Rak piersi
Objawy
Rak piersi (carcinoma mammae) jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet, a jego wczesne wykrycie znacząco wpływa na rokowanie i skuteczność leczenia. W początkowych stadiach choroba może przebiegać bezobjawowo, co podkreśla rolę regularnych badań przesiewowych, zwłaszcza mammografii, która umożliwia wykrycie zmian nawet przed pojawieniem się wyczuwalnego guzka. Charakterystyczne objawy obejmują wyczuwalny, twardy i nieregularny guzek w piersi lub pod pachą, zmiany w kształcie i wielkości piersi, wciągnięcie brodawki, krwistą wydzielinę z brodawki, zmiany skórne typu „skórki pomarańczy”, zaczerwienienie, łuszczenie się skóry oraz ból piersi niezwiązany z cyklem miesiączkowym. Różne typy raka piersi, takie jak carcinoma ductale invasivum, carcinoma lobulare invasivum czy carcinoma inflammatorium mammae, mogą manifestować się odmiennymi symptomami, a stadium zaawansowania (0-4) determinuje zakres objawów miejscowych i ogólnych, w tym przerzutów do kości, płuc, wątroby, mózgu i skóry.
- Objawy raka piersi u kobiet
- Najczęstsze objawy raka piersi
- Objawy różnych typów raka piersi
- Rak piersi nieinwazyjny (przedinwazyjny, in situ)
- Objawy raka piersi w zależności od stadium zaawansowania
- Przerzuty raka piersi – objawy
- Ogólne objawy raka przerzutowego
- Przerzuty do kości
- Przerzuty do płuc
- Przerzuty do wątroby
- Przerzuty do mózgu
- Przerzuty do skóry
- Przerzuty do węzłów chłonnych
- Nietypowe objawy raka piersi
- Progresja raka piersi
- Stadia raka piersi
- Rozprzestrzenianie się raka piersi
- Rak piersi przerzutowy
- Wskaźniki przeżycia w raku piersi
- Wczesne wykrywanie i diagnostyka raka piersi
- Znaczenie wczesnego wykrywania
- Badania diagnostyczne w kierunku raka piersi
- Mammografia i badania przesiewowe
- Kiedy należy skonsultować się z lekarzem
Objawy raka piersi u kobiet
Rak piersi (łac. carcinoma mammae) to najczęstszy nowotwór złośliwy występujący u kobiet. Jego wczesne wykrycie ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia i rokowania. Należy podkreślić, że we wczesnym stadium rak piersi może nie dawać żadnych objawów, dlatego tak ważne są regularne badania przesiewowe. Niemniej jednak, istnieje szereg charakterystycznych objawów, na które kobiety powinny zwracać uwagę.12
Najczęstsze objawy raka piersi
Najczęstszym i najbardziej charakterystycznym objawem raka piersi jest wyczuwalny guzek lub zgrubienie w piersi lub pod pachą. Guzy nowotworowe są zazwyczaj twarde, nieregularne w kształcie i bezbolesne, choć niektóre mogą być miękkie, okrągłe i tkliwe przy dotyku.12
Do innych częstych objawów raka piersi należą:
- Zmiana wielkości lub kształtu piersi12
- Wciągnięcie lub zmiana kierunku brodawki sutkowej12
- Wydzielina z brodawki sutkowej (zwłaszcza krwista) niezwiązana z karmieniem piersią12
- Zmiany skórne na piersi – wciągnięcia, marszczenia, pomarszczenia (objaw „skórki pomarańczy”)12
- Zaczerwienienie, łuszczenie się lub zgrubienie skóry piersi lub brodawki12
- Ból w obrębie piersi, który nie ustępuje po miesiączce12
Warto zaznaczyć, że ból piersi rzadko jest objawem raka piersi, częściej związany jest z cyklem miesiączkowym lub łagodnymi zmianami w piersi.12
Objawy różnych typów raka piersi
Różne typy raka piersi mogą dawać nieco odmienne objawy.1
