Przeciwwskazania stosowania
Witamina PP

Przeciwwskazania stosowania witaminy PP (nikotynamidu). Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Witamina PP (nikotynamid) jest ważnym składnikiem kompleksu witamin z grupy B, występującym w wielu preparatach farmaceutycznych. Mimo jej istotnej roli fizjologicznej, istnieją określone sytuacje kliniczne, w których stosowanie produktów zawierających nikotynamid jest przeciwwskazane lub wymaga szczególnej ostrożności. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę przeciwwskazań do stosowania witaminy PP na podstawie charakterystyk produktów leczniczych zawierających tę substancję.^{1 2 3 4}

Nadwrażliwość na nikotynamid

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających witaminę PP jest nadwrażliwość na nikotynamid. U pacjentów z udokumentowaną historią reakcji alergicznych na tę substancję, należy bezwzględnie unikać stosowania produktów takich jak Multi-Sanostol, Sylimarol Vita (w dawkach 80 mg i 150 mg) oraz Vitaminum B compositum. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się w różny sposób – od łagodnych objawów skórnych do poważnych reakcji ogólnoustrojowych.^{5 6}

Nadwrażliwość na składniki pomocnicze preparatów z witaminą PP

Przeciwwskazanie stanowi również nadwrażliwość na którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparatach z witaminą PP. Warto zwrócić uwagę na skład preparatów, ponieważ mogą one zawierać różne substancje pomocnicze mogące wywołać reakcje alergiczne u predysponowanych pacjentów:^{7 8 9 10}

• W preparacie Multi-Sanostol substancje pomocnicze o znanym działaniu to: sacharoza (6,55 g/10 ml), syrop glukozowy (1,31 g/10 ml), sodu benzoesan (15,04 mg/10 ml) oraz kwas sorbowy (10 mg/10 ml)
• W preparatach Sylimarol Vita 80 i Sylimarol Vita 150 substancjami pomocniczymi o znanym działaniu są: benzoesan sodu (E211) oraz laktoza
• W preparacie Vitaminum B compositum substancjami pomocniczymi o znanym działaniu są: laktoza jednowodna (34,65 mg/tabletkę), sacharoza oraz lak żółcieni pomarańczowej (E 110)

^{11 12 13 14}

Nadwrażliwość na rośliny z rodziny Asteraceae

W przypadku preparatów Sylimarol Vita (80 mg i 150 mg), zawierających oprócz witaminy PP również wyciąg z ostropestu plamistego, istotnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na rośliny z rodziny Asteraceae (dawniej znanej jako Compositae). Dotyczy to pacjentów z alergią na takie rośliny jak rumianek, stokrotka, złocień, arnika czy mniszek lekarski. U takich osób stosowanie preparatów zawierających wyciągi z roślin należących do tej rodziny może spowodować reakcje alergiczne.^{15 16}

Zaburzenia gospodarki wapniowej

W przypadku preparatu Multi-Sanostol, który oprócz witaminy PP zawiera również związki wapnia (glukonian wapnia i fosforomleczan wapnia), przeciwwskazane jest jego stosowanie u pacjentów z:¹⁷

• Hiperkalcemią – zwiększonym stężeniem wapnia we krwi
• Hiperkalciurią – zwiększonym wydalaniem wapnia z moczem

¹⁸

Hiperwitaminoza A lub D

Multi-Sanostol, jako preparat multiwitaminowy zawierający oprócz witaminy PP również witaminy A i D, jest przeciwwskazany u pacjentów z hiperwitaminozą A lub D, czyli zwiększonym stężeniem tych witamin w organizmie. Nadmiar witamin rozpuszczalnych w tłuszczach może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, dlatego u pacjentów z rozpoznaną hiperwitaminozą należy unikać stosowania preparatów zawierających te witaminy.¹⁹

Dziedziczne zaburzenia metabolizmu cukrów

W przypadku preparatu Multi-Sanostol, ze względu na zawartość sacharozy i syropu glukozowego, istnieje przeciwwskazanie do stosowania u pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z:²⁰

• Nietolerancją fruktozy
• Zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy
• Niedoborem sacharazy-izomaltazy

²¹

Nietolerancja laktozy

Preparaty Sylimarol Vita (80 mg i 150 mg) oraz Vitaminum B compositum zawierają laktozę jako substancję pomocniczą. Chociaż nie jest to wymienione bezpośrednio w przeciwwskazaniach, należy zachować ostrożność przy przepisywaniu tych leków pacjentom z nietolerancją laktozy, szczególnie w ciężkiej postaci. Vitaminum B compositum zawiera 34,65 mg laktozy jednowodnej w każdej tabletce, co może być istotne klinicznie u pacjentów z ciężką nietolerancją tego disacharydu.^{22 23 24}

Nadwrażliwość na barwniki spożywcze

Vitaminum B compositum zawiera lak żółcieni pomarańczowej (E 110) jako substancję pomocniczą. Ten barwnik może powodować reakcje alergiczne u osób wrażliwych, co należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjenta do leczenia tym preparatem.²⁵

Dawkowanie witaminy PP w różnych preparatach

Analizując przeciwwskazania do stosowania witaminy PP, warto zwrócić uwagę na jej zawartość w poszczególnych preparatach, co może mieć znaczenie przy ocenie ryzyka działań niepożądanych:^{26 27 28 29}

Największą zawartość witaminy PP zawiera preparat Vitaminum B compositum – 40 mg w 1 tabletce drażowanej, co stanowi czterokrotnie wyższą dawkę niż w pozostałych analizowanych preparatach. Ta różnica może być istotna przy rozważaniu potencjalnego ryzyka działań niepożądanych związanych z wysokimi dawkami nikotynamidu.^{30 31 32 33}

Podsumowanie przeciwwskazań do stosowania witaminy PP

Bezwzględne przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających witaminę PP obejmują:^{34 35 36 37}

• Nadwrażliwość na nikotynamid (witaminę PP)
• Nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparatach z witaminą PP
• W przypadku preparatów z ostropestem plamistym (Sylimarol Vita) – nadwrażliwość na rośliny z rodziny Asteraceae
• W przypadku Multi-Sanostol – hiperkalcemia, hiperkalciuria oraz hiperwitaminoza A lub D
• W przypadku Multi-Sanostol – dziedziczne zaburzenia metabolizmu cukrów (nietolerancja fruktozy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, niedobór sacharazy-izomaltazy)

^{38 39 40 41}