Dawkowanie i sposób podawania
Sufentanyl

Dawkowanie i sposób podawania substancji sufentanyl. Szczegółowe informacje na temat dawkowania, które należy przekazać pacjentowi oraz wziąć pod uwagę podczas wywiadu medycznego.

Sufentanyl jest silnym opioidowym lekiem przeciwbólowym, który powinien być podawany wyłącznie przez anestezjologów lub innych lekarzy posiadających odpowiednią wiedzę na temat jego działania i zastosowania, lub pod ich ścisłym nadzorem. Podanie zewnątrzoponowe (nadtwardówkowe) musi być wykonywane wyłącznie przez lekarza posiadającego odpowiednie doświadczenie w technice zewnątrzoponowego podania leku. Przed podaniem sufentanylu należy bezwzględnie sprawdzić prawidłowe umiejscowienie igły lub cewnika.¹

Zasady ogólne dawkowania

Dawkowanie sufentanylu musi być ustalane indywidualnie dla każdego pacjenta, biorąc pod uwagę następujące czynniki:²

• wiek pacjenta
• masa ciała
• stan kliniczny (rozpoznanie kliniczne)
• równocześnie stosowane leczenie
• rodzaj znieczulenia ogólnego
• długość trwania i typ zabiegu chirurgicznego

Przy ustalaniu dawek uzupełniających należy zawsze uwzględniać efekt działania dawki początkowej. W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia bradykardii zaleca się podanie w iniekcji małej dawki leku przeciwcholinergicznego bezpośrednio przed wprowadzeniem znieczulenia. Nudnościom i wymiotom można zapobiec poprzez profilaktyczne podanie leków przeciwwymiotnych.³

Podanie dożylne u dorosłych i młodzieży

Jako środek przeciwbólowy w znieczuleniu ogólnym wprowadzanym i podtrzymywanym kilkoma środkami znieczulającymi:

Dawka początkowa: 0,5 do 2 mikrogramów/kg masy ciała – podana w powolnym wstrzyknięciu dożylnym lub w ciągłym wlewie dożylnym przez 2 do 10 minut. Długość działania leku zależy od dawki. Dawka 0,5 mikrogramów/kg mc. działa przez około 50 minut.⁴

Dawka podtrzymująca: 10 do 50 mikrogramów (około 0,15 do 0,7 mikrogramów/kg mc.) – podana dożylnie w razie klinicznych objawów ustępowania znieczulenia.⁵

Faza ustępowania: w tej fazie dawkę należy zmniejszać bardzo powoli.⁶

Jako środek znieczulający do wprowadzania i podtrzymywania znieczulenia ogólnego:

Dawka początkowa: 7 do 20 mikrogramów/kg mc. – podana w powolnym wstrzyknięciu dożylnym lub w krótko trwającym wlewie dożylnym przez 2 do 10 minut.⁷

Dawka podtrzymująca: 25 do 50 mikrogramów (około 0,36 do 0,7 mikrogramów/kg mc.) – podana dożylnie w razie klinicznych objawów ustępowania znieczulenia ogólnego. Dawki podtrzymujące wynoszące 25 do 50 mikrogramów sufentanylu zwykle są wystarczające do zachowania stabilności układu krążenia w czasie znieczulenia ogólnego.⁸

Należy pamiętać, że dawki podtrzymujące trzeba dobierać indywidualnie, w zależności od stanu pacjenta i przewidywanego czasu, jaki pozostał do zakończenia operacji.⁹

Podanie dożylne u dzieci

Dawkowanie u dzieci powyżej 1 miesiąca życia wymaga szczególnej uwagi. Zaleca się premedykację lekiem przeciwcholinergicznym, takim jak atropina, w przypadku wszystkich dawek, o ile nie są one przeciwwskazane.¹⁰

Wprowadzenie znieczulenia:

Sufentanyl można podawać w postaci powolnego wstrzyknięcia dożylnego w dawce 0,2-0,5 mikrogramów/kg w ciągu 30 sekund lub dłużej wraz ze środkiem wprowadzającym w znieczulenie. W przypadku poważnych zabiegów chirurgicznych (np. kardiochirurgicznych) można podawać dawki do 1 mikrograma/kg.¹¹

