zaostrzenie przewlekłej psychozy
Wskazanie

Zaostrzenie przewlekłej psychozy to stan, w którym u pacjenta z wcześniej rozpoznaną przewlekłą chorobą psychotyczną (najczęściej schizofrenią, zaburzeniem schizoafektywnym lub chorobą afektywną dwubiegunową) dochodzi do nasilenia objawów psychotycznych. Charakteryzuje się ono zaostrzeniem objawów wytwórczych, takich jak urojenia, halucynacje, dezorganizacja myślenia i zachowania, które mogą poważnie zakłócać codzienne funkcjonowanie pacjenta.

W leczeniu zaostrzenia przewlekłej psychozy stosuje się przede wszystkim leki przeciwpsychotyczne. Wśród leków przeciwpsychotycznych pierwszej generacji dostępnych w Polsce znajdują się: Chlorpromazyna, Haloperidol, Perazyna. Z kolei leki przeciwpsychotyczne drugiej generacji to między innymi: Rispolept (risperidon), Zolafren, Olzapin, Zolaxa (olanzapina), Ketrel, Kwetiapina (kwetiapina), Solian (amisulpryd), Zyprexa (olanzapina), Aripiprazol (Abilify), Klozapol (klozapina) oraz Xeplion, Trevicta (paliperydon – forma o przedłużonym działaniu).

W fazie ostrej zaostrzenia przewlekłej psychozy często konieczna jest hospitalizacja, zwłaszcza gdy pacjent stanowi zagrożenie dla siebie lub otoczenia. W przypadkach ciężkiego pobudzenia mogą być stosowane dodatkowo benzodiazepiny, takie jak Relanium (diazepam), Xanax (alprazolam) czy Lorafen (lorazepam) w celu szybkiego uspokojenia pacjenta.

Największe trudności w leczeniu zaostrzeń przewlekłej psychozy obejmują niestosowanie się pacjentów do zaleceń terapeutycznych (non-compliance), co jest częstą przyczyną nawrotów. Problemem jest również oporność na leczenie – około 30% pacjentów ze schizofrenią wykazuje niepełną odpowiedź na standardowe leczenie przeciwpsychotyczne. Poważnym wyzwaniem są też działania niepożądane leków, szczególnie zespół metaboliczny, przyrost masy ciała, zaburzenia ruchowe (dyskinezy) oraz sedacja, które znacząco obniżają jakość życia pacjentów i mogą prowadzić do przerwania terapii.

Istotnym elementem kompleksowego postępowania jest również włączenie oddziaływań psychospołecznych – psychoedukacji pacjenta i rodziny, treningu umiejętności społecznych oraz interwencji socjalnych, które mogą zmniejszyć częstość nawrotów i poprawić funkcjonowanie pacjentów. Zaleca się także monitorowanie stanu somatycznego pacjentów ze względu na podwyższone ryzyko chorób metabolicznych i sercowo-naczyniowych.