Przeciwwskazania stosowania
Tlenek węgla

Przeciwwskazania stosowania tlenku węgla

Tlenek węgla (CO) jako substancja czynna wchodząca w skład leków stosowanych w diagnostyce pulmonologicznej posiada określone przeciwwskazania, które personel medyczny powinien bezwzględnie uwzględnić przed zaleceniem badania pacjentowi. Substancja ta jest stosowana w produktach leczniczych takich jak Ohecon czy PulmoProDiff w niskich stężeniach (0,25% v/v), jednak ze względu na jej potencjalną toksyczność, istnieją sytuacje kliniczne, w których jej zastosowanie jest przeciwwskazane.^{1 2}

Toksyczność tlenku węgla

Głównym przeciwwskazaniem do zastosowania produktów leczniczych zawierających tlenek węgla jest występowanie toksyczności CO. Należy pamiętać, że tlenek węgla ma około 250 razy większe powinowactwo do hemoglobiny niż tlen, co prowadzi do tworzenia karboksyhemoglobiny (COHb). Stan toksyczności objawia się specyficznymi objawami klinicznymi, które lekarz powinien zidentyfikować przed podaniem preparatu.^{3 4}

Produkty lecznicze Ohecon (0,25% CO + 10% He) oraz PulmoProDiff (0,25% CO + 18% He) są dostarczane w postaci sprężonego gazu medycznego, który jest bezbarwny, bezwonny i bez smaku. Ta postać farmaceutyczna wymaga szczególnej ostrożności przy ocenie przeciwwskazań, gdyż pacjent może nie być świadomy wcześniejszej ekspozycji na tlenek węgla ze względu na jego niewyczuwalne właściwości organoleptyczne.^{5 6}

Podwyższone stężenie karboksyhemoglobiny

Kolejnym istotnym przeciwwskazaniem jest niebezpiecznie wysokie stężenie karboksyhemoglobiny we krwi pacjenta. Poziom COHb powinien być monitorowany przed rozpoczęciem procedury diagnostycznej z użyciem preparatów zawierających tlenek węgla.^{7 8}

Należy pamiętać, że zarówno w przypadku leku Ohecon, jak i PulmoProDiff, tlenek węgla występuje w stałym stężeniu 0,25% (v/v), różnią się one natomiast zawartością helu – odpowiednio 10% (v/v) i 18% (v/v). Oba preparaty są przechowywane pod ciśnieniem 150 bar w temperaturze 15°C.^{9 10}

Sytuacje kliniczne wymagające ostrożności

Chociaż bezpośrednie przeciwwskazania są ograniczone do toksyczności CO i wysokiego stężenia karboksyhemoglobiny, lekarz powinien zachować szczególną ostrożność i potencjalnie odradzić stosowanie produktów zawierających tlenek węgla w następujących sytuacjach klinicznych:

• U pacjentów z niedawną ekspozycją na tlenek węgla (np. zatrucie czadem, ekspozycja zawodowa)
• U osób z chorobami układu oddechowego w stanie zaostrzenia
• U pacjentów z ciężką niewydolnością serca
• U pacjentów z niedokrwistością
• U kobiet w ciąży i karmiących piersią

^{11 12}

Badania przesiewowe przed zastosowaniem tlenku węgla

Przed zastosowaniem produktów leczniczych Ohecon lub PulmoProDiff, zaleca się przeprowadzenie badań przesiewowych w celu wykluczenia przeciwwskazań:

1. Pomiar wyjściowego poziomu karboksyhemoglobiny we krwi
2. Wywiad w kierunku narażenia na tlenek węgla
3. Ocena czynności układu oddechowego
4. Badanie morfologii krwi w celu wykluczenia niedokrwistości

^{13 14}

Rozpoznanie toksyczności tlenku węgla

Toksyczność tlenku węgla może objawiać się następującymi symptomami, których wystąpienie stanowi przeciwwskazanie do zastosowania produktów Ohecon i PulmoProDiff:

• Bóle głowy
• Zawroty głowy
• Nudności i wymioty
• Zaburzenia koncentracji
• Dezorientacja
• Zaburzenia widzenia
• Duszność
• Tachykardia
• W ciężkich przypadkach – utrata przytomności

^{15 16}

Należy podkreślić, że przeciwwskazania do stosowania tlenku węgla zawartego w produktach Ohecon i PulmoProDiff są identyczne dla obu preparatów, pomimo różnic w zawartości helu (10% vs 18%). Lekarz powinien zatem kierować się tymi samymi kryteriami przy kwalifikacji pacjenta do badania z użyciem któregokolwiek z tych preparatów.^{17 18}