Właściwości farmakodynamiczne

Morfina jest silnym lekiem przeciwbólowym należącym do grupy farmakoterapeutycznej naturalnych alkaloidów opium (kod ATC: N02AA01). Wykazuje szczególnie wysokie powinowactwo do receptorów opioidowych typu μ, co stanowi podstawę jej działania farmakologicznego w ośrodkowym układzie nerwowym ¹.

Mechanizm działania

Działanie przeciwbólowe morfiny opiera się na modyfikacji uwalniania substancji neuroprzekaźnikowych z włókien nerwowych aferentnych. Lek jest szczególnie skuteczny w leczeniu bólów pochodzenia nocyceptywnego. Warto zauważyć, że obwodowe działanie przeciwbólowe morfiny w bólach o podłożu zapalnym wynika z dwóch głównych mechanizmów: zwiększonej gęstości receptorów opioidowych w tkance zmienionej zapalnie oraz łatwiejszego dostępu opioidów do neuronalnych receptorów ².

Działanie ośrodkowe

Oprócz silnego działania analgetycznego, morfina wywołuje szereg dodatkowych efektów ośrodkowych, takich jak:

• Senność – wynikająca z hamowania aktywności ośrodków czuwania ³
• Zmiany nastroju – mogące objawiać się euforią lub dysforią ⁴
• Obniżenie temperatury ciała – związane z wpływem na ośrodek termoregulacji ⁵
• Zależne od dawki porażenie czynności oddechowej – poprzez depresję ośrodka oddechowego w pniu mózgu ⁶

Istotnym działaniem ośrodkowym morfiny jest też redukcja duszności w niewydolności lewej komory serca i obrzęku płuc, co może być korzystnym efektem terapeutycznym w leczeniu stanów nagłych ⁷.

Działanie obwodowe

Działanie obwodowe morfiny obejmuje szereg efektów na różne układy narządów:

• Układ krążenia – rozszerzenie naczyń krwionośnych ⁸
• Przewód pokarmowy:
  • Modyfikacja napięcia mięśniówki gładkiej przewodu pokarmowego ⁹
  • Zachowanie skurczu zwieraczy ¹⁰
  • Opóźnienie opróżniania żołądka i przedłużenie przebywania w nim treści pokarmowej ¹¹
  • Zahamowanie perystaltyki jelit prowadzące do zaparć ¹²
  • Zwiększenie ciśnienia w drogach żółciowych ¹³
• Układ moczowy:
  • Modyfikacja napięcia mięśniówki gładkiej dróg moczowych ¹⁴
  • Zaburzenia oddawania moczu ¹⁵

Wpływ na inne układy i funkcje

Pod wpływem czynników stresowych morfina hamuje czynność wydzielniczą kory nadnerczy, co może wpływać na odpowiedź organizmu na stres ¹⁶.

Warto podkreślić, że morfina nie wpływa na odruchy ścięgniste, takie jak odruch rzepkowy czy odruch ze ścięgna Achillesa, a także na odruchy autonomiczne ¹⁷.

Istotne efekty niepożądane związane z działaniem farmakodynamicznym

Należy zwrócić uwagę, że opioidowe leki przeciwbólowe, w tym morfina, mogą powodować uwalnianie histaminy. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z astmą, u których może dojść do skurczu oskrzeli jako konsekwencja działania farmakodynamicznego leku ¹⁸.

Skład leku

Autostrzykawka Morfina Przeciwko Bólowi zawiera jako substancję czynną morfinę w postaci siarczanu w dawce 20 mg w 2 ml roztworu do wstrzykiwań. Oprócz substancji czynnej, preparat zawiera substancje pomocnicze o znanym działaniu: sodu pirosiarczyn (E 223) w ilości 1 mg/ml oraz sód w ilości 3,4 mg/ml ¹⁹.

Produkt ma postać przezroczystego, bezbarwnego lub jasnożółtego roztworu do wstrzykiwań, charakteryzującego się pH w zakresie od 2 do 4,5 oraz osmolalnością wynoszącą 280-310 mOsm/kg ²⁰.