Rak przewodowy inwazyjny (łac. carcinoma ductale invasivum) we wczesnych stadiach może nie dawać objawów. U niektórych pacjentek pierwszym objawem jest nowy guzek lub masa w piersi. Inne objawy mogą obejmować: obrzęk całości lub części piersi, ból w piersi lub brodawce sutkowej, wciągnięcie brodawki, wydzielinę z brodawki, zaczerwienienie, łuszczenie się lub zgrubienie skóry piersi lub brodawki.1
Rak zrazikowy inwazyjny (łac. carcinoma lobulare invasivum) we wczesnych stadiach może nie powodować objawów lub manifestować się jako zgrubienie lub stwardnienie tkanki piersi raczej niż wyraźny guzek, obszar pełności lub obrzęku w piersi, zmiana tekstury skóry piersi, wciągnięcie brodawki.1
Zapalny rak piersi (łac. carcinoma inflammatorium mammae) daje objawy przypominające infekcję, w tym: zaczerwienienie, obrzęk i ocieplenie piersi, dimpling skóry (objaw „skórki pomarańczy”), wciągnięte brodawki, wydzielinę z brodawki. Ten typ raka charakteryzuje się szybkim rozwojem i może być trudny do wykrycia, gdyż często nie tworzy wyczuwalnego guza.12
Rak piersi nieinwazyjny (przedinwazyjny, in situ)
Rak piersi nieinwazyjny (przedinwazyjny, in situ) to wczesne stadium raka piersi, w którym komórki nowotworowe ograniczone są do przewodów lub zrazików mlecznych i nie naciekają otaczających tkanek. Ze względu na bardzo małe rozmiary guza, ten typ raka często nie daje zauważalnych objawów fizycznych i jest wykrywany głównie podczas badań mammograficznych.12
Objawy raka piersi w zależności od stadium zaawansowania
Objawy raka piersi mogą różnić się w zależności od stadium zaawansowania choroby:
Stadium 0 (rak in situ) – zazwyczaj nie daje objawów, może być niewyczuwalny. Potencjalnym objawem jest niewielka wydzielina z brodawki sutkowej.1
Stadium 1 – głównym objawem może być nowy guzek lub masa w piersi, który rozpoczął wzrost w otaczających tkankach.1
Stadium 2 – mogą wystąpić objawy takie jak ból piersi lub brodawki, sucha lub łuszcząca się skóra brodawki lub piersi, wydzielina z brodawki niezwiązana z karmieniem piersią.1
Stadium 3 – objawy mogą obejmować zaczerwienienie skóry piersi, wgłębienia lub marszczenia skóry, niewyjaśnioną wysypkę na piersi, wydzielinę z brodawki, guzek w pobliżu piersi lub pachy, zmianę kształtu lub wyglądu piersi.12
Stadium 4 (rak przerzutowy) – oprócz objawów miejscowych, mogą wystąpić objawy ogólne takie jak ból, zmęczenie i osłabienie, utrata apetytu, zmiany wagi, nudności i wymioty, zaparcia, duszność, a także ból kości, który staje się stały.12
Przerzuty raka piersi – objawy
Rak piersi może dawać przerzuty do różnych narządów, powodując specyficzne objawy w zależności od miejsca występowania wtórnych zmian nowotworowych.12
Ogólne objawy raka przerzutowego
Ogólne objawy, które mogą świadczyć o rozsianym raku piersi, obejmują:1
- Uczucie ciągłego zmęczenia
- Przewlekłe nudności
- Niewyjaśniona utrata wagi i brak apetytu
Przerzuty do kości
Główne objawy przerzutów raka piersi do kości to:12
- Ból kości, który nie ustępuje po lekach przeciwbólowych i może nasilać się w pozycji leżącej lub w nocy
- Złamania kości
- Niewyjaśniony ból pleców
- Trudności z chodzeniem
- Drętwienie i utrata kontroli nad pęcherzem lub jelitami
Przerzuty do płuc
Objawy przerzutów raka piersi do płuc obejmują:12
- Uczucie braku tchu zarówno podczas aktywności, jak i w spoczynku
- Kaszel, który nie ustępuje
- Ból lub ucisk w klatce piersiowej, który nie ustępuje
Przerzuty do wątroby
Objawy przerzutów raka piersi do wątroby to:1
- Ból brzucha, który może być odczuwalny także w prawym barku
- Dyskomfort lub ból w prawej części brzucha pod żebrami
- Nudności
