od zastosowanej dawki. Osiągnięcie optymalnego efektu terapeutycznego może wymagać kilkutygodniowego leczenia, ponieważ obniżanie ciśnienia może następować stopniowo. W terapii nadciśnienia tętniczego obserwuje się efekt addycyjny przy jednoczesnym stosowaniu kaptoprylu z tiazydowymi lekami moczopędnymi.⁵

U pacjentów z nadciśnieniem kaptopryl powoduje obniżenie ciśnienia krwi zarówno w pozycji stojącej, jak i leżącej, bez istotnego wpływu na częstość akcji serca oraz bez zatrzymania wody i sodu. Przy stosowaniu zalecanych dawek dobowych efekt hipotensyjny utrzymuje się nawet podczas długotrwałej terapii. Czasowe zaprzestanie przyjmowania leku nie powoduje szybkiego, nadmiernego zwiększenia ciśnienia krwi (efekt „z odbicia”). Dodatkowo, długotrwałe leczenie nadciśnienia kaptoprylem prowadzi do zmniejszenia przerostu lewej komory serca.⁶

Badania hemodynamiczne wykazały, że kaptopryl powoduje wyraźne zmniejszenie obwodowego oporu tętniczego, nie wywołując przy tym istotnych klinicznie zmian przepływu osocza przez nerki ani wskaźnika przesączania kłębuszkowego. U większości pacjentów efekt przeciwnadciśnieniowy pojawia się około 15-30 minut od doustnego przyjęcia leku, osiągając maksimum po 60-90 minutach. Maksymalne obniżenie ciśnienia krwi obserwuje się zazwyczaj po 3-4 tygodniach terapii.⁷

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

U pacjentów z niewydolnością serca badania hemodynamiczne wykazały, że kaptopryl zmniejsza obwodowy opór naczyniowy i zwiększa pojemność żylną. Prowadzi to do zmniejszenia obciążenia wstępnego i następczego serca (zmniejszenie ciśnienia napełniania komory). Ponadto podczas leczenia kaptoprylem zaobserwowano zwiększenie pojemności minutowej serca, poprawę wskaźnika sercowego oraz wydolności wysiłkowej.⁸

W zakrojonym na szeroką skalę badaniu kontrolowanym placebo z udziałem pacjentów z zaburzeniami czynności lewej komory (LVEF ≤ 40%) po zawale mięśnia sercowego wykazano, że kaptopryl (podawany między 3. a 16. dobą po zawale) wydłużał czas przeżycia oraz zmniejszał śmiertelność z przyczyn sercowo-naczyniowych. Korzystny wpływ na śmiertelność przejawiał się opóźnieniem rozwoju objawowej niewydolności serca oraz zmniejszeniem potrzeby hospitalizacji. Stwierdzono również zmniejszenie liczby ponownych zawałów serca, zabiegów rewaskularyzacji oraz potrzeby stosowania dodatkowych leków (moczopędnych, glikozydów naparstnicy) lub zwiększania ich dawek.⁹

Kolejne badanie z udziałem dużej grupy pacjentów z zawałem mięśnia sercowego dowiodło, że kaptopryl podany w ciągu 24 godzin od zawału i stosowany przez miesiąc, w porównaniu do placebo, znamiennie zmniejszał ogólną śmiertelność po 5 tygodniach. Korzyści w postaci redukcji śmiertelności całkowitej utrzymywały się nawet po roku leczenia. Nie stwierdzono danych wskazujących na niekorzystny wpływ leku na wczesną śmiertelność w pierwszym dniu terapii.¹⁰

Istotne jest podkreślenie, że kaptopryl wykazuje działanie kardioprotekcyjne niezależnie od wieku i płci pacjenta, lokalizacji zawału oraz jednoczesnego stosowania innych leków o potwierdzonej skuteczności w okresie pozawałowym, takich jak leki trombolityczne, beta-adrenolityki czy kwas acetylosalicylowy.¹¹

Wpływ na nefropatię cukrzycową

W wieloośrodkowym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo z zastosowaniem podwójnie ślepej próby, przeprowadzonym u pacjentów z cukrzycą insulinozależną (typ I) i białkomoczem, z nadciśnieniem tętniczym lub bez, kaptopryl znamiennie wydłużał (o 51%) czas do podwojenia wyjściowego stężenia kreatyniny w porównaniu do placebo. Odnotowano również znamiennie mniejszą częstość występowania schyłkowej niewydolności nerek (wymagającej dializoterapii lub przeszczepienia nerki) lub zgonu w grupie otrzymującej kaptopryl w porównaniu do grupy placebo (redukcja o 51%).¹²

U pacjentów z cukrzycą i mikroalbuminurią stosowanie kaptoprylu zmniejszało wydalanie albumin w ciągu dwóch lat leczenia. Korzystny wpływ kaptoprylu na zachowanie czynności nerek stanowi uzupełnienie korzyści wynikających z obniżenia ciśnienia tętniczego.¹³

Bezpieczeństwo terapii skojarzonej

Przeprowadzono dwa duże randomizowane, kontrolowane badania kliniczne: ONTARGET (ONgoing Telmistartan Alone and in combination with Ramipril Global Endpoint Trial) oraz VA NEPHRON-D (The Veterans Affairs Nefropathy in Diabetes). Badanie ONTARGET obejmowało pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, chorobami naczyń mózgowych w wywiadzie lub cukrzycą typu 2 z udowodnionymi uszkodzeniami narządów docelowych. Badanie VA NEPHRON-D przeprowadzono z udziałem pacjentów z cukrzycą typu 2 oraz nefropatią cukrzycową.¹⁴

Wyniki tych badań nie wykazały istotnego korzystnego wpływu na parametry nerkowe i/lub wyniki w zakresie chorobowości oraz śmiertelności sercowo-naczyniowej przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora ACE z antagonistą receptora angiotensyny II. Przeciwnie, zaobserwowano zwiększone ryzyko wystąpienia hiperkaliemii, ostrego uszkodzenia nerek i/lub niedociśnienia w porównaniu z monoterapią. Ze względu na podobieństwa w zakresie właściwości farmakodynamicznych, wyniki te mają również znaczenie w przypadku innych inhibitorów ACE oraz antagonistów receptora angiotensyny II. Dlatego też u pacjentów z nefropatią cukrzycową nie zaleca się jednoczesnego stosowania inhibitorów ACE z antagonistami receptora angiotensyny II.¹⁵

Badanie ALTITUDE (Aliskiren Trial in Type 2 Diabetes Using Cardiovascular and Renal Disease Endpoints) zaprojektowano w celu zbadania korzyści z dodania aliskirenu do standardowego leczenia inhibitorem ACE lub antagonistą receptora angiotensyny II u pacjentów z cukrzycą typu 2 i przewlekłą chorobą nerek i/lub chorobą układu sercowo-naczyniowego. Badanie zostało przedwcześnie przerwane z powodu zwiększonego ryzyka działań niepożądanych. Zgony sercowo-naczyniowe i udary mózgu występowały częściej w grupie otrzymującej aliskiren w porównaniu do grupy placebo. W grupie aliskirenu odnotowano również częstsze występowanie zdarzeń niepożądanych, w tym ciężkich zdarzeń niepożądanych takich jak hiperkaliemia, niedociśnienie i niewydolność nerek.¹⁶