zaburzenie stanu czuwania
Wskazanie

Zaburzenia stanu czuwania to grupa stanów neurologicznych charakteryzujących się nieprawidłowym poziomem świadomości pacjenta. Spektrum tych zaburzeń obejmuje szereg stanów – od senności, przez stupor, aż do śpiączki. Najczęściej występują w wyniku urazów czaszkowo-mózgowych, udarów, zatruć, zaburzeń metabolicznych, infekcji ośrodkowego układu nerwowego lub jako skutek uboczny stosowania niektórych leków.

W diagnostyce zaburzeń stanu czuwania kluczowa jest ocena neurologiczna z wykorzystaniem skal, takich jak Skala Glasgow (GCS) czy Full Outline of UnResponsiveness (FOUR). Leczenie jest uzależnione od przyczyny i stopnia zaburzenia. W przypadku stanów nagłych stosuje się leki poprawiające perfuzję mózgową i zmniejszające obrzęk mózgu, takie jak mannitol (Mannitol 15%, Mannitol 20%), glikokortykosteroidy (Dexaven, Pabi-Dexamethason) oraz leki wspierające funkcje układu krążenia.

W zaburzeniach stanu czuwania spowodowanych przyczynami metabolicznymi stosuje się preparaty glukozy (Glucosum 5%, Glucosum 10%) oraz tiaminę (Benfotiamina). W przypadku toksycznego podłoża zaburzeń podaje się swoiste antidota, jak nalokson (Naloxonum hydrochloricum) przy przedawkowaniu opioidów czy flumazenil (Anexate) przy zatruciu benzodiazepinami. Przy zaburzeniach związanych z padaczką stosuje się leki przeciwpadaczkowe, np. diazepam (Relanium), klonazepam (Clonazepamum TZF) czy lewetyracetam (Keppra).

Największe trudności w leczeniu pacjentów z zaburzeniami stanu czuwania związane są z ustaleniem pierwotnej przyczyny, co często wymaga szerokiej diagnostyki różnicowej. Dodatkowym wyzwaniem jest zapobieganie powikłaniom wtórnym do długotrwałego unieruchomienia, takim jak zakażenia układu oddechowego, odleżyny czy zakrzepica żył głębokich. U pacjentów w stanie śpiączki konieczne jest również zapewnienie odpowiedniej opieki w zakresie funkcji życiowych – wsparcia oddechowego, żywienia oraz profilaktyki przeciwzakrzepowej z wykorzystaniem heparyn drobnocząsteczkowych (Clexane, Fraxiparine).

Rehabilitacja neuropsychologiczna i fizjoterapia stanowią integralną część terapii pacjentów po długotrwałych zaburzeniach świadomości. Prowadzenie kompleksowego leczenia i opieki nad takimi pacjentami wymaga współpracy interdyscyplinarnego zespołu specjalistów, obejmującego neurologów, anestezjologów, rehabilitantów, pielęgniarki oraz psychologów.