Właściwości farmakokinetyczne finasterydu

Finasteryd, substancja czynna produktu leczniczego Antiprost 5 mg w tabletkach powlekanych, charakteryzuje się określonymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego zachowanie w organizmie pacjenta po podaniu doustnym. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów farmakokinetycznych finasterydu z uwzględnieniem wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji leku.

Wchłanianie

Biodostępność finasterydu po podaniu doustnym jest stosunkowo wysoka i według różnych badań wynosi od 63% do 80%. Maksymalne stężenie leku w osoczu krwi jest osiągane stosunkowo szybko – po 1-2 godzinach od momentu podania. Warto zaznaczyć, że chociaż pokarm może opóźnić proces wchłaniania finasterydu z przewodu pokarmowego, nie wpływa on na ostateczną biodostępność substancji czynnej.¹

Dystrybucja

Po wchłonięciu do krwiobiegu finasteryd wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza, wynoszący około 90%. Lek ma zdolność przekraczania bariery krew-mózg, co może mieć znaczenie dla jego działania ogólnoustrojowego. Średnia objętość dystrybucji finasterydu w stanie stacjonarnym wynosi około 76 litrów, z zakresem od 44 do 96 litrów.²

Przy długotrwałym stosowaniu leku obserwuje się kumulację niewielkich ilości finasterydu w organizmie. Po podawaniu finasterydu w dawce dobowej 5 mg, najmniejsze stężenie w stanie stacjonarnym oszacowano na poziomie 8-10 ng/ml i pozostawało ono stabilne w czasie.³

Interesującym aspektem dystrybucji finasterydu jest jego obecność w nasieniu pacjentów przyjmujących lek. W badaniach z udziałem zdrowych ochotników (n=69) otrzymujących finasteryd w dawce 5 mg/dobę przez okres od 6 do 24 tygodni, stężenie leku w nasieniu wahało się od niewykrywalnego (<0,1 ng/ml) do 10,54 ng/ml. W innym badaniu, wykorzystującym mniej czułą metodę analityczną, stężenia finasterydu w nasieniu 16 ochotników przyjmujących dawkę 5 mg/dobę oscylowały między wartościami niewykrywalnymi (<1 ng/ml) a 21 ng/ml. Ilość finasterydu w nasieniu szacowano jako 50-100-krotnie mniejszą niż dawka finasterydu (5 mikrogramów) i nie miało to wpływu na stężenie DHT u ludzi.⁴

Metabolizm

Finasteryd podlega procesowi metabolizmu głównie w wątrobie. Proces ten zachodzi przy udziale izoenzymu CYP3A4 cytochromu P450. W wyniku biotransformacji powstają dwa metabolity, które wykazują słabe działanie hamujące 5α-reduktazę, co oznacza, że mają one niewielki wpływ na działanie farmakologiczne leku.⁵

Eliminacja

Okres półtrwania finasterydu w osoczu wynosi średnio 6 godzin, z zakresem od 4 do 12 godzin. U pacjentów w podeszłym wieku (powyżej 70 lat) okres półtrwania ulega wydłużeniu do średnio 8 godzin (zakres od 6 do 15 godzin). Co istotne, okres półtrwania finasterydu nie jest zależny od zastosowanej dawki leku.⁶

Średni klirens osoczowy finasterydu wynosi 9,9 l/h, z zakresem od 4,2 do 16,7 l/h. Po podaniu radioaktywnie znakowanego finasterydu wykazano, że około 39% dawki (zakres 32-46%) jest wydalane z moczem w postaci metabolitów. Finasteryd w postaci niezmienionej praktycznie nie jest wykrywany w moczu. Znacząca część całkowitej dawki – około 57% (zakres 51-64%) – jest wydalana z kałem.⁷

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, nawet poważnymi (klirens kreatyniny jedynie 9 ml/min), nie obserwowano istotnych zmian w farmakokinetyce finasterydu.⁸

W przypadku pacjentów z przewlekłymi zaburzeniami czynności nerek, u których klirens kreatyniny waha się w przedziale 9-55 ml/min, wydalanie pojedynczej dawki znakowanego radioaktywnie finasterydu (14C-finasterydu) nie różniło się w porównaniu do wydalania finasterydu u zdrowych ochotników. Także wiązanie z białkami osocza nie wykazywało różnic u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.⁹

Interesującą obserwacją jest fakt, że u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek część metabolitów, która u zdrowych osób jest zwykle wydalana przez nerki, ulegała eliminacji z kałem. Wydaje się, że wydalanie z kałem zwiększa się proporcjonalnie do zmniejszenia wydalania metabolitów z moczem, co stanowi mechanizm kompensacyjny organizmu.¹⁰

Na podstawie tych danych farmakokinetycznych stwierdzono, że nie ma konieczności dostosowania dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, którzy nie są poddawani dializoterapii.¹¹