Febris mediterranea familiaris
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Febris mediterranea familiaris (FMF) to dziedziczna choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się nawracającymi epizodami gorączki i ogólnoustrojowego stanu zapalnego. Rokowanie zależy od częstości ataków i rozwoju powikłań, zwłaszcza amyloidozy nerkowej, która jest poważnym zagrożeniem życia w przypadku niewydolności nerek. Genotyp 694V wiąże się z wyższym ryzykiem powikłań i gorszym rokowaniem. Leczenie kolchicyną przez całe życie znacząco zmniejsza ryzyko amyloidozy do poniżej 1%, nawet przy niepełnej kontroli ataków. Cele terapii obejmują poprawę jakości życia, redukcję częstości i nasilenia ataków, zapobieganie amyloidozie AA oraz ograniczenie przewlekłego stanu zapalnego. Opóźnienie diagnozy lub brak przestrzegania leczenia zwiększa ryzyko powikłań, zwłaszcza u pacjentów opornych na kolchicynę.
Rokowanie w Febris mediterranea familiaris
Febris mediterranea familiaris (FMF) jest dziedziczną chorobą autoimmunologiczną, która charakteryzuje się nawracającymi epizodami gorączki i objawami ogólnoustrojowego stanu zapalnego. Rokowanie w tej chorobie zależy głównie od częstotliwości ataków oraz rozwoju powikłań. Generalnie, ataki choroby zmniejszają częstotliwość wraz z wiekiem pacjenta i poprawiają się w odpowiedzi na leczenie.1
Czynniki wpływające na rokowanie
Pewne genotypy, takie jak 694V, są związane z wyższym ryzykiem powikłań, w tym amyloidozy nerkowej, oraz z częstszymi atakami choroby. W związku z tym, te genotypy wiążą się z gorszym rokowaniem w porównaniu z innymi wariantami genetycznymi.1 Wczesne rozpoznanie i regularne leczenie są kluczowymi czynnikami poprawiającymi rokowanie – przy odpowiednim podejściu terapeutycznym osoby z FMF mogą prowadzić normalny tryb życia i potencjalnie być wolne od objawów.2
Rokowanie z właściwym leczeniem
Przy prawidłowym leczeniu kolchicyną stosowaną przez całe życie, dzieci z FMF mogą prowadzić normalny tryb życia. Odpowiednia terapia eliminuje konieczność wprowadzania ograniczeń i znacząco zmniejsza ryzyko rozwoju amyloidozy.3 U pacjentów, którzy konsekwentnie przestrzegają terapii kolchicyną, długoterminowe ryzyko amyloidozy wynosi mniej niż 1%, nawet jeśli ataki nie są całkowicie kontrolowane.4
Cele leczenia FMF obejmują:4
- Poprawę jakości życia pacjentów
- Zmniejszenie częstotliwości, nasilenia i czasu trwania ataków
- Zapobieganie długoterminowym powikłaniom, szczególnie amyloidozie AA
- Redukcję przewlekłego i subklinicznego stanu zapalnego
Rokowanie bez właściwego leczenia
Choroba może zagrażać życiu, jeśli u pacjenta rozwinie się niewydolność nerek, co może nastąpić gdy pacjent nie jest leczony lub nie odpowiada na leczenie.2 Jeśli występuje opóźnienie w diagnozie lub brak przestrzegania zaleceń terapeutycznych, ryzyko rozwoju amyloidozy wzrasta, co skutkuje złym rokowaniem.3 Poważne powikłania zwykle występują tylko u pacjentów z opornością na kolchicynę lub u których diagnoza została opóźniona.4
Powikłania wpływające na rokowanie
Amyloidoza nerkowa
Kolchicyna zapobiega rozwojowi amyloidozy, więc pacjenci, którzy nigdy nie przyjmowali kolchicyny lub pacjenci, którzy zgłaszają się późno w przebiegu choroby, mają większe szanse na rozwój tego powikłania. Pacjenci mogą prezentować bezobjawową proteinurię, podczas gdy niekiedy zespół nerczycowy lub schyłkowa niewydolność nerek mogą być pierwszą manifestacją FMF. Płeć męska i pochodzenie ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego są czynnikami ryzyka rozwoju amyloidozy.1
Warto zaznaczyć, że pacjenci, u których utrzymuje się proteinuria mimo przyjmowania kolchicyny, powinni być badani w kierunku innych przyczyn proteinurii niż amyloidoza.1
Powikłania sercowo-naczyniowe
Przewlekły stan zapalny i proteinuria są czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych (CVD) u pacjentów z przewlekłymi chorobami nerek i zaburzeniami reumatologicznymi. Pacjenci z amyloidozą związaną z FMF są narażeni na zwiększone ryzyko wczesnych zdarzeń sercowo-naczyniowych (CVDEs) z przedwczesnym zgonem.5
