hiperkalcemia wywołana chorobą nowotworową
Wskazanie

Hiperkalcemia wywołana chorobą nowotworową (HCM, ang. Hypercalcemia of Malignancy) to poważne powikłanie metaboliczne występujące u około 10-30% pacjentów onkologicznych. Najczęściej rozwija się w przebiegu szpiczaka mnogiego, raka piersi, raka płuc oraz nowotworów głowy i szyi. Mechanizmy prowadzące do wzrostu stężenia wapnia obejmują: osteolizę związaną z przerzutami do kości, wydzielanie przez komórki nowotworowe peptydów podobnych do parathormonu (PTHrP), zwiększoną produkcję 1,25-dihydroksywitaminy D3 oraz wydzielanie cytokin aktywujących osteoklasty.

Leczenie hiperkalcemii nowotworowej zależy od nasilenia objawów i stężenia wapnia w surowicy. W terapii stosuje się nawodnienie pacjenta oraz leki obniżające stężenie wapnia. Podstawową grupą leków są bisfosfoniany, takie jak Pamifos (pamidronian disodowy), Zometa (kwas zoledronowy) czy Bondronat (kwas ibandronowy). W Polsce dostępne są również denosumab (Xgeva, Prolia) – przeciwciało monoklonalne hamujące aktywność osteoklastów, oraz kalcytonina (Miacalcic) stosowana w przypadkach ciężkiej hiperkalcemii wymagającej szybkiej interwencji.

Farmakoterapia hiperkalcemii jest zwykle częścią kompleksowego postępowania obejmującego leczenie choroby podstawowej. W ciężkich przypadkach może być konieczne zastosowanie hemodializy. W zależności od przyczyny hiperkalcemii stosuje się również glikokortykosteroidy (Dexaven, Pabi-Dexamethason), szczególnie w przypadkach związanych z chłoniakami i szpiczakiem mnogim.

Największe trudności w leczeniu hiperkalcemii nowotworowej obejmują nawroty hiperkalcemii pomimo stosowanego leczenia, rozwój oporności na bisfosfoniany oraz występowanie działań niepożądanych terapii, takich jak martwica kości szczęki czy uszkodzenie nerek. Istotnym wyzwaniem jest także równoczesne leczenie choroby podstawowej, które często komplikuje się przez zaburzenia elektrolitowe. Hiperkalcemia oporna na leczenie stanowi zły czynnik prognostyczny i często wskazuje na zaawansowane stadium choroby nowotworowej, co wymaga zindywidualizowanego podejścia terapeutycznego i ścisłej współpracy onkologa z endokrynologiem i nefrologiem.