metabolizm wapnia
Metabolizm wapnia to złożony proces fizjologiczny obejmujący wchłanianie, transport, wykorzystanie i wydalanie wapnia w organizmie. Prawidłowa gospodarka wapniowa jest kluczowa dla funkcjonowania układu kostnego, nerwowego, mięśniowego oraz procesów krzepnięcia krwi.
Homeostaza wapnia jest regulowana głównie przez trzy hormony: parathormon (PTH), kalcytoninę oraz witaminę D (w formie 1,25-dihydroksycholekalcyferolu). PTH zwiększa stężenie wapnia we krwi poprzez stymulację resorpcji kostnej, zwiększenie wchłaniania w nerkach i pośrednio w jelitach. Kalcytonina działa antagonistycznie do PTH, obniżając poziom wapnia. Witamina D wspomaga wchłanianie wapnia w jelicie cienkim.
Wchłanianie wapnia zachodzi głównie w dwunastnicy i jelicie czczym, zarówno na drodze transportu aktywnego (zależnego od witaminy D), jak i dyfuzji biernej. Prawidłowe stężenie wapnia w surowicy wynosi 8,5-10,5 mg/dl (2,1-2,6 mmol/l), z czego około 50% stanowi wapń zjonizowany, który jest formą aktywną biologicznie.
Zaburzenia metabolizmu wapnia obejmują hiperkalcemię (najczęściej w przebiegu pierwotnej nadczynności przytarczyc i nowotworów) oraz hipokalcemię (obserwowaną m.in. w niedoczynności przytarczyc, niedoborze witaminy D czy przewlekłej chorobie nerek). Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia wapnia całkowitego i zjonizowanego, fosforanów, PTH, witaminy D oraz markerów obrotu kostnego.