Właściwości farmakodynamiczne
Ziele konwalii

Właściwości farmakodynamiczne ziela konwalii

Ziele konwalii (Convallaria maialis L., herba) jest surowcem roślinnym zawierającym glikozydy kardenolidowe, które wykazują działanie inotropowo dodatnie, wzmacniając siłę skurczu mięśnia sercowego. Mechanizm działania tych związków jest podobny do strofantyny, jednak charakteryzuje się znacznie słabszą siłą działania. ^{1 2}

Główne kardenolidy konwalii

Głównym glikozydem w kompleksie kardenolidów konwalii jest konwalatoksyna, która wykazuje najsilniejszą aktywność biologiczną spośród związków zawartych w zielu konwalii. ³

Działanie na układ krążenia

Preparaty zawierające wyciągi z ziela konwalii charakteryzują się następującymi właściwościami farmakodynamicznymi:

• Działanie inotropowo dodatnie – zwiększają siłę skurczu mięśnia sercowego
• Działanie chronotropowo ujemne – zmniejszają częstotliwość skurczów serca
• Słabe działanie moczopędne

^{4 5}

Analiza siły działania

Siła działania glikozydów konwalii jest dokumentowana w jednostkach gołębich (j.g.). W preparacie Convafort każda tabletka drażowana zawiera 15,7 mg wyciągu suchego z ziela konwalii, co odpowiada 0,53 – 0,79 jednostkom gołębim. ⁶ Natomiast w przypadku preparatu Kelicardina, 1 ml kropli doustnych zawiera 0,47 g wyciągu płynnego (1:1) z ziela konwalii, co odpowiada od 2,5 j.g. do 4,2 j.g. glikozydów nasercowych. ⁷

Zastosowanie terapeutyczne

Preparaty zawierające ziele konwalii są lekami stosowanymi tradycyjnie, dla których nie przeprowadzono pełnych badań farmakologicznych zgodnych z nowoczesnymi standardami. ^{8 9}

Z uwagi na swoje właściwości farmakodynamiczne, preparaty z ziela konwalii są stosowane w łagodnych niewydolnościach mięśnia sercowego, gdzie wymagane jest nieznaczne działanie inotropowo dodatnie przy jednoczesnym zmniejszeniu częstotliwości skurczów. ¹⁰

Różnice w formulacjach preparatów

Preparaty zawierające ziele konwalii mogą występować w różnych postaciach farmaceutycznych i zawierać różne typy ekstraktów:

• Convafort zawiera wyciąg suchy z ziela konwalii (10-11:1), gdzie ekstrahentem jest etanol 60% (V/V)
• Kelicardina zawiera wyciąg płynny z ziela konwalii (1:1), gdzie ekstrahentem jest etanol 70% (V/V)

^{11 12}

Porównanie aktywności biologicznej

Porównując właściwości farmakodynamiczne ziela konwalii z innymi glikozydami nasercowymi, należy podkreślić, że wykazuje ono działanie podobne do strofantyny, ale o znacznie mniejszej sile. Charakteryzuje się również łagodniejszym przebiegiem działania, co w pewnych sytuacjach klinicznych może stanowić zaletę. ^{13 14}

Dzięki delikatnemu działaniu inotropowo dodatniemu i chronotropowo ujemnemu, preparaty zawierające ziele konwalii znajdują zastosowanie w leczeniu łagodnych zaburzeń pracy serca, gdzie istotne jest niewielkie wzmocnienie siły skurczu przy jednoczesnym zmniejszeniu częstości pracy serca. ¹⁵