Dawkowanie i sposób podawania
Sulfametoksazol

Sulfametoksazol, najczęściej stosowany w połączeniu z trimetoprymem (kotrimoksazol), wykazuje zróżnicowane dawkowanie w zależności od wskazań klinicznych i postaci leku. U dorosłych standardowa dawka w zakażeniach dróg moczowych, przewodu pokarmowego i zaostrzeniu przewlekłego zapalenia oskrzeli wynosi 960 mg kotrimoksazolu (800 mg sulfametoksazolu) dwa razy na dobę, natomiast w postaci zawiesiny doustnej Biseptol – 20 ml co 12 godzin (200 mg sulfametoksazolu/5 ml). W ciężkich zakażeniach dawkę można zwiększyć o 50% lub podać 30 ml zawiesiny co 12 godzin. W terapii dożylnej (Trimesolphar) stosuje się 2 ampułki (10 ml) co 12 godzin, co odpowiada 800 mg sulfametoksazolu na dawkę. W leczeniu Pneumocystis jirovecii zalecana dawka lecznicza wynosi 75-100 mg sulfametoksazolu/kg mc./dobę podawana co 6 godzin przez 14-21 dni, a profilaktycznie 800 mg sulfametoksazolu raz na dobę przez 7 dni. U dzieci dawkowanie jest dostosowane do wieku, masy ciała lub powierzchni ciała, z maksymalną dawką dobową 1600 mg sulfametoksazolu, a u pacjentów z niewydolnością nerek dawka powinna być modyfikowana zgodnie z klirensem kreatyniny, z całkowitym przeciwwskazaniem przy klirensie <15 ml/min.

  1. Dawkowanie i sposób podawania sulfametoksazolu
    1. Dawkowanie u dorosłych
    2. Dawkowanie w szczególnych sytuacjach klinicznych
    3. Dawkowanie u dzieci
    4. Dawkowanie u pacjentów z niewydolnością nerek
    5. Dawkowanie u pacjentów dializowanych
    6. Dawkowanie u osób w podeszłym wieku
    7. Czas trwania leczenia
    8. Sposób podawania
    9. Kolejne rozdziały

Dawkowanie i sposób podawania sulfametoksazolu

Sulfametoksazol jest substancją czynną stosowaną najczęściej w połączeniu z trimetoprymem w lekach określanych jako kotrimoksazol. Poniższe informacje przedstawiają szczegółowe zasady dawkowania i sposoby podawania preparatów zawierających sulfametoksazol, które należy uwzględnić podczas planowania terapii i wywiadu medycznego.1

Dawkowanie u dorosłych

Standardowe dawkowanie sulfametoksazolu u pacjentów dorosłych zależy od postaci leku i jego wskazań:2

  • W zakażeniach dróg moczowych, zakażeniach przewodu pokarmowego pałeczkami Shigella oraz zaostrzeniu przewlekłego zapalenia oskrzeli: 960 mg kotrimoksazolu (zawierającego 800 mg sulfametoksazolu) dwa razy na dobę3
  • W przypadku zawiesiny doustnej Biseptol: standardowo 20 ml zawiesiny (zawierającej 200 mg sulfametoksazolu w 5 ml) co 12 godzin4
  • Dawka minimalna lub do długotrwałego leczenia (powyżej 14 dni): 10 ml zawiesiny co 12 godzin5
  • W leczeniu szczególnie ciężkich zakażeń: 30 ml zawiesiny co 12 godzin lub zwiększenie dawki standardowej o 50%6

W przypadku stosowania postaci dożylnej (Trimesolphar):7

  • 2 ampułki (10 ml) co 12 godzin, co odpowiada 800 mg sulfametoksazolu w każdej dawce

Dawkowanie w szczególnych sytuacjach klinicznych

Niepowikłane ostre zapalenie dróg moczowych – możliwe jest leczenie jednorazową dawką: 1920-2880 mg kotrimoksazolu (w tym 1600-2400 mg sulfametoksazolu), najlepiej wieczorem po kolacji lub przed snem.8

Biegunka podróżnych wywołana przez enteropatogenne szczepy E. coli – 960 mg kotrimoksazolu (800 mg sulfametoksazolu) co 12 godzin.9

Zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii:10

  • Dawka lecznicza: 90-120 mg kotrimoksazolu/kg mc./dobę (w tym 75-100 mg sulfametoksazolu/kg mc./dobę) w dawkach podzielonych podawanych co 6 godzin przez 14-21 dni11
  • Dawka profilaktyczna: 960 mg kotrimoksazolu (800 mg sulfametoksazolu) raz na dobę przez 7 dni lub 480 mg kotrimoksazolu w przypadku słabej tolerancji leku12

Dawkowanie u dzieci

Dawkowanie sulfametoksazolu u dzieci należy dostosować do wieku, masy ciała lub powierzchni ciała, w zależności od postaci leku:13