Podtrzymanie znieczulenia u pacjentów wentylowanych:

Sufentanyl można podawać jako jeden ze środków do znieczulenia ogólnego. Dawkowanie zależy od dawki jednocześnie stosowanych środków znieczulających, rodzaju i czasu trwania zabiegu. Po dawce początkowej 0,3-2 mikrogramów/kg, podawanej w powolnym wstrzyknięciu dożylnym przez co najmniej 30 sekund, można zastosować dodatkowe wstrzyknięcia w dawkach 0,1-1 mikrogramów/kg, w zależności od potrzeb, do całkowitej maksymalnej dawki 5 mikrogramów/kg w przypadku zabiegów kardiochirurgicznych.¹²

Ze względu na większy klirens leku u dzieci, w tej grupie pacjentów może być konieczne podawanie większych dawek lub zwiększenie częstości dawek. Sufentanyl podawany pacjentom w monoterapii we wstrzyknięciu dożylnym nie wystarczał do osiągnięcia dostatecznego znieczulenia ogólnego i chorzy wymagali podania dodatkowych środków znieczulających.¹³

Szczegółowe zalecenia dla poszczególnych grup wiekowych dzieci:

Dla dzieci w wieku do 3 lat, do wprowadzania i podtrzymywania znieczulenia ogólnego w czasie operacji na sercu i naczyniach lub w zabiegach chirurgii ogólnej, wraz z podawaniem 100% tlenu zaleca się dawkę 5 do 15 mikrogramów/kg mc.¹⁴

Dla dzieci w wieku do 12 lat zaleca się dawkę 5 do 20 mikrogramów/kg mc.¹⁵

W przypadku dzieci w wieku poniżej 1 miesiąca (noworodki) ze względu na dużą zmienność parametrów farmakokinetycznych nie można podać wiarygodnych zaleceń dotyczących dawkowania.¹⁶

Podanie zewnątrzoponowe u dorosłych

Jako środek przeciwbólowy uzupełniający w znieczuleniu zewnątrzoponowym bupiwakainą:

W leczeniu bólu pooperacyjnego po zabiegach chirurgii ogólnej, zabiegach chirurgicznych na klatce piersiowej, po zabiegach ortopedycznych oraz po cięciu cesarskim:

Śródoperacyjnie można podać zewnątrzoponowo dawkę nasycającą: 10 do 15 ml 0,25% roztworu bupiwakainy razem z 1 mikrogramem sufentanylu/ml.¹⁷

W okresie pooperacyjnym należy podawać 0,175% roztwór bupiwakainy w ciągłym zewnątrzoponowym wlewie razem z 1 mikrogramem sufentanylu/ml jako wlew uzupełniający w celu uzyskania efektu przeciwbólowego, z szybkością początkową 5 ml/h, a w celu podtrzymania efektu – z indywidualnie dostosowaną szybkością od 4 do 14 ml/h. Na żądanie można podawać dodatkowe wstrzyknięcia w bolusie dawki po 2 ml. Zaleca się zachowanie 20 minutowego czasu blokady.¹⁸

W leczeniu bólu podczas porodu i porodu przez pochwę:

Równoczesne dodanie 10 mikrogramów sufentanylu w czasie znieczulenia zewnątrzoponowego bupiwakainą (roztwór 0,125% – 0,25%) wydłuża i nasila działanie przeciwbólowe. Wykazano, że optymalna objętość do wstrzyknięcia wynosi 10 ml. W celu lepszego wymieszania substancji, należy najpierw pobrać sufentanyl, a następnie bupiwakainę w żądanych proporcjach.¹⁹

Optymalną objętość 10 ml można uzyskać poprzez rozcieńczenie mieszaniny substancji 0,9% roztworem chlorku sodu. W razie konieczności, można podać dwa kolejne wstrzyknięcia mieszaniny obu leków. Nie należy podawać dawki całkowitej większej niż 30 mikrogramów sufentanylu.²⁰

Podanie zewnątrzoponowe u dzieci

Sufentanyl powinien być podawany dzieciom zewnątrzoponowo wyłącznie przez anestezjologów specjalnie przeszkolonych w zakresie znieczulenia zewnątrzoponowego u dzieci i postępowania w przypadku depresji oddechowej wywołanej przez opioidy. Należy zapewnić łatwy dostęp do odpowiedniego sprzętu do resuscytacji, w tym urządzeń do zabezpieczania dróg oddechowych oraz leków z grupy antagonistów opioidowych.²¹

