Atelektaza
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w atelektazie jest zróżnicowane i zależy od etiologii oraz chorób współistniejących. Nieleczona niedodma może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak nawracające zapalenia płuc, hipoksemia, niewydolność oddechowa, zwłóknienie płuc oraz zmniejszenie rezerwy płucnej. W okresie okołooperacyjnym, zwłaszcza po operacjach klatki piersiowej, obserwuje się spadek parametrów funkcji płuc (FEV1, FVC, FRC) nawet o 50%, co zwiększa ryzyko atelektazy i powikłań oddechowych. U dzieci z zapaleniem płuc czynniki ryzyka długotrwałej atelektazy obejmują przebieg kliniczny przed bronchoskopią, długość hospitalizacji, obecność korków śluzowych oraz wiek, co pozwoliło na opracowanie nomogramu o dobrej dokładności diagnostycznej. Preoperacyjne wartości FEV1, DLCO, VO2max, PImax i PEmax są niezależnymi predyktorami pooperacyjnej zachorowalności i śmiertelności, a wytyczne BTS rekomendują kwalifikację do operacji przy FEV1 > 1,5 L (lub > 2 L dla pneumonektomii) oraz DLCO > 40% wartości należnej.
Atelektaza – Rokowanie i przewidywanie wyników
Rokowanie w przypadku atelektazy (niedodmy) jest bardzo zróżnicowane i zależy przede wszystkim od pierwotnej etiologii oraz chorób współistniejących pacjenta. Wczesne wykrycie i odpowiednie postępowanie są kluczowe, aby zapobiec potencjalnie poważnym powikłaniom, które mogą wystąpić w przypadku nieleczonej atelektazy.1
Powikłania nieleczonej atelektazy
Nieleczona atelektaza może prowadzić do szeregu istotnych konsekwencji zdrowotnych:1
- Infekcje płucne, w tym nawracające zapalenia płuc
- Zaburzenia wymiany gazowej powodujące hipoksemię i niewydolność oddechową
- Bliznowacenie płuc lub zwłóknienie w przypadku nawracających epizodów atelektazy
- Zmniejszenie całkowitej rezerwy płucnej w miarę upływu czasu
Atelektaza w okresie okołooperacyjnym
Atelektaza jest jednym z najczęstszych powikłań oddechowych w okresie okołooperacyjnym i może przyczyniać się do znacznej zachorowalności i śmiertelności, w tym do rozwoju zapalenia płuc i ostrej niewydolności oddechowej.1 Po znieczuleniu i operacji klatki piersiowej występuje znaczne zmniejszenie funkcji płuc, z FEV1, FVC i FRC spadającymi nawet o 50%. Ten istotny spadek zwiększa ryzyko atelektazy i hipoksji, czyniąc powikłania oddechowe główną przyczyną zachorowalności i śmiertelności okołooperacyjnej u tych pacjentów.2
Czynniki predykcyjne i modele prognostyczne
Czynniki ryzyka długotrwałej atelektazy u dzieci
W przypadku dzieci z zapaleniem płuc, wieloczynnikowa analiza logistyczna wykazała, że niezależnymi czynnikami ryzyka długotrwałej atelektazy są:1
- Przebieg kliniczny przed bronchoskopią
- Długość hospitalizacji
- Tworzenie się korków śluzowych w oskrzelach
- Wiek dziecka
Na podstawie tych czynników ryzyka skonstruowano model nomogramu, który wykazuje dobrą dokładność diagnostyczną, spójność i użyteczność kliniczną, co może stanowić wartość referencyjną dla klinicznego zapobiegania i leczenia długotrwałej atelektazy u dzieci.1
Czynniki predykcyjne powikłań pooperacyjnych
Preoperacyjne wartości FEV1, DLCO, VO2max oraz PImax i PEmax zostały uznane za niezależne czynniki ryzyka dla przewidywania pooperacyjnej zachorowalności, śmiertelności i powikłań sercowo-płucnych po operacji resekcji płuca.1 Wytyczne Brytyjskiego Towarzystwa Klatki Piersiowej (BTS) zalecają wykonywanie testów funkcji płuc (PFT), w tym FEV1 i DLCO, u wszystkich pacjentów poddawanych operacjom klatki piersiowej.2
Pacjenci są uznawani za kwalifikujących się do operacji z przeciętnym ryzykiem operacyjnym, gdy:2
- FEV1 > 1,5 L (i > 2 L dla pneumonektomii) lub
- Przewidywana pooperacyjna wartość FEV1 > 40% wartości należnej
- DLCO > 40% wartości należnej
Warto zauważyć, że badanie Alam i wsp. wskazuje, że zarówno większa okołooperacyjna podaż płynów, jak i zmniejszona przewidywana pooperacyjna funkcja płuc są niezależnymi czynnikami ryzyka uszkodzenia płuc po operacji raka płuca.2