- Utrata apetytu i utrata wagi
- Czkawka
- Gromadzenie się płynu w brzuchu powodujące obrzęk (wodobrzusze)
- Ogólne złe samopoczucie
- Uczucie ciągłego zmęczenia
- Świąd i zażółcenie skóry (żółtaczka)
Przerzuty do mózgu
Objawy przerzutów raka piersi do mózgu obejmują:12
- Ból głowy
- Nudności i wymioty, szczególnie po przebudzeniu rano
- Osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała
- Zawroty głowy, niestabilność lub utrata równowagi i koordynacji
- Napady drgawkowe
- Trudności z mową
- Problemy ze wzrokiem
- Zmiany zachowania, nastroju lub osobowości
- Dezorientacja
- Problemy z pamięcią
Przerzuty do skóry
Objawy przerzutów raka piersi do skóry to:1
- Zmiana koloru skóry
- Utrzymująca się wysypka
- Twardy, bezbolesny mały guzek (guzek) lub wiele guzków różnej wielkości
- Obrzęk limfatyczny (obrzęk ramienia, dłoni lub okolicy piersi)
- Ból
- Krwawienie
- Infekcja
- Nieprzyjemny zapach
Przerzuty do węzłów chłonnych
Objawy świadczące o rozprzestrzenieniu się raka piersi do węzłów chłonnych:1
- Guzek lub obrzęk pod pachą, w okolicy mostka lub obojczyka
- Obrzęk ramienia lub dłoni
- Ból
- Suchy kaszel
Nietypowe objawy raka piersi
Oprócz typowych objawów, rak piersi może manifestować się również w mniej oczywisty sposób. Ważne jest, aby być świadomym tych nietypowych objawów, które mogą być łatwo przeoczone lub mylnie zinterpretowane.12
Zmiany skórne i zapalne
Nietypowe objawy związane ze skórą piersi mogą obejmować:123
- Łuszcząca się, sucha skóra wokół brodawki sutkowej przypominająca wysypkę, która może stać się czerwona i podrażniona. Brodawka może wyglądać jak pokryta strupem. Może to być objaw choroby Pageta, podtypu raka piersi dotyczącego głównie brodawki sutkowej.
- Zaczerwieniona, obrzęknięta pierś, ciepła w dotyku – objawy te mogą przypominać zapalenie piersi, ale w niektórych przypadkach mogą świadczyć o zapalnym raku piersi.
- Tekstura skóry przypominająca „skórkę pomarańczy” (dimpling) – charakterystyczna dla zapalnego raka piersi.
Zmiany brodawki sutkowej
Nietypowe zmiany brodawki sutkowej, które mogą wskazywać na raka piersi:12
- Wciąganie się brodawki sutkowej (inwersja) – gdy brodawka zaczyna wciągać się do wewnątrz. Może się to zdarzyć, gdy guz rozrasta się wewnątrz piersi i czasami pociąga część tkanki piersi w kierunku guza, powodując wciągnięcie brodawki.
- Wydzielina z brodawki inna niż mleko – szczególnie niepokojąca jest wydzielina przezroczysta lub krwista z brodawki u kobiet, które nie są w ciąży ani nie karmią piersią.
Objawy związane z układem limfatycznym
Obrzęk i tkliwość w okolicy pachy lub samej piersi, tworzące zauważalną różnicę w rozmiarze, mogą wystąpić, jeśli guz rozszerza się do pachy podczas szybkiego wzrostu. Częściej występują powiększone węzły chłonne w tej okolicy, które powiększają się z powodu zmian zapalnych związanych z infekcją, alergiami i niedawnymi szczepieniami w tym ramieniu.1
Progresja raka piersi
Rak piersi to choroba, która rozwija się, gdy komórki w piersi zaczynają mutować i stają się komórkami nowotworowymi, które mnożą się i tworzą guzy. Około 80% przypadków raka piersi to nowotwory inwazyjne, co oznacza, że guz może rozprzestrzeniać się z piersi do innych obszarów ciała.1
Stadia raka piersi
Rak piersi ma pięć głównych stadiów, od 0 do 4, które określają zaawansowanie choroby:123
- Stadium 0: Rak nieinwazyjny (in situ), komórki nowotworowe ograniczone są do przewodów lub zrazików i nie wykazują cech naciekania otaczających tkanek.
