Arterioskleroza / miażdżyca
Patofizjologia i mechanizm
Arterioskleroza to ogólne stwardnienie i utrata elastyczności tętnic, podczas gdy miażdżyca (atherosclerosis) jest jej specyficznym typem, charakteryzującym się tworzeniem blaszek miażdżycowych w błonie wewnętrznej dużych i średnich tętnic. Miażdżyca jest chorobą wieloczynnikową, inicjowaną przez dysfunkcję śródbłonka, akumulację lipoprotein LDL, ich utlenianie oraz aktywację procesów zapalnych. Kluczowe mechanizmy patogenetyczne obejmują aktywację śródbłonka, rekrutację monocytów, przekształcenie ich w makrofagi i komórki piankowate, a także proliferację komórek mięśni gładkich (VSMCs) i tworzenie czapeczki włóknistej. Proces ten prowadzi do powstania blaszki miażdżycowej, która może być stabilna lub niestabilna, z ryzykiem pęknięcia i powikłań zakrzepowych. Warto podkreślić rolę stresu oksydacyjnego, reaktywnych form tlenu (ROS), cytokin prozapalnych (np. IL-1, TNF-α), czynników wzrostu oraz czynników transkrypcyjnych NF-κB i HIF-1 w progresji choroby.
- Arterioskleroza / miażdżyca – wprowadzenie
- Etiopatogeneza miażdżycy
- Patofizjologia inicjacji procesu miażdżycowego
- Patofizjologia rozwoju blaszki miażdżycowej
- Patofizjologia powikłań miażdżycowych
- Molekularne mechanizmy miażdżycowe
- Progresja miażdżycy – etapy rozwoju
- Znaczenie czynników lipidowych w patogenezie miażdżycy
- Rola poszczególnych elementów komórkowych w patogenezie miażdżycy
- Integracja mechanizmów patogenetycznych miażdżycy
Arterioskleroza / miażdżyca – wprowadzenie
Arterioskleroza to zaburzenie charakteryzujące się pogrubieniem i utratą elastyczności ścian tętniczych. Miażdżyca (atherosclerosis) jest specyficznym rodzajem arteriosklerozy i charakteryzuje się rozwojem blaszek miażdżycowych w błonie wewnętrznej dużych i średnich tętnic1. Chociaż te dwa terminy są czasami używane zamiennie, istnieje między nimi różnica – arterioskleroza to ogólne stwardnienie i sztywnienie tętnic, podczas gdy miażdżyca odnosi się konkretnie do gromadzenia się tłuszczów, cholesterolu i innych substancji w ścianach tętnic, tworząc blaszkę miażdżycową2.
Miażdżyca jest głównym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych (CVD), które są wiodącą przyczyną zgonów na całym świecie. Jest ona inicjowana przez aktywację śródbłonka, a następnie kaskadę zdarzeń (akumulacja lipidów, elementów włóknistych i zwapnienia), co powoduje zwężenie naczyń i aktywację szlaków zapalnych. Powstała blaszka miażdżycowa, wraz z tymi procesami, prowadzi do powikłań sercowo-naczyniowych34.
Etiopatogeneza miażdżycy
Miażdżyca jest chorobą wieloczynnikową indukowaną przez wpływ różnych czynników ryzyka na odpowiednie podłoże genetyczne. Wiele czynników ryzyka, takich jak hipercholesterolemia, zmodyfikowane lipoproteiny, nadciśnienie, cukrzyca, infekcje i palenie tytoniu, zostało zidentyfikowanych w rozwoju miażdżycy5.
Istnieje kilka głównych hipotez wyjaśniających patogenezę miażdżycy:
- Hipoteza odpowiedzi na uraz – opiera się na koncepcji, że pierwotną przyczyną miażdżycy jest uraz śródbłonka tętniczego wywołany przez różne czynniki, w tym palenie, stres mechaniczny, utlenione LDL, homocysteinę, zdarzenia immunologiczne, toksyny, wirusy itp.6
- Hipoteza utlenionego LDL – postuluje, że LDL utlenione przez różne czynniki, w tym komórki śródbłonka, makrofagi i komórki mięśni gładkich ściany tętnic, odgrywa kluczową rolę w rozwoju miażdżycy7
- Hipoteza zapalna – miażdżyca jest chorobą zapalną, ponieważ nowsze badania wykazały fundamentalną rolę zapalenia w pośredniczeniu we wszystkich etapach tej choroby, od inicjacji przez progresję, aż po zakrzepowe powikłania miażdżycy8
Patofizjologia inicjacji procesu miażdżycowego
Rozwój miażdżycy prawdopodobnie wymaga lipoprotein o niskiej gęstości (LDL), cząsteczek przenoszących cholesterol przez krew9. Zatrzymanie lipoprotein zawierających apolipoproteinę B w ścianie tętnic jest kluczowym wydarzeniem inicjującym patobiologię miażdżycy10.
