Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Tatarak

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania substancji tatarak

Tatarak (Acorus calamus L.) to jedna z substancji roślinnych wykorzystywanych w preparatach leczniczych stosowanych w jamie ustnej. Bezpieczeństwo stosowania tataraku stanowi istotny element oceny przedklinicznej ze względu na zawartość potencjalnie aktywnych związków, w tym β-azaronu. W produktach leczniczych takich jak Dentosept, kłącze tataraku stanowi jeden z siedmiu składników wyciągu złożonego, a jego bezpieczeństwo zostało poddane ocenie w badaniach przedklinicznych.¹

Potencjał mutagenny

W ramach oceny bezpieczeństwa przeprowadzono test Amesa, który jest standardowym badaniem służącym do oceny potencjału mutagennego substancji. Wyniki testu nie wykazały działania mutagennego dla substancji czynnej zawierającej tatarak, co stanowi istotną informację z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania tej substancji u pacjentów.²

Ograniczone dane dotyczące karcinogenności i toksyczności reprodukcyjnej

Należy zaznaczyć, że dostępne dane przedkliniczne dotyczące tataraku mają pewne ograniczenia. W szczególności nie prowadzono kompleksowych badań oceniających toksyczność reprodukcyjną oraz potencjalne właściwości rakotwórcze tataraku i preparatów zawierających tę roślinę.³

Biodostępność β-azaronu po aplikacji na śluzówkę jamy ustnej

Szczególnie istotne są badania dotyczące biodostępności β-azaronu, który jest związkiem występującym naturalnie w kłączu tataraku. Ze względu na potencjalne działania niepożądane tego związku, przeprowadzono szczegółowe badania jego biodostępności po aplikacji na śluzówkę jamy ustnej.⁴

W modelu zwierzęcym z wykorzystaniem królików, podawanie preparatu Dentosept, zawierającego wyciąg z kłącza tataraku, w dawce odpowiadającej 92,44 μg/kg masy ciała β-azaronu, prowadziło do osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) nieprzekraczającego 20 ng/ml. Wyniki te wskazują na relatywnie niską biodostępność tego związku, wynoszącą zaledwie 0,6-1,1%.⁵

Implikacje kliniczne ekspozycji na β-azaron

Przełożenie wyników badań przedklinicznych na sytuację kliniczną wskazuje, że nawet przy zastosowaniu dużej dawki 30 ml nierozcieńczonego preparatu Dentosept, wychwyt β-azaronu wynosi zaledwie 23,4-42,9 μg/osobę/dzień. Ta wartość jest znacząco niższa od maksymalnego poziomu β-azaronu dopuszczalnego według wytycznych Komitetu ds. Produktów Leczniczych Roślinnych (HMPC), który wynosi 115 μg/osobę na dobę lub 2 μg/kg masy ciała.⁶

Wnioski dotyczące bezpieczeństwa tataraku w zastosowaniu klinicznym

Na podstawie dostępnych danych przedklinicznych, tatarak zawarty w preparacie Dentosept, stosowany zgodnie z zaleceniami, nie wykazuje działania mutagennego w teście Amesa. Ponadto, ekspozycja na β-azaron, nawet przy stosowaniu relatywnie dużych dawek preparatu, pozostaje poniżej wartości uznanych za potencjalnie niebezpieczne według wytycznych HMPC.⁷

Należy jednak zaznaczyć, że pełna ocena bezpieczeństwa została ograniczona przez brak kompleksowych badań w zakresie toksyczności reprodukcyjnej i potencjału rakotwórczego, co stanowi pole do dalszych badań przedklinicznych nad tatarakiem i jego składnikami aktywnymi.⁸