Właściwości farmakodynamiczne
Akistan 50 mcg/ml

Właściwości farmakodynamiczne leku Akistan 50 mikrogramów/ml

Latanoprost, substancja czynna leku Akistan 50 mikrogramów/ml, krople do oczu, roztwór, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w jaskrze i zwężających źrenicę, a dokładniej do analogów prostaglandyny, klasyfikowanych kodem ATC: S01E E01. Każdy mililitr roztworu zawiera 50 mikrogramów latanoprostu (0,005% w/v), przy czym pojedyncza kropla dostarcza około 1,5 mikrograma substancji czynnej.¹

Mechanizm działania

Latanoprost jest analogiem prostaglandyny F2α i działa jako wybiórczy prostanoidowy agonista receptora FP. Mechanizm działania polega na zmniejszaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej. Efekt terapeutyczny w postaci redukcji ciśnienia wewnątrzgałkowego obserwuje się po upływie 3-4 godzin od podania, osiągając maksimum po 8-12 godzinach. Co szczególnie istotne, zmniejszone ciśnienie wewnątrzgałkowe utrzymuje się przez okres co najmniej 24 godzin, co umożliwia stosowanie leku raz na dobę.²

Badania przeprowadzone zarówno na zwierzętach, jak i u ludzi wskazują, że głównym mechanizmem działania latanoprostu jest zwiększenie odpływu naczyniówkowo-twardówkowego. U ludzi obserwuje się dodatkowo pewne ułatwienie przepływu cieczy wodnistej poprzez zmniejszenie oporu odpływu. Ważne jest również podkreślenie, że latanoprost nie wywiera znaczącego wpływu na wytwarzanie cieczy wodnistej ani na barierę krew-ciecz wodnista, co potwierdziły wyniki badań klinicznych.³

Skuteczność kliniczna w monoterapii i terapii skojarzonej

Kluczowe badania kliniczne potwierdziły skuteczność latanoprostu stosowanego w monoterapii w postaci kropli do oczu. Przeprowadzono również badania oceniające efektywność latanoprostu w terapii skojarzonej. Wykazano skuteczność kombinacji latanoprostu z agonistami receptorów beta-adrenergicznych, w szczególności z tymololem. Krótkoterminowe badania trwające 1-2 tygodnie sugerują efekt addytywny (sumowanie się działania) w przypadku stosowania latanoprostu w połączeniu z:⁴

• Agonistami receptorów adrenergicznych (dipiwefryna) – efekt addytywny
• Doustnymi inhibitorami anhydrazy węglanowej (acetazolamid) – efekt addytywny
• Agonistami cholinergicznymi (pilokarpina) – efekt co najmniej częściowo addytywny

Wpływ na naczynia krwionośne

W badaniach przeprowadzonych na małpach wykazano, że latanoprost stosowany w dawkach terapeutycznych nie wpływa lub wpływa jedynie nieznacznie na wewnątrzgałkowe krążenie krwi. Przy miejscowym podaniu może jednak wystąpić łagodne do umiarkowanego przekrwienie spojówek lub nadtwardówki. Istotne jest, że badania z wykorzystaniem angiografii fluoresceinowej wykazały brak wpływu przewlekłego podawania latanoprostu na naczynia krwionośne siatkówki u małp poddanych pozatorebkowemu usunięciu soczewki.⁵

Krótkotrwałe leczenie pacjentów z pseudofakią nie powodowało przecieku fluoresceiny do tylnej komory oka, co stanowi dodatkowe potwierdzenie bezpieczeństwa stosowania leku.⁶

Bezpieczeństwo ogólnoustrojowe

W zakresie bezpieczeństwa ogólnoustrojowego nie zaobserwowano, by latanoprost stosowany w dawkach terapeutycznych wywierał jakikolwiek istotny wpływ farmakologiczny na układ sercowo-naczyniowy lub oddechowy, co jest ważnym aspektem bezpieczeństwa u pacjentów z chorobami współistniejącymi.⁷

Skuteczność u dzieci i młodzieży

Skuteczność latanoprostu w populacji pediatrycznej (wiek do 18 lat) została potwierdzona w 12-tygodniowym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą, w którym porównywano latanoprost z tymololem u 107 pacjentów pediatrycznych z nadciśnieniem w gałce ocznej i jaskrą wrodzoną. Do badania włączono noworodki urodzone po 36. tygodniu ciąży. Schemat dawkowania obejmował:⁸

• Latanoprost 0,005% – podawany raz na dobę
• Tymolol 0,5% (lub opcjonalnie 0,25% dla dzieci poniżej 3 lat) – podawany dwa razy na dobę

Pierwszorzędowym punktem końcowym badania było średnie zmniejszenie ciśnienia wewnątrzgałkowego w 12. tygodniu badania w porównaniu do wartości początkowych. Wyniki wykazały, że średnie zmniejszenie ciśnienia wewnątrzgałkowego było porównywalne w grupach otrzymujących latanoprost i tymolol. Podobną skuteczność obu leków zaobserwowano we wszystkich badanych grupach wiekowych:<sup data-drug="Akistan" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Pierwszorzędowym punktem końcowym badania w zakresie skuteczności było średnie zmniejszenie ciśnienia wewnątrzgałkowego w 12. tygodniu badania w stosunku do wartości początkowych. Średnie zmniejszenie wartości ciśnienia wewnątrzgałkowego w grupach otrzymujących latanoprost i tymolol było podobne. Również we wszystkich grupach wiekowych (od 0 do < 3 lat, od 3 do 9

• Od 0 do <3 lat
• Od 3 do <12 lat
• Od 12 do 18 lat

Należy jednak podkreślić, że dane dotyczące skuteczności w najmłodszej grupie wiekowej (0 do <3 lat) uzyskano tylko u 13 pacjentów otrzymujących latanoprost. Ponadto, w badaniu klinicznym nie wykazano znaczącej skuteczności u 4 pacjentów reprezentujących grupę wiekową od 0 do <1 roku życia. Nie są dostępne dane dotyczące stosowania latanoprostu u wcześniaków (urodzonych przed 36. tygodniem ciąży).<sup data-drug="Akistan" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Jednak dane dotyczące skuteczności w grupie wiekowej od 0 do < 3 lat uzyskano tylko u 13 pacjentów otrzymujących latanoprost, a w badaniu klinicznym u dzieci i młodzieży nie wykazano znaczącej skuteczności u 4 pacjentów reprezentujących grupę wiekową od 0 do 10

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Latanoprost, substancja czynna leku Akistan 50 mikrogramów/ml, działa jako wybiórczy agonista receptora FP, zmniejszając ciśnienie wewnątrzgałkowe poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej. Efekt ten utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny po podaniu, co umożliwia wygodne dawkowanie raz na dobę. Zarówno badania w monoterapii, jak i terapii skojarzonej potwierdziły skuteczność kliniczną latanoprostu. Lek charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, nie wywierając istotnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy i oddechowy. Skuteczność leku została potwierdzona również w populacji pediatrycznej (z pewnymi ograniczeniami w grupie najmłodszych pacjentów poniżej 1 roku życia), co rozszerza możliwości jego stosowania u dzieci i młodzieży z jaskrą wrodzoną i nadciśnieniem wewnątrzgałkowym.¹¹