Atelektaza a rokowanie w raku płuca
Sprzeczne doniesienia o wpływie na przeżycie
Istnieją sprzeczne doniesienia dotyczące wpływu atelektazy na rokowanie u pacjentów z rakiem płuca. Niektóre badania wskazują, że atelektaza może być korzystnym czynnikiem prognostycznym:1
Wyniki badań pokazały, że atelektaza była związana z wydłużonym przeżyciem, szczególnie w miejscowo zaawansowanym raku płuca. Stwierdzono, że atelektaza i/lub obturacyjne zapalenie płuc wiązały się z wydłużonym przeżyciem w miejscowo zaawansowanych przypadkach niedrobnokomórkowego raka płuca (NSCLC).1
Jednak inne badania pokazują przeciwne wyniki:12
Niektóre badania wykazały, że atelektaza była uważana za niekorzystny znak prognostyczny i została potwierdzona jako jeden z czynników klasyfikacji guza (T) w systemach oceny zaawansowania.1 Atelektaza i obturacyjne zapalenie płuc są związane z przerzutami do węzłów chłonnych i mogą negatywnie przewidywać rokowanie u pacjentów z NSCLC.2
Atelektaza jako powikłanie raka płuca
Atelektaza i obturacyjne zapalenie płuc są częstymi powikłaniami u pacjentów z rakiem płuca, najczęściej wykrywanymi podczas wstępnej diagnozy.1 Atelektaza związana z guzem i obturacyjne zapalenie płuc mogą powodować kaszel, ból w klatce piersiowej, ucisk w klatce piersiowej, krwioplucie, duszność, a nawet śmierć, i jest istotnym czynnikiem wpływającym na przeżycie.1
Nomogram predykcyjny dla pacjentów z NSCLC
Opracowano nomogram predykcyjny, który może dostarczyć kompleksowych danych klinicznych w celu poprawy spersonalizowanej predykcji przerzutów do węzłów chłonnych u pacjentów z NSCLC. Ponadto badania wskazują, że atelektaza/obturacyjne zapalenie płuc wywiera negatywny wpływ na pooperacyjną śmiertelność specyficzną dla nowotworu u pacjentów z klasyfikacją N0.2
Znaczenie wczesnego wykrywania i leczenia
Śmiertelność po resekcji płuca wynosi zwykle poniżej 1%, gdy zabieg jest wykonywany u pacjentów z dobrą funkcją płuc. Jednak u pacjentów z gorszą funkcją płuc ryzyko powikłań jest znacznie wyższe, a wskaźnik śmiertelności może sięgać 4-6%.1
Biorąc pod uwagę potencjalne powikłania nieleczonej atelektazy, w tym rozwój infekcji płucnych, zaburzeń wymiany gazowej i zwłóknienia płuc, kluczowe znaczenie ma wczesne wykrycie i odpowiednie leczenie.1 Może to obejmować terapię oddechową, bronchoskopię w celu usunięcia korków śluzowych, a w przypadkach związanych z nowotworami – odpowiednie leczenie podstawowej choroby nowotworowej.
Z dostępnych danych wynika, że rokowanie w przypadku atelektazy zależy od szeregu czynników, takich jak przyczyna podstawowa, choroby współistniejące, czas do rozpoznania i wdrożenia leczenia oraz dostępność odpowiednich interwencji terapeutycznych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów w okresie okołooperacyjnym oraz na dzieci z zapaleniem płuc, gdzie opracowano specyficzne modele predykcyjne, które mogą pomóc w identyfikacji osób z wyższym ryzykiem długotrwałej atelektazy.11
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Atelectasis – StatPearls – NCBI Bookshelfhttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK545316/
For patients with atelectasis, the prognosis varies greatly, and the primary prognostic determinators are the underlying etiology and patient comorbidities. Untreated atelectasis can result in lung infections, including recurrent pneumonia. Atelectasis may result in impaired oxygen exchange, causing hypoxemia and respiratory distress. With time, recurrent instances of atelectasis may result in the formation of lung scarring or fibrosis and decrease overall lung reserve. Early detection and appropriate management are crucial to prevent these potentially serious complications. […] Atelectasis is one of the most common respiratory complications in the perioperative period, and may contribute to significant morbidity and mortality, including the development of pneumonia and acute respiratory failure.