Proces inicjacji miażdżycy rozpoczyna się od dysfunkcji śródbłonka. Kiedy komórki śródbłonka tracą zdolność do utrzymania homeostazy, ściany naczyń są predysponowane do skurczu naczyń, infiltracji lipidów, adhezji leukocytów, aktywacji płytek krwi i stresu oksydacyjnego. Razem wywołują one odpowiedź zapalną, która jest uważana za pierwszy krok w tworzeniu blaszki miażdżycowej: pasmo tłuszczowe1112.
Siły hemodynamiczne stanowią lokalny czynnik ryzyka aterogenezy, ponieważ sprzyjają dysfunkcji śródbłonka1314. Nielaminarne lub turbulentne przepływy krwi (np. w punktach rozgałęzienia drzewa tętniczego) prowadzą do dysfunkcji śródbłonka i hamują śródbłonkową produkcję tlenku azotu, silnego wazodylatatora i cząsteczki przeciwzapalnej. Taki przepływ krwi stymuluje również komórki śródbłonka do produkcji cząsteczek adhezyjnych, które rekrutują i wiążą komórki zapalne15.
Dysfunkcja śródbłonka jest również wyjaśniana przez zmniejszenie biodostępności NO. NO jest syntetyzowany z L-argininy w komórkach śródbłonka w reakcji katalizowanej przez eNOS i dyfunduje przez błony komórkowe, docierając do tkanki mięśniowej gładkiej ściany tętnicy. NO promuje relaksację włókien mięśni gładkich, znaną jako zależna od śródbłonka wazodylatacja, i jest uważany za cząsteczkę athero-ochronną, ponieważ przeciwdziała aterogenezie i jej powikłaniom1617.
Patofizjologia rozwoju blaszki miażdżycowej
Akumulacja LDL w osoczu sprzyja transendotelialnej infiltracji krążących LDL do błony wewnętrznej18. Po uszkodzeniu śródbłonka cząsteczki LDL przedostają się do przestrzeni podśródbłonkowej i ulegają utlenieniu, co jest ułatwione przez brak ochronnych antyoksydantów osocza, takich jak tokoferol, askorbinian, moczany, apolipoproteiny czy albumina surowicy19.
Utlenione LDL są kluczowymi składnikami zapalnymi, które promują rozwój blaszki miażdżycowej, ponieważ zawierają utlenione lipidy i produkty pochodzące z ich degradacji, które przyczyniają się do patofizjologii choroby20. Utlenione LDL powodują aktywację śródbłonka, co prowadzi do selektywnej rekrutacji monocytów do błony wewnętrznej21.
Monocyty w podśródbłonku przekształcają się w makrofagi. Lipidy we krwi, szczególnie cholesterol lipoprotein o niskiej gęstości (LDL) i cholesterol lipoprotein o bardzo niskiej gęstości (VLDL), wiążą się również z komórkami śródbłonka i są utleniane w podśródbłonku22.
Wychwyt utlenionych lipidów i przekształcenie makrofagów w komórki piankowate bogate w lipidy prowadzi do typowych wczesnych zmian miażdżycowych zwanych pasemkami tłuszczowymi23. Makrofagi produkują prozapalne cytokiny, które rekrutują migrację komórek mięśni gładkich z błony środkowej oraz dalej przyciągają i stymulują wzrost makrofagów24.
W rezultacie powstaje podśródbłonkowa blaszka włóknista z czapeczką włóknistą, zbudowana z komórek mięśni gładkich błony wewnętrznej otoczonych tkanką łączną oraz lipidami wewnątrzkomórkowymi i zewnątrzkomórkowymi25. Proces podobny do tworzenia kości powoduje zwapnienie w obrębie blaszki26.
