Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Arthrotec Forte 75 mg + 0,2 mg

Wpływ leku Arthrotec Forte na płodność, ciążę i laktację

Produkt leczniczy Arthrotec Forte (75 mg diklofenaku sodowego + 0,2 mg mizoprostolu) wykazuje istotny i wielokierunkowy wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz laktację. Informacje te mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjentek w wieku rozrodczym oraz stanowią podstawę do podejmowania właściwych decyzji terapeutycznych.¹

Przeciwwskazania w ciąży

Stosowanie produktu Arthrotec Forte jest bezwzględnie przeciwwskazane u kobiet w ciąży oraz planujących zajście w ciążę. Wynika to z działania obu substancji czynnych, które mogą wywierać szkodliwy wpływ na rozwijający się płód oraz przebieg ciąży.²

Wpływ mizoprostolu na przebieg ciąży i rozwój płodu

Mizoprostol wykazuje silne działanie na mięsień macicy, wywołując skurcze, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji położniczych i rozwojowych, takich jak przerwanie ciąży, przedwczesny poród, śmierć płodu lub wady rozwojowe.³

Dane epidemiologiczne wskazują na około 3-krotnie większe ryzyko wystąpienia wad rozwojowych u płodów narażonych na działanie mizoprostolu w pierwszym trymestrze ciąży w porównaniu do grupy kontrolnej (gdzie ryzyko bazowe wynosiło 2%).⁴

Narażenie prenatalne na mizoprostol wiązało się w szczególności z wystąpieniem następujących wad rozwojowych:⁵

• Zespół Möbiusa – wrodzone porażenie nerwu twarzowego, prowadzące do hipomimii, trudności ze ssaniem i połykaniem oraz zaburzenia ruchów gałek ocznych, z wadami kończyn lub bez nich
• Zespoły pasm owodniowych, które mogą obejmować:
  • Brak lub deformacje kończyn, ze szczególnym uwzględnieniem stopy końsko-szpotawej
  • Wrodzony brak jednej lub obu rąk (acheiria)
  • Oligodaktylia (zmniejszona liczba palców)
  • Rozszczep podniebienia
• Wady rozwojowe ośrodkowego układu nerwowego:
  • Wady rozwojowe mózgu i czaszki
  • Bezmózgowie
  • Wodogłowie
  • Niedorozwój móżdżku
  • Wady cewy nerwowej
• Artrogrypoza – wrodzone przykurcze stawów

W przypadku pacjentki, która była narażona na działanie mizoprostolu podczas ciąży i zdecydowała się ją kontynuować, konieczne jest wdrożenie szczególnego nadzoru medycznego. Zaleca się uważne monitorowanie ciąży za pomocą badań ultrasonograficznych, ze szczególnym uwzględnieniem oceny kończyn i głowy płodu.⁶

Wpływ diklofenaku na przebieg ciąży i rozwój płodu

Diklofenak, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), hamuje syntezę prostaglandyn, co może negatywnie oddziaływać na ciążę oraz rozwój zarodka lub płodu.⁷

Badania epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko następujących powikłań po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym stadium ciąży:⁸

• Poronienia
• Wady wrodzone serca
• Wytrzewienie

Wykazano, że całkowite ryzyko wad rozwojowych układu krążenia zwiększa się z poziomu poniżej 1% do około 1,5%. Ryzyko to wzrasta wraz ze zwiększaniem dawki i wydłużaniem czasu leczenia.⁹

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn prowadzi do zwiększenia przed- i poimplantacyjnej utraty zarodków, obumierania zarodka lub płodu, a także zwiększonej częstości występowania różnych wad rozwojowych, w tym wad układu krążenia, jeśli lek podawano w okresie organogenezy.¹⁰

Wpływ leku w II i III trymestrze ciąży

W drugim lub trzecim trymestrze ciąży niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym diklofenak, mogą powodować następujące zaburzenia u płodu:¹¹

• Zaburzenia czynności nerek – mogą prowadzić do niewydolności nerek z małowodziem. Te działania mogą wystąpić wkrótce po rozpoczęciu leczenia i zwykle są odwracalne po zaprzestaniu stosowania leku.
• Zwężenie przewodu tętniczego – przypadki zwężenia przewodu tętniczego zgłaszano w trakcie leczenia w drugim trymestrze ciąży, większość z nich ustępowała po zaprzestaniu stosowania leku.¹²

W trzecim trymestrze ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą powodować u płodu:¹³

• Toksyczne działanie na układ oddechowy i sercowo-naczyniowy:
  • Przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego
  • Nadciśnienie płucne
• Zaburzenia czynności nerek – jak opisano powyżej

Pod koniec ciąży niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą prowadzić do następujących powikłań u matki i noworodka:¹⁴

• Wydłużenie czasu krwawienia – w wyniku działania antyagregacyjnego, które może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek leku
• Hamowanie czynności skurczowej macicy – może powodować opóźnienie lub przedłużenie porodu

Wpływ na karmienie piersią

Stosowanie produktu Arthrotec Forte jest przeciwwskazane u kobiet karmiących piersią. W organizmie kobiety karmiącej mizoprostol ulega szybkiej przemianie do kwasu mizoprostolowego – związku biologicznie czynnego, który przenika do mleka matki.¹⁵

Obecność kwasu mizoprostolowego w mleku matki może wywołać u niemowląt karmionych piersią działania niepożądane, takie jak biegunka, co stanowi podstawę do przeciwwskazania stosowania leku w okresie laktacji.¹⁶

Wpływ na płodność

Mechanizm działania NLPZ, w tym diklofenaku z mizoprostolem, sugeruje, że stosowanie tych leków może zaburzać prawidłową funkcję rozrodczą u kobiet.¹⁷

Leki te mogą opóźnić lub uniemożliwić pękanie pęcherzyków Graafa, co wiązano z odwracalną bezpłodnością u niektórych kobiet. W przypadku pacjentek mających trudności z poczęciem lub przechodzących diagnostykę przyczyn bezpłodności należy rozważyć odstawienie NLPZ, w tym produktu Arthrotec Forte.¹⁸

Zalecenia dla kobiet w wieku rozrodczym

Przed rozpoczęciem stosowania produktu Arthrotec Forte u kobiety w wieku rozrodczym, lekarz musi bezwzględnie przekazać następujące informacje:¹⁹

1. Szczegółowe wyjaśnienie ryzyka działania teratogennego leku
2. Informację o konieczności wykluczenia ciąży przed rozpoczęciem leczenia
3. Podkreślenie znaczenia stosowania skutecznej antykoncepcji przez cały okres przyjmowania leku

W przypadku podejrzenia ciąży u pacjentki leczonej produktem Arthrotec Forte, terapię należy natychmiast przerwać.²⁰