Przedawkowanie leku Afobam (alprazolam)

Przedawkowanie benzodiazepin, w tym alprazolamu, stanowi poważny stan medyczny, który wymaga natychmiastowej interwencji. Choć rzadko bezpośrednio zagraża życiu, sytuacja może ulec znacznemu pogorszeniu, jeśli pacjent jednocześnie spożył alkohol lub inne substancje działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. W diagnostyce różnicowej przedawkowania należy zawsze brać pod uwagę możliwość przyjęcia przez pacjenta wielu różnych substancji jednocześnie.¹

Objawy przedawkowania

Objawy przedawkowania alprazolamu (Afobam) wynikają bezpośrednio z jego działania farmakologicznego i mogą objawiać się różnym stopniem depresji ośrodkowego układu nerwowego – od łagodnej senności do głębokiej śpiączki. Nasilenie objawów jest zazwyczaj proporcjonalne do przyjętej dawki leku.²

W łagodnych przypadkach przedawkowania obserwuje się głównie objawy neurologiczne takie jak uczucie senności, splątanie psychiczne i zmęczenie (apatię). W poważniejszych przypadkach mogą wystąpić ataksja, hipotonia, niedociśnienie tętnicze oraz depresja oddechowa. W najcięższych sytuacjach może dojść do śpiączki, a w skrajnie rzadkich przypadkach – do zgonu.³

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania alprazolamu jest przede wszystkim ukierunkowane na podtrzymanie podstawowych funkcji życiowych, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji oddechowej i krążeniowej. Terapia powinna być indywidualizowana w zależności od stanu klinicznego pacjenta oraz uwzględniać współistniejące choroby.⁴

W przypadku śpiączki postępowanie jest zasadniczo objawowe i powinno uwzględniać zapobieganie powikłaniom takim jak asfiksja w wyniku zapadnięcia się języka lub zachłyśnięcie treścią żołądkową. Aby zapobiec odwodnieniu konieczne jest dożylne podawanie płynów. Szczególną uwagę należy zwrócić na podtrzymywanie czynności życiowych, gdy pacjent przyjął jednocześnie inne leki o działaniu uspokajającym.⁵

Dekontaminacja przewodu pokarmowego

Po doustnym przedawkowaniu alprazolamu należy wdrożyć następujące procedury zmierzające do zmniejszenia wchłaniania leku:

• Wymioty indukowane – należy je wywołać w ciągu jednej godziny od przyjęcia leku, ale wyłącznie u pacjentów przytomnych
• Płukanie żołądka – zalecane u pacjentów nieprzytomnych, z równoczesnym zabezpieczeniem dróg oddechowych
• Węgiel aktywowany – powinien być podany, jeśli opróżnienie żołądka nie przyniosło skutku, w celu zmniejszenia absorpcji leku
• Osmotyczny środek przeczyszczający – może być zastosowany po podaniu węgla aktywowanego

Należy pamiętać, że po zażyciu bardzo dużych dawek alprazolamu, efekty jego działania mogą utrzymywać się przez długi czas. Metody eliminacji pozaustrojowej takie jak diureza wymuszona czy hemodializa nie znajdują zastosowania w przedawkowaniu benzodiazepin.⁶

Stosowanie odtrutki – flumazenil

W przypadku ciężkiego przedawkowania alprazolamu można rozważyć dożylne podanie swoistej odtrutki – flumazenilu, który jest kompetycyjnym antagonistą receptora benzodiazepinowego. Należy jednak pamiętać o przeciwwskazaniach do jego stosowania.⁷

Flumazenil jest przeciwwskazany w następujących sytuacjach:

1. Jednoczesne stosowanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych
2. Jednoczesne podawanie leków obniżających próg drgawkowy
3. Zaburzenia w EKG pod postacią wydłużenia odcinka QRS lub QT (wskazujące jednocześnie na stosowanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych)

Powyższe przeciwwskazania wynikają z ryzyka wywołania drgawek lub zaburzeń rytmu serca, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.⁸

Postępowanie monitorujące

Każdy pacjent z podejrzeniem przedawkowania alprazolamu powinien być hospitalizowany w warunkach umożliwiających ścisłe monitorowanie parametrów życiowych i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Czas obserwacji powinien być dostosowany do stanu klinicznego, dawki przyjętego leku oraz obecności innych substancji psychoaktywnych. Ze względu na długi okres działania alprazolamu, objawy przedawkowania mogą utrzymywać się przez wiele godzin, a nawet dni, co wymaga przedłużonej obserwacji klinicznej.⁹