Patofizjologia powikłań miażdżycowych
Blaszki miażdżycowe mogą być stabilne lub niestabilne27:
- Stabilne blaszki – ulegają regresji, pozostają statyczne lub powoli rosną przez kilka dekad, aż mogą spowodować zwężenie lub niedrożność28
- Niestabilne blaszki – są podatne na spontaniczną erozję, pęknięcie lub rozerwanie, powodując ostry zakrzep, niedrożność i zawał na długo przed wywołaniem hemodynamicznie znaczącego zwężenia29
Wytrzymałość czapeczki włóknistej i jej odporność na pękanie zależą od względnej równowagi odkładania i degradacji kolagenu30. Pęknięcie blaszki obejmuje wydzielanie metaloproteinaz, katepsyn i kolagenaz przez aktywowane makrofagi w blaszce31. Enzymy te trawią czapeczkę włóknistą, szczególnie na krawędziach, powodując jej ścieńczenie i ostatecznie pęknięcie32. Cytokiny hamują komórki mięśni gładkich przed syntezą i odkładaniem kolagenu, który normalnie wzmacnia blaszkę33.
Po pęknięciu blaszki jej zawartość jest eksponowana na krążącą krew, wyzwalając zakrzepicę; makrofagi również stymulują zakrzepicę, ponieważ zawierają czynnik tkankowy, który promuje generację trombiny in vivo34.
Blaszka jest uważana za podatną, gdy zmiana wykazuje duży rdzeń martwicy, cienką czapeczkę włóknistą i zwiększoną odpowiedź zapalną z powodu ciągłego narażenia na środowisko pro-aterogenne35. Gdy blaszka pęka lub ulega pęknięciu, przestrzeń podśródbłonkowa jest eksponowana na krew, wyzwalając proces krzepnięcia w celu pokrycia rany36.
Molekularne mechanizmy miażdżycowe
W patogenezie miażdżycy zaangażowanych jest wiele złożonych mechanizmów molekularnych, które prowadzą do rozwoju i progresji tej choroby3738.
Rola zapalenia w patogenezie miażdżycy
Miażdżyca jest obecnie uznawana za chorobę zapalną. Zapalenie odgrywa kluczową rolę na wszystkich etapach miażdżycy, od inicjacji przez progresję, aż po powikłania zakrzepowe39.
Monocyty/makrofagi są w centrum napędzania zapalenia blaszki w miażdżycy, z szerokimi i skomplikowanymi mechanizmami molekularnymi, które nie są w pełni rozszyfrowane40. Nadmierne zatrzymanie lub utlenienie LDL w podśródbłonkowej warstwie tętnic prowokuje powstawanie monocytów z komórek progenitorowych w szpiku kostnym i ich późniejsze uwalnianie do krążenia41.
Zapalne makrofagi uwalniają chemokiny/cytokiny, które promują zapalenie blaszki42. Ze względu na środowisko zapalne blaszki, aktywowane są czynniki prokoagulacyjne i zwiększa się produkcja fibryny43.
Identyfikacja aterogenezy jako aktywnego procesu, a nie biernej choroby magazynowania cholesterolu, uwydatniła ważne szlaki zapalne, molekularne i komórkowe44. Zapalenie rozpoczyna się od inflammasomów, które są wrodzonymi immunologicznymi kompleksami sygnalizacyjnymi, będącymi znaczącymi modulatorami produkcji cytokin rodziny IL-1 w miażdżycy, przyczyniając się do naczyniowej odpowiedzi zapalnej, która napędza rozwój i progresję miażdżycy45.
Rola stresu oksydacyjnego
Stres oksydacyjny odgrywa kluczową rolę w patogenezie miażdżycy. Hipercholesterolemia generuje reaktywne formy tlenu (ROS)46. Reakcje utleniania prowadzą do powstawania utlenionych LDL (oxLDL), które są kluczowymi składnikami zapalnymi w rozwoju blaszki miażdżycowej47.
Hipercholesterolemia zwiększa aktywność enzymów produkujących utleniacze, oksydazy NADPH i oksydazy ksantynowej48. Hipercholesterolemia aktywuje także czynnik jądrowy NF-κB. Krążący NF-κB jest podwyższony w rodzinnej hipercholesterolemii49.
Utlenienie LDL promuje jego wychwyt przez makrofagi w warstwie wewnętrznej50. Wiązanie i wychwyt oxLDL przez CD36 indukuje aktywację osi wimentyna/FAK/NF-κB w makrofagach, prowadząc do uwalniania cytokin i zapalenia51.
