Zespół oddechowy bliskiego wschodu (mers)
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zespół oddechowy Bliskiego Wschodu (MERS), wywoływany przez koronawirusa MERS-CoV, charakteryzuje się wysoką śmiertelnością sięgającą około 35-36%, z surowym współczynnikiem śmiertelności wynoszącym 32,1% (95% CI: 29,9%-34,3%). Wskaźnik ten jest znacznie wyższy niż w przypadku SARS (~10%), co wiąże się z częstszym występowaniem zespołu ostrej niewydolności oddechowej (ARDS) u pacjentów z MERS. Czynniki ryzyka złego rokowania obejmują wiek >60 lat, płeć męską, choroby współistniejące takie jak cukrzyca, przewlekła choroba nerek, choroby płuc, nadciśnienie tętnicze, choroby układu sercowo-naczyniowego, nowotwory oraz obniżoną odporność. Pacjenci z chorobami współistniejącymi mają około 4-krotnie wyższe ryzyko zgonu (skorygowany HR 3,74; 95% CI: 2,57-5,67). Mediana czasu od wystąpienia objawów do przyjęcia na OIT wynosi około 5 dni, a do zgonu około 12 dni, z gwałtownym wzrostem ryzyka śmierci w pierwszym tygodniu (średni dzienny przyrost 13%).
- Prognostyka Zespołu Oddechowego Bliskiego Wschodu (MERS)
- Wskaźniki śmiertelności
- Czynniki ryzyka niekorzystnego rokowania
- Progresja choroby i śmiertelność w czasie
- Prognostyka w grupach szczególnego ryzyka
- Czynniki wpływające na rozprzestrzenianie i śmiertelność
- Możliwości terapeutyczne i ich wpływ na prognozę
- Podsumowanie czynników prognostycznych
- Kolejne rozdziały
Prognostyka Zespołu Oddechowego Bliskiego Wschodu (MERS)
Zespół oddechowy Bliskiego Wschodu (MERS) jest poważną chorobą układu oddechowego wywoływaną przez koronawirusa MERS-CoV. Od czasu pierwszego zidentyfikowania w Arabii Saudyjskiej w 2012 roku, choroba ta stała się istotnym patogenem oddechowym o zasięgu globalnym, charakteryzującym się wysoką śmiertelnością i poważnymi powikłaniami, zwłaszcza u osób z chorobami współistniejącymi.12
Wskaźniki śmiertelności
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), współczynnik śmiertelności wśród potwierdzonych przypadków MERS wynosi około 35-36%. Należy jednak zaznaczyć, że może to być zawyżona wartość, ponieważ łagodne przypadki zakażeń MERS-CoV często pozostają niewykryte przez istniejące systemy nadzoru.34 W analizie danych do końca października 2016 roku surowy współczynnik śmiertelności wynosił 32,1% (95% przedział ufności: 29,9%, 34,3%).5
Porównując z innymi koronawirusami wywołującymi ciężkie zakażenia, wskaźnik śmiertelności MERS jest znacznie wyższy niż w przypadku SARS (zespołu ciężkiej ostrej niewydolności oddechowej), który wynosi około 10%, co odzwierciedla większą częstość występowania zespołu ostrej niewydolności oddechowej (ARDS) u pacjentów z MERS.6
Czynniki ryzyka niekorzystnego rokowania
Zidentyfikowano szereg czynników, które są związane z gorszym rokowaniem i zwiększonym ryzykiem zgonu u pacjentów z MERS:78
- Wiek powyżej 60 lat9
- Płeć męska1011
- Choroby współistniejące, szczególnie:1213
- Niski poziom albumin14
- Postępująca limfocytopenia15
Analiza danych wykazała, że pacjenci z chorobami współistniejącymi mają około 4-krotnie wyższe ryzyko zgonu w porównaniu do osób bez takich chorób (skorygowany współczynnik ryzyka 3,74; 95% CI: 2,57, 5,67).16
Progresja choroby i śmiertelność w czasie
Obserwacje dotyczące przebiegu czasowego MERS wskazują na szybką progresję choroby w ciężkich przypadkach:17
- Mediana czasu od wystąpienia objawów do przyjęcia na oddział intensywnej terapii wynosi około 5 dni
- Mediana czasu od wystąpienia objawów do zgonu wynosi około 12 dni
Ryzyko zgonu z powodu MERS gwałtownie wzrasta w pierwszym tygodniu od początku choroby, ze średnim dziennym przyrostem wynoszącym 13%.18
Prognostyka w grupach szczególnego ryzyka
Pacjenci hematologiczni i onkologiczni
Szczególnie niekorzystne rokowanie obserwuje się u pacjentów z chorobami hematologicznymi lub nowotworowymi. W małej kohorcie pacjentów hematologicznych i onkologicznych z zakażeniem MERS-CoV odnotowano 100% śmiertelność, niezależnie od wieku i statusu choroby podstawowej.19 W tej grupie mediana czasu do zgonu wynosiła 26 dni (zakres 15-77 dni).20
Pacjenci hospitalizowani
Większość hospitalizowanych pacjentów z MERS miała wcześniej istniejące schorzenia, które prawdopodobnie zwiększały ryzyko ciężkiego przebiegu choroby.21 U pacjentów krytycznie chorych obserwuje się dłuższe utrzymywanie się wirusa MERS-CoV w drogach oddechowych niż u pacjentów z łagodnym przebiegiem choroby.22
Wykrywalność materiału genetycznego wirusa (RNA MERS-CoV) u osób, które przeżyły zakażenie, może utrzymywać się przez miesiąc lub dłużej od początku choroby, a wirusa zdolnego do namnażania można wykryć do 25 dni po wystąpieniu objawów.23
Czynniki wpływające na rozprzestrzenianie i śmiertelność
Głównym czynnikiem prowadzącym do utrzymywania się zakażeń MERS-CoV w krajach wysokiego ryzyka jest transmisja w placówkach opieki zdrowotnej, która wynika głównie z luk w środkach kontroli zakażeń oraz późnej izolacji podejrzanych przypadków.24 Późna identyfikacja przypadków i opóźnienie w izolacji pacjentów są zdecydowanie najważniejszymi czynnikami wpływającymi na rozprzestrzenianie się choroby.25
Możliwości terapeutyczne i ich wpływ na prognozę
Obecnie nie jest dostępna szczepionka ani specyficzne leczenie przeciwko MERS-CoV, chociaż kilka szczepionek i leków przeciwwirusowych specyficznych dla MERS-CoV jest w fazie rozwoju.2627 Leczenie pozostaje głównie objawowe, koncentrując się na zarządzaniu objawami w zależności od ciężkości choroby.28
Biorąc pod uwagę udział odpowiedzi immunologicznej gospodarza w patogenezie MERS, prawdopodobnie leki hamujące replikację wirusa będą musiały być połączone z terapiami kontrolującymi niekorzystne odpowiedzi immunologiczne, aby osiągnąć optymalny efekt terapeutyczny.29
Podsumowanie czynników prognostycznych
Podsumowując, MERS charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem śmiertelności, szczególnie u osób z chorobami współistniejącymi. Wczesna identyfikacja czynników ryzyka niekorzystnego rokowania, szybka diagnostyka, izolacja przypadków oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia objawowego są kluczowe dla poprawy wyników leczenia.3031 Pacjenci z chorobami hematologicznymi, onkologicznymi oraz osoby z obniżoną odpornością wymagają szczególnej uwagi ze względu na wyjątkowo niekorzystne rokowanie w tych grupach.32
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.