Dawkowanie i drogi podania leku Alexan

Alexan (cytarabina) może być stosowany wyłącznie dożylnie lub podskórnie. Dawkowanie i sposób podawania są uzależnione od schematu leczenia oraz wskazań. Należy pamiętać, że cytarabina podana doustnie jest nieaktywna. Lek powinien być stosowany jedynie w specjalistycznych klinikach, przez lekarzy posiadających doświadczenie w chemioterapii i mogących zapewnić odpowiednie leczenie wspomagające.¹

Sposoby podawania preparatu

Alexan można podawać zarówno dożylnie (w postaci infuzji lub wstrzyknięć), jak i podskórnie. Do przygotowania roztworu do infuzji należy dodać produkt do 0,9% roztworu sodu chlorku lub 5% roztworu glukozy. Szybkie infuzje dożylne są zazwyczaj lepiej tolerowane przez pacjentów niż ciągłe infuzje dożylne w tych samych dawkach, ponieważ prowadzą do krótszego narażenia na wysokie stężenia leku zarówno w komórkach zdrowych, jak i nowotworowych.²

Schematy dawkowania w różnych wskazaniach

Leczenie indukujące remisję

W terapii indukującej remisję standardowo stosuje się dawkę 100-200 mg/m² pc./dobę, najczęściej w ciągłej infuzji dożylnej lub szybkiej infuzji przez okres 5-10 dni. Czas trwania leczenia powinien być dostosowany do wyników badań klinicznych i morfologicznych (badania szpiku kostnego). Typowy schemat obejmuje 7 dni leczenia, następnie 7-9 dni przerwy, aż do uzyskania remisji w szpiku kostnym. Cykle terapii mogą być powtarzane do momentu uzyskania remisji lub do wystąpienia objawów toksyczności. Alternatywnie można kontynuować leczenie do momentu wystąpienia hipoplazji szpiku, co uznaje się za próg tolerancji. Przed powtórzeniem kolejnych cykli terapii należy zapewnić 14-dniową przerwę, najlepiej do czasu normalizacji obrazu szpiku kostnego.³

Leczenie podtrzymujące remisję

W leczeniu podtrzymującym remisję zazwyczaj stosuje się dawkę 70-200 mg/m² pc./dobę w szybkim wstrzyknięciu dożylnym lub podskórnym przez 5 dni. Takie leczenie podtrzymujące może być stosowane co 4 tygodnie lub raz na tydzień, w zależności od schematu terapeutycznego.⁴

Leczenie chłoniaków nieziarniczych (Non-Hodgkin’s lymphoma)

Leczenie dorosłych: W przypadku chłoniaków nieziarniczych u dorosłych cytarabina jest zwykle stosowana w schematach chemioterapii skojarzonej. Przykładowo, w schemacie PROMACE-CYTABOM cytarabina podawana jest w dawce 300 mg/m² pc./dobę w 8. dniu cyklu leczenia.⁵

Leczenie dzieci: Dawkowanie cytarabiny w chłoniakach nieziarniczych u dzieci zależy od stopnia zaawansowania choroby i jej typu histologicznego. Poniżej przedstawiono przykładowe dawkowanie w wybranych terapiach skojarzonych:⁶

• Chłoniaki B-komórkowe w stadium II, III lub IV: dawka 150 mg/m² pc. podawana w 1-godzinnej infuzji dożylnej co 12 godzin w 4. i 5. dniu terapii (w protokole określanej jako „część A” lub „część AA”), łącznie 4 infuzje dożylne, w skojarzeniu z innymi lekami cytotoksycznymi.⁷
• Chłoniaki nie-B-komórkowe w stadium I i II: dawka 75 mg/m² pc. w dniach od 31. do 34., od 38. do 41., od 45. do 48. oraz od 52. do 55. terapii indukcyjnej, w skojarzeniu z innymi lekami cytotoksycznymi.⁸

Leczenie dużymi dawkami

W schematach wykorzystujących duże dawki cytarabiny zwykle stosuje się 1-3 g/m² pc. w infuzji dożylnej trwającej od 1 do 3 godzin, podawanej co 12 godzin przez 4 do 6 dni. Podczas leczenia dużymi dawkami należy stosować wyłącznie rozcieńczalniki niezawierające konserwantów, aby uniknąć dodatkowych działań niepożądanych.⁹

Leczenie białaczek zlokalizowanych w obrębie ośrodkowego układu nerwowego (OUN)

W przypadku konieczności podania leku dokanałowo, zaleca się stosowanie preparatu Alexan w stężeniu 20 mg/ml. Standardowa dawka w podaniu dokanałowym wynosi 5-30 mg/m² pc., podawana co 2-7 dni. Najczęściej stosuje się 30 mg/m² pc. raz na cztery dni, do momentu aż płyn mózgowo-rdzeniowy nie będzie zawierał zwiększonej liczby komórek złośliwych.¹⁰

Jeżeli roztwór do podawania dokanałowego wymaga rozcieńczenia, należy zastosować wyłącznie 0,9% roztwór sodu chlorku bez konserwantów, aby uniknąć potencjalnych powikłań neurologicznych.¹¹

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby i nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania cytarabiny. Jeśli to możliwe, lek powinien być podawany w możliwie najmniejszej skutecznej dawce, ze względu na potencjalne zwiększone ryzyko działań niepożądanych w tych grupach pacjentów.¹²

Należy pamiętać, że cytarabina może być usuwana z organizmu podczas hemodializy, dlatego nie należy jej podawać bezpośrednio przed lub po zabiegu dializy.¹³

Pacjenci w podeszłym wieku

Pacjentom powyżej 60. roku życia duże dawki cytarabiny można podawać wyłącznie po dokładnej analizie stosunku ryzyka do korzyści. Osoby starsze mogą być bardziej narażone na działania niepożądane leku, dlatego konieczna jest szczególna ostrożność i ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjenta.¹⁴

Tabela dawkowania cytarabiny (Alexan)

Przed rozpoczęciem chemioterapii lekarz powinien dokładnie zapoznać się z fachową literaturą medyczną, działaniami niepożądanymi, środkami ostrożności, przeciwwskazaniami i ostrzeżeniami dotyczącymi cytarabiny oraz pozostałych produktów włączonych do programu leczenia, ponieważ białaczka często wymaga zastosowania terapii skojarzonej z kilkoma (2-5) lekami cytotoksycznymi.¹⁵