Pacjentów pediatrycznych należy monitorować pod kątem wystąpienia objawów depresji oddechowej przez co najmniej 2 godziny po zewnątrzoponowym podaniu sufentanylu.²²

Dawkowanie u dzieci powyżej 1 roku: pojedyncza dawka 0,25-0,75 mikrogramów/kg sufentanylu we wstrzyknięciu dożylnym podana śródoperacyjnie zapewnia działanie przeciwbólowe na okres od 1 do 12 godzin. Czas trwania skutecznego działania przeciwbólowego zależy od zabiegu chirurgicznego i jednoczesnego stosowania znieczulenia miejscowego zewnątrzoponowego o budowie amidowej.²³

Dla dzieci poniżej 1 roku nie ustalono jeszcze bezpieczeństwa i skuteczności sufentanylu. Dostępne dane dotyczą tylko dzieci powyżej 3 miesięcy, jednak nie pozwalają na sformułowanie zaleceń dotyczących dawkowania. Dla noworodków i niemowląt poniżej 3 miesięcy brak jest dostępnych danych.²⁴

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku lub osłabieni:

Pacjenci w podeszłym wieku lub osłabieni potrzebują z reguły mniejszych dawek. U pacjentów w podeszłym wieku okres półtrwania sufentanylu nie jest przedłużony, ale może zaistnieć zwiększone ryzyko wystąpienia nieprawidłowości ze strony układu krążenia.²⁵

Pacjenci z chorobą współtowarzyszącą:

Wybraną dawkę całkowitą należy podawać ostrożnie w przypadku istnienia jednej z następujących chorób: niewyrównana niedoczynność tarczycy, choroba płuc (szczególnie ze zmniejszeniem pojemności życiowej), otyłość, alkoholizm. W tych przypadkach wskazana jest dłuższa obserwacja pacjenta po operacji.²⁶

Pacjenci z niewydolnością nerek lub wątroby:

W razie niewydolności nerek lub wątroby, uwzględnić należy możliwość zmniejszonego wydalania sufentanylu, i wtedy dawkę należy odpowiednio zmniejszyć.²⁷

Pacjenci z uzależnieniem od opioidów:

Przewlekle chorzy otrzymujący opioidy lub z uzależnieniem od opioidów w wywiadzie, mogą potrzebować większych dawek.²⁸

Sposób podawania

Roztwór sufentanylu do wstrzykiwań można podawać jednorazowo lub wielokrotnie, dożylnie lub zewnątrzoponowo. Należy unikać podawania sufentanylu w jednej szybko wstrzykiwanej dawce (bolusie). Jeżeli razem z sufentanylem podaje się jeden z leków uspokajających, to należy go podać w oddzielnym wstrzyknięciu.²⁹

Czas trwania podania zewnątrzoponowego zależy od rozwoju stanu klinicznego pacjenta. Brak wystarczających danych klinicznych dotyczących stosowania leku dłużej niż przez pięć dni pooperacyjnych.³⁰

Tabelaryczne zestawienie dawkowania sufentanylu

Specjalne uwagi dotyczące dawkowania

Sufentanyl musi być stosowany ze szczególną ostrożnością u następujących grup pacjentów:

• Pacjenci w podeszłym wieku – zwykle wymagają mniejszych dawek
• Pacjenci osłabieni – zwykle wymagają mniejszych dawek
• Pacjenci z niewyrównaną niedoczynnością tarczycy
• Pacjenci z chorobą płuc, szczególnie ze zmniejszoną pojemnością życiową
• Pacjenci z otyłością
• Pacjenci z alkoholizmem
• Pacjenci z niewydolnością nerek lub wątroby – wymaga zmniejszenia dawki
• Pacjenci przewlekle przyjmujący opioidy lub z uzależnieniem od opioidów – mogą wymagać większych dawek

³¹

W wyżej wymienionych przypadkach, z wyjątkiem pacjentów przewlekle przyjmujących opioidy, wskazana jest dłuższa obserwacja pacjenta po operacji.³²