Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tiamazol

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania tiamazolu

Tiamazol, jako substancja czynna stosowana w leczeniu nadczynności tarczycy, wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne działania niepożądane i ryzyko powikłań. Lekarz powinien starannie monitorować pacjenta podczas terapii oraz poinformować go o możliwych objawach niepożądanych wymagających natychmiastowej konsultacji medycznej.^{1 2}

Przeciwwskazania dotyczące nadwrażliwości

Preparaty zawierające tiamazol (Metizol, Thyrozol) nie powinny być stosowane u pacjentów z łagodnymi reakcjami nadwrażliwości w wywiadzie, takimi jak wysypki alergiczne czy świąd. Tego typu reakcje stanowią przeciwwskazanie do stosowania leku.^{3 4}

Stosowanie u pacjentów z dużym wolem

U pacjentów z dużym wolem tarczycy wywierającym ucisk na tchawicę tiamazol należy stosować wyłącznie przez krótki okres i pod warunkiem ścisłej kontroli lekarskiej. Wynika to z ryzyka dalszego powiększenia się wola podczas terapii, co może prowadzić do nasilenia ucisku na tchawicę.^{5 6}

Ryzyko mielotoksyczności

Agranulocytoza

Jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem tiamazolu jest agranulocytoza, która występuje u około 0,3-0,6% pacjentów. Przed rozpoczęciem leczenia lekarz powinien poinformować pacjenta o objawach agranulocytozy, do których należą: zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie gardła oraz gorączka. Te objawy występują najczęściej w pierwszych tygodniach leczenia, ale mogą pojawić się nawet kilka miesięcy po rozpoczęciu terapii lub podczas ponownego włączenia leku do leczenia.^{7 8}

Zaleca się ścisłą kontrolę morfologii krwi przed i po rozpoczęciu leczenia, szczególnie u pacjentów, u których wcześniej występowała łagodna granulocytopenia. W przypadku zaobserwowania jakichkolwiek objawów agranulocytozy, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia, pacjent powinien natychmiast skontaktować się z lekarzem w celu wykonania morfologii krwi. Jeśli agranulocytoza zostanie potwierdzona, konieczne jest natychmiastowe odstawienie tiamazolu.^{9 10}

Inne działania mielotoksyczne

Inne mielotoksyczne działania niepożądane występują rzadko przy przyjmowaniu zalecanych dawek tiamazolu. Były one często zgłaszane w związku ze stosowaniem bardzo dużych dawek (około 120 mg na dobę). Takie dawki powinny być zarezerwowane dla szczególnych wskazań, takich jak ciężkie postaci choroby lub przełom tyreotoksyczny.^{11 12}

W przypadku wystąpienia toksycznego działania na szpik kostny podczas leczenia tiamazolem konieczne jest zaprzestanie stosowania leku i, w razie potrzeby, zastosowanie leku przeciwtarczycowego należącego do innej grupy.^{13 14}

Dawkowanie i kontrola czynności tarczycy

Zbyt duże dawki tiamazolu mogą prowadzić do subklinicznej lub objawowej niedoczynności tarczycy i powiększenia wola z powodu zwiększenia stężenia TSH. Z tego powodu dawkę tiamazolu należy zmniejszyć natychmiast po uzyskaniu eutyreozy (stanu prawidłowej czynności tarczycy) i, w razie konieczności, dodatkowo podać lewotyroksynę. Nie zaleca się przerywania leczenia tiamazolem i stosowania samej lewotyroksyny.^{15 16}

Powiększanie się wola w czasie terapii tiamazolem pomimo supresji TSH jest wynikiem choroby podstawowej i nie można temu zapobiec dodatkowym podawaniem lewotyroksyny.^{17 18}

Osiągnięcie prawidłowych stężeń TSH jest kluczowe w celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia lub pogorszenia orbitopatii endokrynnej. Należy jednak pamiętać, że choroba ta jest w dużym stopniu niezależna od przebiegu choroby tarczycy. Samo wystąpienie orbitopatii nie powinno być powodem zmiany leczenia i nie może być traktowane jako działanie niepożądane prawidłowo prowadzonej terapii.^{19 20}

Warto zauważyć, że w niewielkim odsetku przypadków po terapii przeciwtarczycowej bez dodatkowej ablacji może wystąpić późna niedoczynność tarczycy. Prawdopodobnie nie jest to niepożądane działanie leku, ale wynik procesów zapalnych i destrukcyjnych toczących się w miąższu tarczycy w związku z chorobą podstawową.^{21 22}

Ostre zapalenie trzustki

W okresie po wprowadzeniu produktów zawierających tiamazol do obrotu zgłaszano przypadki ostrego zapalenia trzustki u pacjentów otrzymujących tiamazol lub karbimazol (prolek tiamazolu). Jeśli u pacjenta wystąpi ostre zapalenie trzustki, należy natychmiast przerwać podawanie tiamazolu. Nie należy podawać tiamazolu pacjentom, u których w przeszłości wystąpiło ostre zapalenie trzustki po stosowaniu tiamazolu lub karbimazolu, ponieważ ponowne narażenie na lek może spowodować nawrót ostrego zapalenia trzustki ze skróconym czasem do wystąpienia objawów.^{23 24}

Zapalenie naczyń

W przypadku wystąpienia objawów zapalenia naczyń podczas terapii tiamazolem, należy odstawić lek. Zazwyczaj objawy ustępują po zaprzestaniu leczenia.²⁵

Kobiety w wieku rozrodczym i ciąża

Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji w trakcie leczenia tiamazolem. Zastosowanie tiamazolu u kobiet w ciąży można rozważyć wyłącznie po przeprowadzeniu indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Jeśli tiamazol stosuje się w okresie ciąży, należy podawać najmniejszą skuteczną dawkę, bez dodatkowego podawania hormonów tarczycy. Uzasadnione jest ścisłe kontrolowanie stanu matki, płodu i noworodka.^{26 27}

Inne uwagi kliniczne

Zmniejszenie patologicznie zwiększonego w nadczynności tarczycy zużycia energii może prowadzić do (zazwyczaj pożądanego) zwiększenia masy ciała w czasie leczenia tiamazolem. Należy poinformować pacjentów, że poprawa w obrazie klinicznym wskazuje na normalizację zużycia energii.^{28 29}

Przedwczesne zakończenie podawania tiamazolu może spowodować nasilenie nadczynności tarczycy.³⁰

Substancje pomocnicze

Produkty zawierające tiamazol (Metizol, Thyrozol) zawierają laktozę jednowodną. Nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.^{31 32}

Thyrozol zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej tabletce, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.³³