- Stadium 1: Komórki nowotworowe zaczynają rozprzestrzeniać się do otaczających tkanek piersi, ale guz pozostaje bardzo mały (do 2 cm).
- Stadium 2: Rak zaczyna rosnąć, ale pozostaje tylko w piersi lub pobliskich węzłach chłonnych. Wielkość guza wynosi od 2 do 5 cm.
- Stadium 3: Rak zaczyna naciekać węzły chłonne, mięśnie i inne tkanki ciała w pobliżu piersi, ale nie dotarł do narządów dalszych. Guz jest większy niż 5 cm.
- Stadium 4: Rak jest bardzo zaawansowany i rozprzestrzenił się do kilku narządów lub innych części ciała (przerzuty odległe).
Rozprzestrzenianie się raka piersi
Niekontrolowane komórki nowotworowe często naciekają inne zdrowe tkanki piersi i mogą przedostawać się do węzłów chłonnych pod pachami. Gdy rak dostanie się do węzłów chłonnych, ma dostęp do drogi, aby przemieścić się do innych części ciała.1
Pierwszym miejscem, do którego zwykle rozprzestrzenia się rak piersi, są węzły chłonne pod pachą (pacha). Jeśli to nastąpi, może rozwinąć się obrzęk lub guzek w pachwinie.1
Jeśli rak rozprzestrzeni się do innych części ciała, mówimy o raku przerzutowym, zaawansowanym lub wtórnym. Najczęstszymi miejscami przerzutów inwazyjnego raka przewodowego piersi są kości, płuca, wątroba i mózg.12
Rak piersi przerzutowy
Rak piersi przerzutowy (stadium 4) to rak piersi, który rozprzestrzenił się z pierwotnej lokalizacji w piersi do innych obszarów ciała. Obecnie nie ma dostępnego leku na przerzutowy rak piersi, ale coraz więcej kobiet żyje dłużej z tą chorobą, lecząc ją jako chorobę przewlekłą z koncentracją na jakości życia jako głównym celu.1
Objawy raka piersi z przerzutami zależą od części ciała, do której rak się rozprzestrzenił, oraz od jego stadium. Czasami przerzutowa choroba może nie powodować żadnych objawów.1
Wskaźniki przeżycia w raku piersi
Wskaźniki przeżycia w raku piersi różnią się w zależności od kilku czynników, takich jak to, czy rak jest inwazyjny czy nieinwazyjny, typu raka i stadium zaawansowania.12
Według danych Narodowego Instytutu Raka (USA), ogólnie 91% osób z rakiem piersi żyło pięć lat po rozpoznaniu.1
Względny pięcioletni wskaźnik przeżycia dla kobiet z inwazyjnym rakiem piersi, który nie dał przerzutów, wynosi 91%. Oznacza to, że większość osób zdiagnozowanych na tym etapie żyje pięć lat po rozpoznaniu.1
Jeśli rak rozprzestrzeni się poza pierś do węzłów chłonnych lub innych narządów, wskaźniki przeżycia maleją. Pięcioletni wskaźnik przeżycia dla raka piersi, który rozprzestrzenił się do węzłów chłonnych, wynosi 86%.1
Jeśli rak rozprzestrzeni się do odległej części ciała, takiej jak kości, wątroba, płuca lub mózg, pięcioletni wskaźnik przeżycia wynosi 31%.1
Wczesne wykrywanie i diagnostyka raka piersi
Wczesne wykrycie raka piersi ma kluczowe znaczenie dla pomyślnego leczenia. W wielu przypadkach rak piersi we wczesnych stadiach nie powoduje żadnych objawów, dlatego regularne badania przesiewowe są tak ważne.12
Znaczenie wczesnego wykrywania
Wczesne wykrycie raka piersi jest kluczowe, jeśli chodzi o opcje leczenia tego nowotworu. Jeśli masz obawy związane z nowymi zmianami w piersiach, poproś lekarza o zbadanie twoich objawów i ustalenie, czy istnieje potrzeba dalszej oceny.1