Rola niedotlenienia (hipoksji)
Niedotlenienie odgrywa istotną rolę w patogenezie miażdżycy. Aktywacja HIF-1 indukowana hipoksją w makrofagach może prowadzić do downregulacji PPAR-γ, napędzając tym samym zapalenie blaszki poprzez reaktywację genów prozapalnych i represję genów przeciwzapalnych52.
Ogólnie, te odkrycia sugerowałyby, że hipoksja aktywuje mTORC1 w makrofagach, prowadząc do zapalenia blaszki za pośrednictwem szlaków sygnałowych NF-κB i HIF-153.
Progresja miażdżycy – etapy rozwoju
Miażdżyca rozwija się jako wynik ciągłego procesu, który obejmuje aktywację śródbłonka, akumulację lipidów, tworzenie blaszki miażdżycowej, przebudowę naczyń i ostateczne zwężenie światła naczynia krwionośnego54.
Etapy miażdżycy zachodzą przez wiele lat i obejmują55:
- Uszkodzenie śródbłonka i odpowiedź immunologiczna – Uszkodzenie śródbłonka wyzwala procesy chemiczne, które powodują przemieszczanie się białych krwinek do miejsca urazu. Komórki te gromadzą się i prowadzą do zapalenia w obrębie tętnicy.
- Tworzenie pasma tłuszczowego – Jest to pierwszy widoczny znak miażdżycy. To żółte pasmo lub plama z martwych komórek piankowatych w miejscu uszkodzenia śródbłonka. W tym przypadku komórki piankowate to białe krwinki, które pochłaniają cholesterol, aby się go pozbyć. Ciągła aktywność komórek piankowatych powoduje dalsze uszkodzenie śródbłonka.
- Wzrost blaszki – Martwe komórki piankowate i inne szczątki nadal się gromadzą, przekształcając pasmo tłuszczowe w większy fragment blaszki. Czapeczka włóknista (zbudowana z komórek mięśni gładkich) tworzy się nad blaszką. Ta czapeczka zapobiega odrywaniu się fragmentów blaszki do krwiobiegu. W miarę wzrostu blaszki stopniowo zwęża się światło tętnicy, więc jest mniej miejsca na przepływ krwi.
- Pęknięcie lub erozja blaszki – Na tym etapie w tętnicy tworzy się skrzep krwi z powodu pęknięcia blaszki lub jej erozji. Pęknięcie blaszki następuje, gdy pęka czapeczka włóknista pokrywająca blaszkę. Przy erozji blaszki czapeczka włóknista pozostaje nienaruszona, ale komórki śródbłonka wokół blaszki ulegają starciu. Oba zdarzenia prowadzą do powstania skrzepu krwi. Skrzep blokuje przepływ krwi i może prowadzić do zawału serca lub udaru mózgu.
Powstawanie jądra martwicy
Jądro martwicze stanowi centrum blaszek miażdżycowych. Pokryte czapeczką włóknistą, jądro martwicze składa się z bogatego w lipidy hipokomórkowego regionu ze zmniejszoną ilością kolagenu podporowego5657.
Tworzenie się puli lipidów jest związane z infiltracją i odkładaniem się lipidów pochodzących z osocza58. Wewnątrzpłytkowy krwotok odgrywa kluczową rolę w progresji i destabilizacji blaszek miażdżycowych, znacząco przyczyniając się do ekspansji jądra martwiczego, ponieważ czerwone krwinki są bogatym źródłem wolnego cholesterolu, który jest ważnym składnikiem pękniętych blaszek59.
Zwapnienie blaszki miażdżycowej
Zwapnienie blaszki miażdżycowej jest kolejną cechą zaawansowanej miażdżycy. Istnieje jako formacja podobna do kości w obrębie blaszki i jest inicjowana w regionach zapalnych z lokalnym zmniejszeniem włókien kolagenowych6061.
Badania wykazały, że pewne warunki mogą wpływać na stabilność blaszki i gojenie. Na przykład, cukrzyca jest związana z wyższą częstością występowania HPR i zwiększonym zwapnieniem tętnic, co wskazuje na bardziej aktywny proces aterogenny62.
Znaczenie czynników lipidowych w patogenezie miażdżycy
Gromadzące się dowody sugerują przyczynowy związek między cholesterolem we krwi a miażdżycą63. LDL może być modyfikowane przez utlenianie in vivo i in vitro i jest wykrywalne zarówno w krążeniu, jak i w zmianach miażdżycowych64.
Zgodnie z koncepcją odpowiedzi na zatrzymanie, kluczowym wydarzeniem inicjującym aterogenezę jest zatrzymanie tych bogatych w cholesterol lipoprotein zawierających apoB w ścianie tętnic, szczególnie w obecności dysfunkcji śródbłonka65.
Po zatrzymaniu w ścianie tętnic, lipoproteiny ulegają modyfikacjom i ostatecznie wyzwalają szereg nieprawidłowych odpowiedzi, które przyspieszają dalsze zatrzymywanie lipoprotein i powodują dalszą progresję blaszki66.
Oprócz ułatwienia wychwytu przez makrofagi i ostatecznie tworzenia komórek piankowatych, utlenione cząsteczki LDL promują miażdżycę poprzez dysfunkcję śródbłonka, rekrutację makrofagów, zwiększoną agregację płytek krwi i uwalnianie tromboksanu oraz zwiększoną apoptozę komórek mięśni gładkich i komórek śródbłonka67.
Proaterogenne czynniki i enzymy, które są uwalniane przez monocyty/makrofagi w rozwijającym się atheroma, indukują tworzenie proteoglikanów o dużym powinowactwie do aterogennych lipoprotein, promując błędne koło, które prowadzi do dalszego zatrzymywania lipoprotein i progresji miażdżycy68.
W patogenezie miażdżycy, lipoproteiny bogate w triglicerydy nasilają dysfunkcję śródbłonka, ułatwiają infiltrację monocytów do ściany tętnic i zwiększają aktywację genów prozapalnych69.
Wpływ hiperlipidemii na rozwój miażdżycy
Hipercholesterolemia zwiększa powstawanie licznych biocząsteczek aterogennych, w tym reaktywnych form tlenu (ROS), cytokin prozapalnych [interleukina (IL)-1, IL-2, IL-6, IL-8, czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α)], ekspresję cząsteczek adhezji międzykomórkowej-1 (ICAM-1), cząsteczek adhezji komórek naczyniowych-1 (VCAM-1), E-selektyny, białka chemotaktycznego monocytów-1 (MCP-1), czynnika stymulującego kolonie granulocytów i makrofagów (GM-CSF) oraz licznych czynników wzrostu [insulinopodobny czynnik wzrostu-1 (IGF-1), płytkopochodny czynnik wzrostu-1 (PDGF-1) i transformujący czynnik wzrostu beta (TGF-β)]70.
ROS delikatnie utlenia cholesterol lipoprotein o niskiej gęstości (LDL-C) tworząc minimalnie zmodyfikowane LDL (MM-LDL), które jest dalej utleniane do utlenionego LDL (OX-LDL)71. Hipercholesterolemia aktywuje również czynnik jądrowy kappa-B (NF-κB)72.
Proponowany mechanizm miażdżycy wywołanej przez hipercholesterolemię opiera się na hipotezie oksydacyjnej miażdżycy, która została powszechnie zaakceptowana. Hipercholesterolemia zwiększa produkcję ROS i cytokin, które zwiększają ekspresję CAM w komórkach śródbłonka. Wczesnym krokiem w rozwoju miażdżycy jest przyleganie monocytów do komórek śródbłonka, co osiąga się za pomocą CAM. CAM uczestniczy w toczeniu i adhezji monocytów do komórek śródbłonka. Następnie monocyty przedostają się do przestrzeni podśródbłonkowej73.
Hipercholesterolemia zwiększa również poziom AGE i AGE/sRAGE w surowicy oraz obniża poziom sRAGE w surowicy. Wzrost AGE i AGE/sRAGE oraz spadek sRAGE w surowicy zostały związane z rozwojem miażdżycy. Hipercholesterolemia zwiększa także poziom białka C-reaktywnego (CRP) w surowicy u ludzi. Wzrost białka C-reaktywnego zwiększa poziom aterogennych biocząsteczek w surowicy i indukuje rozwój miażdżycy74.
Rola poszczególnych elementów komórkowych w patogenezie miażdżycy
Miażdżyca to choroba, która charakteryzuje się akumulacją komórek zapalnych, lipidów i tkanki łącznej w błonie wewnętrznej dużych i średnich tętnic, tworząc blaszki włóknisto-zapalne zwane ateromami75.
Rola komórek śródbłonka (endotelium)
Śródbłonek naczyniowy odgrywa rolę regulacyjną w skurczu naczyń, relaksacji, proliferacji mięśni gładkich oraz ekspresji cząsteczek adhezyjnych lub czynników chemotaktycznych76. Dysfunkcja śródbłonka występuje pod wpływem wielu czynników, w tym lokalnych zmian hemodynamicznych77.
