Właściwości farmakodynamiczne anastrozolu

Anastrozol należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów enzymów, klasyfikowany kodem ATC: L02B G03. Jest to substancja lecznicza stosowana głównie w terapii raka piersi u kobiet po menopauzie, charakteryzująca się specyficznym mechanizmem działania i udokumentowaną skutecznością kliniczną w różnych stadiach choroby.¹

Mechanizm działania i aktywność farmakodynamiczna

Anastrozol jest silnie działającym i wysoce selektywnym niesteroidowym inhibitorem aromatazy. Jego działanie opiera się na hamowaniu procesu aromatyzacji, który odpowiada za produkcję estrogenów u kobiet po menopauzie. W tej grupie pacjentek estradiol jest wytwarzany głównie w tkankach obwodowych, gdzie dochodzi do przekształcenia androstendionu do estronu przy udziale kompleksu enzymatycznego aromatazy, a następnie estron ulega konwersji do estradiolu.²

Badania kliniczne udowodniły, że redukcja stężenia estradiolu we krwi ma korzystny wpływ na przebieg raka piersi u kobiet po menopauzie. Stosując zaawansowane i bardzo czułe metody laboratoryjne wykazano, że anastrozol w dawce 1 mg na dobę powoduje znaczące zmniejszenie produkcji estradiolu, wynoszące ponad 80%.³

Istotną cechą farmakodynamiczną anastrozolu jest brak aktywności progestagenowej, androgenowej i estrogenowej, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych związanych z wpływem na gospodarkę hormonalną.⁴

W zakresie wpływu na inne układy hormonalne wykazano, że anastrozol nawet w dawkach do 10 mg na dobę nie wpływa na wydzielanie kortyzolu i aldosteronu, zarówno w warunkach podstawowych, jak i po stymulacji wydzielania przez ACTH (hormon adrenokortykotropowy). Ta właściwość eliminuje konieczność suplementacji kortykosteroidami podczas terapii anastrozolem.⁵

Skuteczność kliniczna w zaawansowanym raku piersi

Terapia pierwszej linii w leczeniu zaawansowanego raka piersi

Skuteczność anastrozolu w leczeniu pierwszej linii zaawansowanego raka piersi została potwierdzona w dwóch podobnych, podwójnie zaślepionych badaniach klinicznych (1033IL/0030 i 1033IL/0027), w których porównywano go z tamoksyfenem. Łącznie 1021 pacjentek po menopauzie z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem piersi (z potwierdzoną lub niepotwierdzoną obecnością receptorów dla hormonów płciowych) zostało losowo przydzielonych do grupy otrzymującej anastrozol w dawce 1 mg raz na dobę lub tamoksyfen w dawce 20 mg raz na dobę.⁶

Główne punkty końcowe w obu badaniach obejmowały:⁷

• Czas do nawrotu guza
• Odsetek obiektywnych odpowiedzi guza
• Bezpieczeństwo stosowania

W badaniu 1033IL/0030 anastrozol wykazał statystycznie istotną przewagę nad tamoksyfenem w zakresie czasu do nawrotu guza (współczynnik ryzyka HR 1,42; 95% przedział ufności CI [1,11, 1,82]). Mediana czasu do wznowy wyniosła 11,1 miesiąca dla anastrozolu w porównaniu do 5,6 miesiąca dla tamoksyfenu (p = 0,006). Odsetek obiektywnych odpowiedzi na leczenie był podobny dla obu preparatów.⁸

W badaniu 1033IL/0027 zarówno anastrozol, jak i tamoksyfen wykazały podobny odsetek obiektywnych odpowiedzi guza oraz podobny czas do nawrotu guza. Wyniki drugorzędowych punktów końcowych potwierdziły wyniki pierwszorzędowych punktów końcowych. Ze względu na niewielką liczbę zgonów podczas leczenia w obu grupach badanych, nie można było wyciągnąć jednoznacznych wniosków dotyczących różnic w przeżyciu całkowitym.⁹

Terapia drugiej linii w leczeniu zaawansowanego raka piersi

Skuteczność anastrozolu w terapii drugiej linii zaawansowanego raka piersi została oceniona w dwóch kontrolowanych badaniach klinicznych (badanie 0004 i badanie 0005). Uczestniczyły w nich pacjentki po menopauzie z zaawansowanym rakiem piersi, u których doszło do nawrotu choroby po wcześniejszym leczeniu tamoksyfenem, zarówno w przypadku choroby zaawansowanej, jak i wczesnego raka piersi.¹⁰

Łącznie 764 pacjentki zostały losowo przydzielone do jednego z trzech schematów leczenia:¹¹

• Anastrozol w dawce 1 mg raz na dobę
• Anastrozol w dawce 10 mg raz na dobę
• Octan megestrolu w dawce 40 mg cztery razy na dobę

Główne parametry skuteczności obejmowały czas do progresji choroby oraz odsetek obiektywnych odpowiedzi. Dodatkowo analizowano odsetek dłuższych (powyżej 24 tygodni) stabilizacji choroby, odsetek nawrotów oraz przeżycie. W obu badaniach nie wykazano istotnych statystycznie różnic pomiędzy porównywanymi sposobami leczenia w odniesieniu do analizowanych parametrów skuteczności.¹²

Leczenie uzupełniające wczesnego inwazyjnego raka piersi

Skuteczność anastrozolu w leczeniu uzupełniającym wczesnego inwazyjnego raka piersi została potwierdzona w dużym badaniu klinicznym III fazy. W badaniu tym uczestniczyło 9366 kobiet po menopauzie z operacyjnym rakiem piersi, które otrzymywały leczenie przez okres 5 lat. Wyniki wykazały statystycznie znamienną przewagę anastrozolu nad tamoksyfenem w zakresie czasu przeżycia wolnego od choroby.¹³

Szczególnie istotną obserwację stanowi fakt, że jeszcze większą korzyść w zakresie czasu przeżycia wolnego od choroby odnotowano w grupie pacjentek otrzymujących anastrozol w porównaniu do tamoksyfenu w prospektywnej ocenie populacji pacjentek z potwierdzoną obecnością receptorów dla hormonów płciowych. Ta obserwacja podkreśla znaczenie oceny statusu receptorowego guza przed podjęciem decyzji o wyborze optymalnej terapii hormonalnej.¹⁴