Badania wskazują, że:5
- Śmiertelność z powodu chorób sercowo-naczyniowych jest 2,8 razy wyższa (95% CI 1.027.76) u pacjentów z amyloidozą związaną z FMF
- Ryzyko sercowo-naczyniowe w tej grupie jest w dużej mierze przypisywane zapaleniu i zmniejszonej funkcji naczyniowej
- hsCRP, FGF23 i zmniejszone FMD są niezależnymi predyktorami śmiertelności w młodym wieku u pacjentów z FMF
CVD, zdarzenia sercowo-naczyniowe i przedwczesna śmiertelność z powodu chorób układu krążenia są zwiększone w amyloidozie związanej z FMF w konsekwencji wspólnego procesu składników genetycznych, utrzymującego się stanu zapalnego i uszkodzenia śródbłonka.5
Powikłania neurologiczne
W FMF, która jest chorobą zapalną, podczas epizodów i w okresach między nimi zwiększają się czynniki prokoagulacyjne, a aktywność antykoagulacyjna i fibrynolityczna ulega zmniejszeniu. W rezultacie występuje predyspozycja do zakrzepicy.6
Zajęcie ośrodkowego układu nerwowego w FMF jest dość rzadko spotykane. W badaniu serii przypadków z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego w FMF, objawy neurologiczne zaobserwowano u 18 z 8864 przypadków FMF, z czego 7 stanowiły choroby demielinizacyjne, 7 choroby naczyniowo-mózgowe (CVD) i 4 zespół odwracalnej tylnej encefalopatii (PRES). Wszystkie przypadki z CVD zostały sklasyfikowane jako udar niedokrwienny.6
Zaangażowanie ośrodkowego układu nerwowego w FMF może być spowodowane zapaleniem naczyń i amyloidozą. U pacjentów z rozpoznaniem FMF nie należy zapominać o amyloidozie, a lekarze powinni zachować ostrożność w terapii przeciwpłytkowej i/lub przeciwzakrzepowej.7
Wnioski dotyczące rokowania
FMF ma doskonałe rokowanie, jeśli zostanie zdiagnozowana i leczona wcześnie, przed wystąpieniem powikłań.4 Należy uwzględnić FMF w diagnostyce różnicowej u pacjentów z nietypowych populacji z nawracającym stanem zapalnym. Badania genetyczne pomagają w diagnozie w regionach nieendemicznych, umożliwiając wczesne leczenie kolchicyną, aby zapobiec powikłaniom.4
Ocena całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego powinna być ostatecznym celem w celu zmniejszenia ryzyka przedwczesnej śmiertelności z powodu zdarzeń sercowo-naczyniowych u pacjentów z amyloidozą związaną z FMF.5 Długoterminowa obserwacja potwierdza, że ryzyko sercowo-naczyniowe w tej grupie jest w dużej mierze związane z zapaleniem i zmniejszoną funkcją naczyniową.5
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Familial Mediterranean Fever – StatPearls – NCBI Bookshelfhttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560754/
The prognosis of FMF depends mainly on the frequency of the attacks and the development of complications. Generally, the attacks improve with the treatment and decrease in frequency with age. Certain genotypes such as 694V are associated with a higher risk of complications such as renal amyloidosis and more frequent attacks. Hence, they are associated with an adverse prognosis compared to other genotypes. […] Colchicine prevents the development of amyloidosis, so patients who have never been on colchicine or patients who present late in the disease process have higher chances of developing amyloidosis. However, patients who have persistent proteinuria despite taking colchicine should be evaluated for causes other than amyloidosis for the proteinuria. Patients can present with asymptomatic proteinuria, while sometimes nephrotic syndrome or end-stage kidney disease can be the first manifestation of FMF. Male sex and eastern Mediterranean origin are risk factors for developing amyloidosis.
- #2 Familial Mediterranean fever | Myriad Foresight® Carrier Screenhttps://myriad.com/womens-health/diseases/familial-mediterranean-fever/
With early and regular treatment, individuals with FMF can live a normal lifespan and may even be free of symptoms. […] The disease has the potential to be life-threatening if the patient develops kidney failure (which may result when a person is untreated or does not respond to treatment).