Stymulacja śródbłonka, znana również jako aktywacja śródbłonka typu I, występuje, gdy czynniki zapalne indukują odpowiedź, taką jak zmiana tonu mikronaczyniowego, przepuszczalności lub diapedezy leukocytów78. Aktywowane komórki śródbłonka indukują selektywną rekrutację monocytów do błony wewnętrznej79.
Rola makrofagów
Makrofagi odgrywają centralną rolę w patogenezie miażdżycy. Monocyty w podśródbłonku przekształcają się w makrofagi80. Wychwyt utlenionych lipidów i przekształcenie makrofagów w komórki piankowate bogate w lipidy prowadzi do typowych wczesnych zmian miażdżycowych zwanych pasemkami tłuszczowymi81.
Makrofagi produkują prozapalne cytokiny, które rekrutują migrację komórek mięśni gładkich z błony środkowej oraz dalej przyciągają i stymulują wzrost makrofagów82. Zapalenia makrofagi uwalniają chemokiny/cytokiny, które promują zapalenie blaszki83.
Rola komórek mięśni gładkich
Komórki mięśni gładkich naczyń (VSMCs) odgrywają kluczową rolę w formowaniu blaszki miażdżycowej. Kaskada dysfunkcji śródbłonkowej, akumulacji lipoprotein i szlaków zapalnych powoduje dramatyczne zmiany w fizjologii VSMCs84.
W odpowiedzi na progresję zmiany miażdżycowej, więcej VSMCs jest rekrutowanych z tunica media do błony wewnętrznej, aby utworzyć czapeczkę włóknistą – warstwę ochronną, która pokrywa rdzeń martwicy85.
Grubość czapeczki włóknistej pokrywającej miękki nekrotyczny rdzeń zmiany miażdżycowej, a także jej skład (ilość włókien kolagenowych/elastynowych), wpływają na stabilność blaszki i wyniki kliniczne86.
Blaszki miażdżycowe mogą stać się bardziej podatne na uszkodzenia, jeśli VSMCs w czapeczce włóknistej odpowiadają na zapalenie, produkując enzymy, które degradują składniki macierzy zewnątrzkomórkowej, osłabiając czapeczkę włóknistą i czyniąc ją bardziej podatną na pęknięcie87.
Integracja mechanizmów patogenetycznych miażdżycy
Miażdżyca to przewlekła choroba zapalna ściany tętnic powodowana przez czynniki ryzyka konwencjonalne i niekonwencjonalne, które prowadzą do rozwoju blaszek w błonie wewnętrznej naczyń88.
Zapalenie śródbłonka naczyniowego, napędzane przez komórki odpornościowe, takie jak makrofagi, przyspiesza niestabilność blaszki miażdżycowej poprzez promowanie rozpadu kolagenu i ścieńczanie czapeczki włóknistej, co zwiększa prawdopodobieństwo pęknięcia i zakrzepicy89.
Głównym udokumentowanym czynnikiem napędzającym ten proces są utlenione cząsteczki lipoprotein w ścianie, pod komórkami śródbłonka, chociaż górne normalne lub podwyższone stężenia glukozy we krwi również odgrywają główną rolę, a nie wszystkie czynniki są w pełni zrozumiałe90.
Nieustające procesy zapalne akumulacji lipoprotein, tworzenia komórek piankowatych i aktywacji immunologicznej prowadzą do włóknisto-komórkowej organizacji blaszki, przy czym blaszka staje się coraz bardziej niestabilna i podatna na pęknięcie i ostrą zakrzepicę poprzez ścieńczanie czapeczki włóknistej i ekspansję nekrotycznego jądra lipidowego91.
Miażdżyca rozwija się jako przewlekła odpowiedź zapalna ściany tętniczej na uraz śródbłonka. Progresja zmiany następuje poprzez interakcje zmodyfikowanych lipoprotein, makrofagów pochodzących z monocytów, limfocytów T i normalnych składników komórkowych ściany tętnic92.
Rozwój miażdżycy to stopniowy proces trwający kilkadziesiąt lat jako odpowiedź na uszkodzenie ściany tętniczej przez czynniki ryzyka, takie jak hipercholesterolemia i nadciśnienie. Złożone blaszki mogą pęknąć, powodując zakrzepicę, zatorowość i niedrożność naczyń, prowadząc do powikłań, takich jak zawał mięśnia sercowego93.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.