Leki w grupie
„opioidowy lek przeciwbólowy”
Opioidowe leki przeciwbólowe to grupa środków farmakologicznych oddziałujących na receptory opioidowe w ośrodkowym układzie nerwowym. Poprzez wiązanie się z tymi receptorami (głównie μ, κ i δ) hamują transmisję bodźców bólowych, modyfikują percepcję bólu i wywołują efekt przeciwbólowy. Ich działanie jest szczególnie skuteczne w przypadku bólu ostrego, pooperacyjnego oraz przewlekłego bólu nowotworowego.
Opioidowe leki przeciwbólowe dzielą się na kilka podgrup: naturalne (morfina, kodeina), półsyntetyczne (oksykodon, hydromorfon), syntetyczne (fentanyl, metadon, tapentadol) oraz mieszane agonisty-antagonisty (buprenorfina, nalbuphine). Dodatkowo wyróżnia się opioidy silne (morfina, oksykodon, fentanyl), słabe (kodeina, tramadol) oraz o działaniu mieszanym (tapentadol).
Do najczęściej stosowanych opioidów w Polsce należą: morfina (Morphini sulfas WZF, MST Continus), oksykodon (OxyContin, Oxydolor), fentanyl (Durogesic, Fentanyl WZF), buprenorfina (Bunondol, Transtec), tramadol (Tramal, Poltram) oraz tapentadol (Palexia). Na rynku dostępne są również preparaty łączone, np. tramadol z paracetamolem (Doreta, Poltram Combo).
Największą zaletą opioidowych leków przeciwbólowych jest ich wysoka skuteczność w zwalczaniu bólu o dużym nasileniu, zwłaszcza bólu nowotworowego. Preparaty o przedłużonym uwalnianiu (np. morfina SR, oksykodon SR) zapewniają długotrwałe działanie przeciwbólowe, poprawiając jakość życia pacjentów z przewlekłym bólem. Niektóre z nich, jak fentanyl, dostępne są w formach transdermalnych, zapewniających stałe uwalnianie leku przez kilka dni.
Istotnym zagrożeniem związanym ze stosowaniem opioidów jest ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego. Długotrwałe stosowanie prowadzi do rozwoju tolerancji, wymagającej zwiększania dawek dla utrzymania efektu przeciwbólowego. Do częstych działań niepożądanych należą: zaparcia, nudności, wymioty, sedacja, depresja oddechowa (szczególnie niebezpieczna przy przedawkowaniu), a także zaburzenia funkcji poznawczych. U pacjentów geriatrycznych opioidy mogą powodować nasilone działania niepożądane, w tym delirium oraz zwiększone ryzyko upadków.
Stosowanie opioidowych leków przeciwbólowych wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń lekarskich, regularnej oceny skuteczności leczenia oraz monitorowania działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy, np. benzodiazepinami czy alkoholem, gdyż zwiększa to ryzyko depresji oddechowej.
Lista leków w tej grupie
-
Autostrzykawka Morfina Przeciwko Bólowi – Roztwór do wstrzykiwań – 20 mg/2 ml
Preparat zawiera 20 mg morfiny siarczanu w 2 ml roztworu do wstrzykiwań oraz substancje pomocnicze, takie jak sodu pirosiarczyn i sód. Morfina jest silnym lekiem przeciwbólowym stosowanym w celu łagodzenia intensywnych bóli. Produkt przeznaczony jest do podawania w przypadkach silnych bólów wywołanych rozległymi urazami. Roztwór jest klarowny, bezbarwny lub jasnożółty o pH od 2 do 4,5.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Morphine Kalceks – Roztwór do wstrzykiwań – 10 mg/ml
Preparat jest roztworem do wstrzykiwań zawierającym 10 mg/ml chlorowodorku morfiny, co odpowiada 7,6 mg/ml morfiny. Jest to klarowny, bezbarwny lub lekko żółtawy płyn o pH 3-5. Lek stosuje się w leczeniu silnych stanów bólowych, które wymagają opioidowego leczenia przeciwbólowego. Przeznaczony jest do podawania pacjentom, u których inne metody łagodzenia bólu są niewystarczające.
-
Reltebon – Tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 40 mg
Lek zawiera oksykodon chlorowodorek, substancję czynną o działaniu przeciwbólowym, oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu zapewniają stopniowe uwalnianie składnika aktywnego. Preparat stosuje się w leczeniu silnego bólu, który wymaga zastosowania silnych opioidowych środków przeciwbólowych. Jest przeznaczony dla osób dorosłych oraz dzieci od 12. roku życia.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Poltram – Kapsułki – 50 mg
Lek zawiera 50 mg tramadolu chlorowodorku w każdej kapsułce oraz substancje pomocnicze. Jest dostępny w postaci kapsułek żelatynowych z proszkiem o jasnobeżowym kolorze. Stosuje się go w leczeniu bólów o średnim i dużym natężeniu. Preparat pomaga łagodzić różne rodzaje dolegliwości bólowych, poprawiając komfort pacjenta.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Bunondol – Roztwór do wstrzykiwań – 0,3 mg/ml
Preparat zawiera buprenorfinę w stężeniu 0,3 mg/ml w postaci roztworu do wstrzykiwań. Jest to bezbarwny lub prawie bezbarwny, przezroczysty płyn. Stosuje się go w leczeniu umiarkowanych do silnych bólów różnego pochodzenia, które wymagają zastosowania opioidowego leku przeciwbólowego. Lek przeznaczony jest do podawania podskórnego lub domięśniowego.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku