Właściwości farmakodynamiczne

AKVIR o smaku malinowym, zawierający inozynę pranobeks w postaci syropu (250 mg/5 ml), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwwirusowych do stosowania ogólnego, działających bezpośrednio na wirusy (kod ATC: J05AX05). Substancja czynna stanowi kompleks zawierający inozynę oraz 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy w stosunku molarnym 1:3.¹

Mechanizm działania

Inozyny pranobeks jest syntetyczną pochodną puryny, która wykazuje podwójny mechanizm działania: immunostymulujący oraz przeciwwirusowy. Efekt terapeutyczny wynika przede wszystkim z wyraźnego pobudzenia odpowiedzi odpornościowej gospodarza in vivo pod wpływem działania leku.²

Wpływ na układ immunologiczny

Badania kliniczne dowodzą, że inozyny pranobeks normalizuje (przywracając poziom właściwy dla pacjenta) nieprawidłowo funkcjonujące lub niewydolne mechanizmy odporności komórkowej. Dzieje się to poprzez wywołanie odpowiedzi typu Th1, co prowadzi do dojrzewania i różnicowania limfocytów T oraz nasilenia indukowanych reakcji limfoproliferacyjnych w komórkach pobudzonych mitogenem lub antygenem.³

Wykazano, że lek reguluje następujące mechanizmy immunologiczne:⁴

• Cytotoksyczność limfocytów T oraz komórek NK
• Funkcjonowanie limfocytów supresorowych T8 oraz pomocniczych T4
• Zwiększa poziom IgG oraz powierzchniowych markerów dopełniacza

Wpływ na cytokiny i mediatory odpowiedzi immunologicznej

W badaniach in vitro inozyny pranobeks wykazuje zdolność do nasilania wytwarzania kluczowych cytokin: IL-1 oraz IL-2, jednocześnie zwiększając ekspresję receptora IL-2.⁵

W badaniach in vivo zaobserwowano znamienne zwiększenie endogennego wydzielania interferonu gamma (IFN-γ), przy jednoczesnym zmniejszeniu wytwarzania IL-4. Taki profil cytokin potwierdza przesunięcie równowagi immunologicznej w kierunku odpowiedzi typu Th1.⁶

Ponadto, badania wykazały, że lek nasila procesy fagocytozy neutrofili oraz chemotaksji, monocytów i makrofagów, co dodatkowo wzmacnia odpowiedź przeciwwirusową organizmu.⁷

Wpływ na syntezę białek

W badaniach in vivo wykazano, że inozyny pranobeks wzmaga pobudzenie zmniejszonej syntezy mRNA białek limfocytów oraz poprawia sprawność procesu translacji, jednocześnie hamując syntezę wirusowego RNA. Mechanizmy te, chociaż wymagają dalszych badań, obejmują:⁸

1. Wbudowywanie związanego z inozyną kwasu orotowego do polirybosomów⁹
2. Hamowanie dołączania łańcucha poliadenylowego do wirusowego RNA przekaźnikowego¹⁰
3. Molekularna reorganizacja w limfocytarnych cząsteczkach wewnątrzbłonowych (IMP, ang. intramembrane plasma particles), prowadząca do niemal trzykrotnego zwiększenia ich gęstości¹¹

Wpływ na enzymy komórkowe

Inozyny pranobeks hamuje fosfodiestrazę cGMP in vitro, ale tylko w dużych stężeniach. Warto podkreślić, że działanie to nie występuje przy poziomach leku zapewniających działanie immunofarmakologiczne in vivo.¹²

Działanie przeciwwirusowe

W warunkach in vitro inozyny pranobeks wykazuje działanie hamujące replikację wirusa opryszczki typu I (HSV-1). Ma to szczególne znaczenie kliniczne, ponieważ początkowe objawy opryszczki, takie jak ból, mrowienie i swędzenie, występują jeszcze przed pojawieniem się uszkodzeń skóry.¹³

Patofizjologia zakażeń HSV-1

W przebiegu infekcji pierwotnej wirusem HSV-1 organizm wytwarza przeciwciała anty-HSV-1. Po zakażeniu pierwotnym herpeswirusy pozostają w zwojach nerwowych w formie utajonej, z możliwością reaktywacji poprzez replikację, co klinicznie objawia się nawracającymi epizodami opryszczki wargowej.¹⁴

Częstość nawrotów jest zróżnicowana i zależy głównie od aktywności układu odpornościowego, wahając się od 1 do ponad 12 epizodów rocznie. Wtórne epizody charakteryzują się zmianami zlokalizowanymi w pobliżu miejsc pierwotnego zakażenia i mogą być prowokowane przez:^{12 razy w ciągu roku). Wtórne epizody manifestują się zmianami w pobliżu miejsc pierwotnego zakażenia i są prowokowane przez osłabienie układu odpornościowego, zmiany hormonalne, stres, urazy czy ekspozycję na promienie słoneczne UV.”>15}

• Osłabienie układu odpornościowego – co potwierdza zasadność stosowania leków immunomodulujących, takich jak inozyny pranobeks
• Zmiany hormonalne – szczególnie istotne w okresach zwiększonej zmienności poziomów hormonów
• Stres – fizyczny i psychiczny, wpływający na obniżenie odporności
• Urazy – miejscowe uszkodzenia tkanek
• Ekspozycję na promieniowanie UV – szczególnie istotne w okresach zwiększonego nasłonecznienia