- #3 Familial Mediterranean Feverhttps://www.printo.it/pediatric-rheumatology/AU/info/20/Familial-Mediterranean-Fever
2.10 What is the long-term prognosis (predicted outcome and course) of the disease? If treated properly with life-long colchicine, children with FMF live a normal life. […] If there is a delay in diagnosis or lack of compliance with treatment, the risk of developing amyloidosis increases, which results in a poor prognosis. […] No, because it is a genetic disease. However, life-long therapy with colchicine gives the patient the opportunity to live a normal life, without restrictions and with no risk of developing amyloidosis.
- #4 Frontiers | Familial Mediterranean fever in Romania: a case report and literature reviewhttps://www.frontiersin.org/journals/pediatrics/articles/10.3389/fped.2024.1546387/full
Familial Mediterranean Fever (FMF) is a hereditary autoinflammatory disease characterized by recurrent fever and systemic inflammation, most prevalent in Eastern Mediterranean populations. […] FMF should be considered in atypical populations with recurrent inflammation. Genetic testing aids diagnosis in non-endemic regions, enabling early colchicine treatment to prevent complications. […] FMF has an excellent prognosis if diagnosed and treated early, before complications arise. Serious complications typically occur only in patients with colchicine resistance or delayed diagnoses. […] The objectives in treating FMF include enhancing quality of life, decreasing the frequency, severity, and duration of attacks, and preventing long-term complications, especially AA amyloidosis, by reducing chronic and subclinical inflammation. […] In patients who consistently adhere to colchicine therapy, the long-term risk of amyloidosis is less than 1%, even if attacks are not completely controlled.
- #5 Cardiovascular disease risk assessment in patients with familial Mediterranean fever related renal amyloidosis | Scientific Reportshttps://www.nature.com/articles/s41598-020-75433-7
Chronic inflammation and proteinuria is a risk factor for cardiovascular disease (CVD) in patients with chronic kidney diseases and rheumatologic disorders. […] Patients with FMF-amyloidosis are at increased risk of early CVDEs with premature mortality age. […] CVD mortality was 2.8 times higher (95% CI 1.027.76) in patients with FMF-amyloidosis. […] Our long term longitudinal follow up study confirms that cardiovascular risk in this cohort is largely attributable to inflammation and diminished vascular function, and is the first to confirm prospectively that hsCRP, FGF23 and decreased FMD are independent predictors of mortality at an early age in patients with FMF. […] More specifically, CVD, CVDEs and premature mortality due to CVEs are increased in FMF-related amyloidosis as a consequence of a common process of genetic components, persistent inflammation and endothelial damage. […] Our findings highlight the importance of the higher than average mortality rate among patients with FMF-related amyloidosis. […] Therefore, overall CVD risk assessment must be the ultimate goal to reduce the risk of premature mortality due to CVDEs in patients with FMF-related amyloidosis.
- #6 The Coexistence of Familial Mediterranean Fever and Strokehttps://www.gavinpublishers.com/article/view/the-coexistence-of-familial-mediterranean-fever-and-stroke
Familial Mediterranean Fever (FMF) is a hereditary disease that is characterized by fever, peritonitis, arthritis, skin lesions in the form of erysipelas and has recurrent episodes of fever and features of autosomal recessive autoimmunity. […] In FMF, which is an inflammatory disease, while procoagulant factors increase both during episodes and inter-episode periods, the anticoagulant and fibrinolytic activity decrease. As a result, predisposition to thrombosis occurs. […] The relationship between ischemic cerebrovascular disease and FMF has not been clearly understood and is still under investigation. […] In the FMF, central nervous system involvement is quite rarely seen. […] In a study of case series with central nervous system involvement in the FMF, neurological findings were observed in 18 of 8864 FMF cases, 7 of which were demyelinating diseases, 7 were Cerebrovascular Disease (CVD) and 4 were Posterior Reversible Encephalopathy Syndrome (PRES). All cases with CVD were considered as ischemic stroke.
- #7 The Coexistence of Familial Mediterranean Fever and Strokehttps://www.gavinpublishers.com/article/view/the-coexistence-of-familial-mediterranean-fever-and-stroke
It was reported that central nervous system involvement in FMF may be due to vasculitis and amyloidosis. […] This case showed us that in FMF-diagnosed patients the amyloidosis should not be forgotten; and the physicians should be careful in antiaggregant and/or anticoagulant therapy. […] An interesting aspect of our case was the coexistence of both ischemic and hemorrhagic vascular events in the central nervous system. When the literature was reviewed, it was seen that there was no a case of FMF in which the both situations were seen at same time.