Wykrycie raka piersi we wczesnym stadium może oznaczać, że można go leczyć zanim rozprzestrzeni się do pobliskich części ciała. Jeśli to nastąpi, jest znany jako wtórny lub przerzutowy rak piersi.1
Większość nowotworów piersi jest odkrywana we wczesnych stadiach choroby. Jednak niewielka część kobiet odkrywa, że mają raka piersi dopiero po jego rozprzestrzenieniu się do innych części ciała (tzw. przerzuty).1
Badania diagnostyczne w kierunku raka piersi
Lekarze mogą przeprowadzać badania fizykalne lub zlecać mammografię w celu sprawdzenia objawów raka piersi. Mogą również wykonać następujące badania diagnostyczne:1
- USG piersi
- Rezonans magnetyczny (MRI) piersi
- Biopsja piersi
- Test immunohistochemiczny w celu sprawdzenia receptorów hormonalnych
- Testy genetyczne w celu identyfikacji mutacji powodujących raka piersi
We wczesnych stadiach rak piersi może być skutecznie leczony i często wyleczalny. Obecnie coraz więcej osób jest diagnozowanych z wczesnym stadium raka piersi – oznacza to, że są diagnozowane, gdy łatwiej jest leczyć nowotwór – a mniej osób umiera z powodu raka piersi.1
Mammografia i badania przesiewowe
Mammografia jest najlepszym dostępnym badaniem do wczesnego wykrywania raka piersi, czasami na lata przed tym, zanim guzek raka piersi będzie wyczuwalny. Wczesne wykrycie raka piersi za pomocą mammografii oznacza, że leczenie może rozpocząć się wcześniej, najczęściej zanim choroba się rozprzestrzeni. Badania wykazują, że mammografia przesiewowa znacznie zmniejsza liczbę zgonów z powodu raka piersi wśród kobiet w wieku od 40 do 74 lat.1
Większość wczesnych nowotworów piersi u kobiet w USA jest wykrywana podczas rutynowych mammografii przesiewowych, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy lub symptomy. Dlatego ważne jest, aby pamiętać o regularnych badaniach mammograficznych, które mogą wykryć raka piersi przed pojawieniem się jakichkolwiek objawów, zwłaszcza u kobiet po 40 roku życia lub u tych z historią raka piersi w rodzinie.12
Kiedy należy skonsultować się z lekarzem
Ważne jest, aby rozmawiać z lekarzem lub pielęgniarką onkologiczną, jeśli masz jakiekolwiek objawy, które są: nowe, nie mają oczywistej przyczyny, nie ustępują.1
Dotyczy to również nowych objawów, jeśli już zdiagnozowano u ciebie wtórnego raka piersi, ponieważ może to być oznaka postępu choroby.1
Jeśli zauważysz jakiekolwiek zmiany w piersiach, takie jak guzek, obrzęk lub ból, skontaktuj się z lekarzem w celu uzyskania porady. Może on wykonać kilka badań, aby zidentyfikować, co może powodować twoje objawy.1
Pamiętaj, że wskaźniki przeżywalności raka piersi poprawiają się. Im wcześniej nowotwór zostanie wykryty, tym lepsze mogą być rokowania.1
Należy podkreślić, że wiele objawów raka piersi może być spowodowanych innymi schorzeniami, które nie są rakiem. Posiadanie tych objawów nie oznacza definitywnie, że masz raka piersi, ale ważne jest, aby zostać zbadanym przez lekarza rodzinnego.1
Jeśli twoje objawy są spowodowane rakiem, znalezienie go wcześnie może oznaczać, że łatwiej jest go leczyć.1
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.