- #1 Risk prediction model for long-term atelectasis in children with pneumonia | BMC Pulmonary Medicine | Full Texthttps://bmcpulmmed.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12890-023-02464-x
Multivariate logistic regression analysis showed that clinical course before bronchoscopy, length of stay, bronchial mucus plug formation, age were independent risk factors for long-term atelectasis in children. […] The model based on the risk factors of long-term atelectasis in children with pneumonia has good predictive accuracy and consistency, which can provide a certain reference value for clinical prevention and treatment of long-term atelectasis in children. […] In this study, we retrospectively explored predictors of long-term atelectasis in children with pneumonia. Multivariate logistic analysis showed that clinical course before bronchoscopy, length of stay, BMP formation, age were optimal predictors of long-term atelectasis. The predictive nomogram constructed based on these four predictors showed good diagnostic accuracy, consistency and clinical utility. […] This nomogram model based on the risk factors of long-term atelectasis in children with pneumonia has good accuracy and consistency, and can provide some reference value for clinical prevention and treatment of long-term atelectasis in children.
- #1 Prediction of Postoperative Complications after Major Lung Resection: A Literature Reviewhttps://www.mdpi.com/2813-5806/1/2/14
Preoperative FEV1, DLCO, VO2max, and PImax as well as PEmax have all been demonstrated to be independent risk factors for predicting postoperative morbidity, mortality, and cardiopulmonary complications following lung resection surgery. […] The mortality rate for lung resection is usually below 1% when the procedure is performed on patients with good pulmonary function; however, in patients with poor lung function, the risk of complications is much higher, and the mortality rate can be as high as 4â6%. […] The aim of this review is to study various prospective and retrospective clinical trials as well as existing reviews that studied and compared the capability of these factors [pulmonary function tests (FEV1 and DLCO), maximal oxygen uptake in exercise (VO2max), and maximal inspiratory as well as expiratory pressures (PImax and PEmax, respectively)] to predict postoperative lung function, so that we can determine which is the best option to identify patients that would benefit more from a lung resection without major pulmonary complications.
- #1 Pulmonary atelectasis and survival in advanced non-small cell lung carcinomahttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2939518/
Atelectasis was reported as a favorable prognostic sign of pulmonary carcinoma; however, the underlying mechanism in those patients is not known. […] We concluded that atelectasis and/or obstructive pneumonitis was associated with prolonged survival in locally advanced NSCLC. […] The results of our study show that atelectasis was associated with prolonged survival, especially in locally advanced lung cancer. […] In conclusion, our study has shown that atelectasis and/or obstructive pneumonitis was associated with prolonged survival in locally advanced NSCLC cases.
- #1 A Nomogram Based on Atelectasis/Obstructive Pneumonitis Could Predict the Metastasis of Lymph Nodes and Postoperative Survival of Pathological N0 Classification in Non-small Cell Lung Cancer Patientshttps://www.mdpi.com/2227-9059/11/2/333
Atelectasis and obstructive pneumonitis are common complications in lung cancer patients, mostly discovered during initial diagnosis. […] Tumor-associated atelectasis and obstructive pneumonitis can cause cough, chest pain, chest tightness, hemoptysis, dyspnea, and even death and is an essential factor affecting survival. […] Some studies demonstrated that atelectasis was considered a poor prognostic sign and confirmed as one of the (tumor) T classification factors in the staging systems. […] Our study is meant to explore the potential relationship between atelectasis/obstructive pneumonia and lymph node metastasis in patients, and to provide recommendations for clinicians evaluating the lymph node situation and developing treatment regimens for patients with NSCLC complicated by atelectasis/obstructive pneumonia.
- #2 Prediction of Postoperative Complications after Major Lung Resection: A Literature Reviewhttps://www.mdpi.com/2813-5806/1/2/14
Following anesthesia and thoracic surgery, there is a notable reduction in pulmonary function, with FEV1, FVC, and FRC decreasing by up to 50%. This substantial decline heightens the risk of atelectasis and hypoxia, making respiratory complications a leading cause of perioperative morbidity and mortality in these patients. […] The guidelines of the British Thoracic Society (BTS) recommend performing PFTs, including FEV1 and DLCO, for all patients undergoing thoracic surgery. […] Patients are considered operable with an average operative risk when FEV1 is > 1.5 L (and > 2 for pneumonectomy) or when predictive postoperative FEV1 is > 40% and DLCO is > 40% of those predicted. […] It is worth noting that the study of Alam et al. indicates that both higher perioperative fluid administration and reduced predicted postoperative lung function are independent risk factors for lung injury following lung cancer surgery.
- #2 A Nomogram Based on Atelectasis/Obstructive Pneumonitis Could Predict the Metastasis of Lymph Nodes and Postoperative Survival of Pathological N0 Classification in Non-small Cell Lung Cancer Patientshttps://www.mdpi.com/2227-9059/11/2/333
The final results suggest that atelectasis and obstructive pneumonia are associated with LNM and can negatively predict the prognosis of patients with NSCLC. […] The established prediction nomogram might provide some needed comprehensive clinical dates for improving the personalized LNM prediction of NSCLC patients. Moreover, our study inferred that atelectasis/obstructive pneumonitis causes a negative effect on the postoperative cancer-specific mortality of patients with N0 classification.