Leki w grupie
„leki psychostymulujące i leki stosowane w ADHD”

Leki psychostymulujące i leki stosowane w ADHD to grupa preparatów farmakologicznych wpływających na ośrodkowy układ nerwowy poprzez zwiększenie aktywności neuroprzekaźników, głównie dopaminy i noradrenaliny. Działanie tych leków polega na poprawie koncentracji uwagi, zmniejszeniu impulsywności i nadpobudliwości ruchowej, co czyni je podstawą farmakoterapii zaburzeń koncentracji uwagi i nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD).

Do najważniejszych leków psychostymulujących stosowanych w ADHD zaliczamy pochodne amfetaminy oraz metylfenidat. Metylfenidat jest dostępny w Polsce pod nazwami handlowymi: Concerta, Medikinet, Methylphenidate Mylan. Pochodne amfetaminy, takie jak dekstroamfetamina czy lek złożony amfetamina-dekstroamfetamina (Adderall), nie są obecnie zarejestrowane w Polsce.

Oprócz typowych stymulantów, w leczeniu ADHD stosuje się również leki niestymulujące, których głównym przedstawicielem jest atomoksetyna (Strattera). W przeciwieństwie do stymulantów, atomoksetyna działa jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego noradrenaliny, nie wykazując bezpośredniego działania na układ dopaminergiczny.

Do nowszych leków stosowanych w ADHD należy guanfacyna (Intuniv) – agonista receptorów alfa-2A-adrenergicznych, która wpływa na funkcje wykonawcze kory przedczołowej. W niektórych przypadkach stosuje się również bupropion, lek przeciwdepresyjny o działaniu dopaminergicznym i noradrenergicznym.

Największą zaletą leków psychostymulujących jest ich wysoka skuteczność – u 70-80% pacjentów z ADHD obserwuje się istotną poprawę funkcjonowania. Charakteryzują się szybkim początkiem działania (często widocznym już po pierwszej dawce) oraz możliwością dostosowania dawkowania do indywidualnych potrzeb pacjenta, w tym stosowania form o przedłużonym uwalnianiu, zapewniających całodzienny efekt terapeutyczny.

Niestety, leki te wiążą się również z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, takich jak: bezsenność, zmniejszenie apetytu, wzrost ciśnienia tętniczego i przyspieszenie akcji serca. Istnieje również potencjalne ryzyko nadużywania stymulantów ze względu na ich właściwości psychoaktywne oraz możliwość rozwoju tolerancji. Z tego powodu większość leków z tej grupy podlega ścisłej kontroli jako substancje psychotropowe.

Leki stosowane w ADHD można podzielić na dwie główne podgrupy: leki stymulujące (metylfenidat, pochodne amfetaminy) oraz leki niestymulujące (atomoksetyna, guanfacyna). Stymulatory działają szybciej i są zazwyczaj skuteczniejsze, ale wiążą się z większym ryzykiem działań niepożądanych i potencjałem uzależniającym. Leki niestymulujące stanowią alternatywę dla pacjentów, którzy nie tolerują stymulantów lub mają przeciwwskazania do ich stosowania, choć ich efekt terapeutyczny rozwija się wolniej i może być mniej wyraźny.