Leki w grupie
„leki stosowane w łagodnym przeroście prostaty”

Leki stosowane w łagodnym przeroście prostaty (BPH – Benign Prostatic Hyperplasia) mają na celu zmniejszenie dokuczliwych objawów ze strony dolnych dróg moczowych, poprawę parametrów mikcji oraz zapobieganie progresji choroby. Działają one poprzez różne mechanizmy: zmniejszenie napięcia mięśni gładkich prostaty i szyi pęcherza moczowego, hamowanie wzrostu gruczołu krokowego oraz redukcję obrzęku tkanki sterczowej.

Główne grupy leków stosowanych w BPH to alfa-adrenolityki, inhibitory 5-alfa-reduktazy, leki antycholinergiczne, inhibitory fosfodiesterazy typu 5 oraz leki pochodzenia roślinnego. Każda z tych grup charakteryzuje się odmiennym mechanizmem działania i profilem skuteczności.

Alfa-adrenolityki są lekami pierwszego wyboru w BPH. Działają poprzez blokadę receptorów alfa-1-adrenergicznych w mięśniach gładkich prostaty, szyi pęcherza i cewki moczowej, co prowadzi do ich rozkurczu i poprawy przepływu moczu. Do najczęściej stosowanych należą: tamsulosyna (Omnic, Fokusin, Tamsulosin), alfuzosyna (Dalfaz, Alfuzostad), doksazosyna (Doxar, Kamiren, Doxazosin) oraz silodosyna (Silodyx, Urorec). Zaletą alfa-adrenolityków jest szybki początek działania (poprawa w ciągu kilku dni) oraz skuteczność niezależna od wielkości prostaty.

Inhibitory 5-alfa-reduktazy hamują przekształcanie testosteronu w dihydrotestosteron (DHT), który odpowiada za przerost prostaty. Prowadzi to do zmniejszenia objętości gruczołu krokowego o około 20-30% w okresie 6-12 miesięcy terapii. Przedstawicielami tej grupy są: finasteryd (Proscar, Finasterid) i dutasteryd (Avodart, Dutasteride). Leki te są szczególnie skuteczne u pacjentów z dużym przerostem prostaty (>40 ml) i mogą zmniejszać ryzyko ostrego zatrzymania moczu oraz konieczność interwencji chirurgicznej.

Terapia skojarzona alfa-adrenolitykiem i inhibitorem 5-alfa-reduktazy (np. Duodart – połączenie tamsulosyny i dutasterydu) jest zalecana u pacjentów z większym ryzykiem progresji BPH, dużą objętością prostaty i nasilonymi objawami. Daje ona lepsze efekty niż monoterapia, szczególnie w długoterminowym leczeniu.

Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 (PDE-5), znane głównie z leczenia zaburzeń erekcji, wykazują również korzystne działanie w BPH. Tadalafil (Cialis) w dawce 5 mg dziennie jest zarejestrowany w leczeniu objawów BPH, szczególnie u pacjentów ze współistniejącymi zaburzeniami erekcji.

Leki pochodzenia roślinnego (fitoterapeutyki), takie jak wyciągi z palmy sabal (Sabal Serrulata, Permixon), pyłku kwiatowego (Cernilton), korzenia pokrzywy czy pestek dyni, są stosowane jako uzupełnienie terapii, szczególnie w łagodnych przypadkach BPH. Ich mechanizm działania jest złożony i nie do końca poznany.

Największymi zaletami farmakoterapii BPH są: nieinwazyjność, dobra tolerancja u większości pacjentów, możliwość indywidualizacji leczenia w zależności od nasilenia objawów i wielkości prostaty oraz skuteczne opóźnianie konieczności interwencji chirurgicznej.

Potencjalne niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują: działania niepożądane alfa-adrenolityków (zawroty głowy, hipotensja ortostatyczna, zaburzenia wytrysku), wpływ inhibitorów 5-alfa-reduktazy na funkcje seksualne (zmniejszenie libido, zaburzenia erekcji, ginekomastia) oraz masking effect – opóźnienie diagnostyki raka prostaty poprzez obniżenie poziomu PSA przez inhibitory 5-alfa-reduktazy. Dlatego istotne jest monitorowanie pacjentów podczas terapii i odpowiednie dostosowywanie dawek leków.