Zawiesina doustna Biseptol

Dawkowanie standardowe według wieku:14

Wiek Dawka zawiesiny Biseptol (zawierającej 200 mg + 40 mg/5 ml) Częstotliwość
Poniżej 6 tygodni Stosowanie przeciwwskazane –
6 tygodni – 5 miesięcy 2,5 ml (100 mg sulfametoksazolu) co 12 godzin
6 miesięcy – 5 lat 5 ml (200 mg sulfametoksazolu) co 12 godzin
6 – 12 lat 10 ml (400 mg sulfametoksazolu) co 12 godzin
Powyżej 12 lat 20 ml (800 mg sulfametoksazolu) co 12 godzin
Tabletki Biseptol

W przypadku stosowania tabletek u dzieci (nie zaleca się u dzieci poniżej 6 lat ze względu na ryzyko zachłyśnięcia):15

  • Zwykle stosuje się 6 mg trimetoprimu i 30 mg sulfametoksazolu/kg mc./dobę w 2 dawkach podzielonych co 12 godzin16
  • Dla dzieci w wieku 6-12 lat: standardowo 480 mg kotrimoksazolu (400 mg sulfametoksazolu) co 12 godzin17
Dawkowanie w pneumocystodzie u dzieci

W zapobieganiu zakażeniom Pneumocystis jirovecii u dzieci:18

  • 900 mg kotrimoksazolu/m² pc. na dobę (750 mg sulfametoksazolu/m² pc.) w 2 równych dawkach podzielonych co 12 godzin przez 3 kolejne dni tygodnia
Powierzchnia ciała (m²) Dawka kotrimoksazolu podawana co 12 godzin
0,53 240 mg (200 mg sulfametoksazolu)
1,06 480 mg (400 mg sulfametoksazolu)

Maksymalna dawka dobowa wynosi 1920 mg kotrimoksazolu (1600 mg sulfametoksazolu).19

Dawkowanie postaci dożylnej u dzieci

W przypadku stosowania koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji (Trimesolphar):20

Wiek Dawka koncentratu Trimesolphar Częstotliwość
Od 6 tygodni do 5 miesięcy 1,25 ml (100 mg sulfametoksazolu) co 12 godzin
Od 6 miesięcy do 5 lat 2,5 ml (200 mg sulfametoksazolu) co 12 godzin
Od 6 do 12 lat 5 ml (400 mg sulfametoksazolu) co 12 godzin

Dawkowanie u pacjentów z niewydolnością nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkowanie sulfametoksazolu musi być dostosowane do stopnia niewydolności:21

Klirens kreatyniny Zalecane dawkowanie
Powyżej 30 ml/min Zwykła dawka
15-30 ml/min ½ zwykłej dawki
Poniżej 15 ml/min Nie zaleca się stosowania

Dawkowanie u pacjentów dializowanych

U pacjentów poddawanych hemodializom zaleca się specjalne dostosowanie dawkowania:22

  • Pacjenci powinni początkowo otrzymać normalną dawkę nasycającą sulfametoksazolu
  • Następnie należy podawać dodatkowo połowę dawki po każdej hemodializie
  • Nie zaleca się stosowania sulfametoksazolu u pacjentów poddawanych dializom otrzewnowym, gdyż dializa otrzewnowa powoduje minimalną eliminację kotrimoksazolu23

W przypadku stosowania sulfametoksazolu u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek zaleca się monitorowanie stężenia leku w surowicy:24

  • Stężenie sulfametoksazolu należy określać co 2-3 dni
  • Próbki powinny być pobierane po 12 godzinach od podania leku
  • Jeżeli całkowite stężenie sulfametoksazolu przekracza 150 µg/ml, leczenie należy przerwać do momentu zmniejszenia się stężenia do wartości poniżej 120 µg/ml

Dawkowanie u osób w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku z prawidłową czynnością nerek należy stosować takie same dawki, jak zalecane u dorosłych.25

Czas trwania leczenia

Czas trwania leczenia zależy od wskazania:26

Sposób podawania

Tabletki

Tabletki zawierające sulfametoksazol należy przyjmować w następujący sposób:32

  • Doustnie, w czasie jedzenia lub tuż po posiłku
  • Tabletek nie należy dzielić
  • W czasie stosowania leku pacjent powinien pić dużo płynów
Zawiesina doustna

Zawiesinę doustną zawierającą sulfametoksazol należy stosować w następujący sposób:33

  • Doustnie, podczas lub bezpośrednio po posiłku, z dużą ilością płynu
  • Przed użyciem należy wstrząsnąć opakowanie do uzyskania jednorodnej zawiesiny
  • Do odmierzania dawki służy łyżeczka miarowa dołączona do opakowania
Koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji

Podanie dożylne sulfametoksazolu w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji Trimesolphar:34

  • Przeznaczony wyłącznie do podawania dożylnego
  • Przed podaniem należy go rozcieńczyć
  • Stosować tylko w okresie, gdy pacjent nie może przyjmować leków doustnie, gdy należy natychmiast wdrożyć leczenie lub jeśli pacjent już otrzymuje dożylnie płyny35

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl