Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sodu glukonian

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania sodu glukonianu

Sodu glukonian jest składnikiem roztworu do infuzji Plasmalyte, który zawiera także inne elektrolity, takie jak sodu chlorek, potasu chlorek, magnezu chlorek i sodu octan. Stosowanie sodu glukonianu, podobnie jak innych składników Plasmalyte, wymaga przestrzegania określonych środków ostrożności, szczególnie w określonych grupach pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat niebezpieczeństw oraz środków ostrożności związanych ze stosowaniem tej substancji ¹.

Zaburzenia równowagi elektrolitowej

Sodu glukonian, jako składnik Plasmalyte, nie powinien być stosowany w leczeniu zasadowicy hipochloremiczno-hipokaliemicznej ani jako terapia pierwszego rzutu w przypadku ciężkiej kwasicy metabolicznej. Produkt zawierający tę substancję nie jest również wskazany w leczeniu hipomagnezemii ².

Stosowanie u pacjentów z hipokalcemią

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania sodu glukonianu u pacjentów z hipokalcemią. Plasmalyte zawierający sodu glukonian nie zawiera wapnia, a alkalizujące działanie tego roztworu może prowadzić do obniżenia stężenia zjonizowanego (niezwiązanego z białkiem) wapnia ³.

Stosowanie u pacjentów z hiperkaliemią lub ryzykiem jej wystąpienia

U pacjentów z chorobami serca lub w stanach predysponujących do hiperkaliemii, takich jak niewydolność nerek lub nadnerczy, ostre odwodnienie lub rozległe zniszczenie tkanek (np. ciężkie oparzenia), należy zachować ostrożność podczas podawania roztworów zawierających sodu glukonian i sole potasu. U pacjentów z ryzykiem hiperkaliemii należy regularnie monitorować stężenie potasu w osoczu ⁴.

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania sodu glukonianu (jako składnika Plasmalyte) z następującymi lekami, które mogą powodować wzrost stężenia potasu w osoczu i prowadzić do zagrażającej życiu hiperkaliemii, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek:

• Leki moczopędne oszczędzające potas (amiloryd, potasu kanreonian, spironolakton, triamteren)
• Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEi) oraz, przez ekstrapolację, leki blokujące receptor angiotensyny II (mogą powodować potencjalnie śmiertelną hiperkaliemię)
• Takrolimus, cyklosporyna

⁵

Stosowanie u pacjentów z niedoborem potasu

Roztwór Plasmalyte zawierający sodu glukonian ma stężenie potasu zbliżone do stężenia w osoczu, jednak jest ono niewystarczające do leczenia znacznego niedoboru potasu. Dlatego nie należy stosować tego produktu w celu uzupełnienia znacznych niedoborów potasu ⁶.

Równowaga płynowa i czynność nerek

Podczas stosowania sodu glukonianu jako składnika Plasmalyte konieczne jest monitorowanie stanu klinicznego pacjenta oraz parametrów laboratoryjnych, w tym bilansu płynów, stężenia elektrolitów we krwi i w moczu, a także równowagi kwasowo-zasadowej ⁷.

W zależności od objętości i szybkości infuzji, dożylne podanie roztworu zawierającego sodu glukonian może spowodować przeciążenie płynami i/lub substancjami rozpuszczonymi w wyniku przewodnienia/hiperwolemii. Dlatego wlewy dożylne dużych objętości płynów u pacjentów z niewydolnością serca i nerek oraz z niewydolnością oddechową muszą być stosowane pod specjalną kontrolą ⁸.

Ryzyko hiponatremii

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci, u których stwierdza się nieosmotyczną stymulację wydzielania wazopresyny. W tych przypadkach infuzja wysokoobjętościowa roztworu zawierającego sodu glukonian powinna być prowadzona pod specjalnym nadzorem ze względu na ryzyko hiponatremii związanej z leczeniem szpitalnym ⁹.

Zwiększone ryzyko rozwoju ostrej hiponatremii po podaniu płynów hipotonicznych w infuzji dożylnej występuje u:

• Pacjentów z nieosmotyczną stymulacją wydzielania wazopresyny (np. z ostrymi chorobami, dolegliwościami bólowymi, stresem pooperacyjnym, zakażeniami, oparzeniami i chorobami OUN)
• Pacjentów z chorobami serca, wątroby i nerek
• Pacjentów przyjmujących leki należące do grupy agonistów wazopresyny

¹⁰

Ostra hiponatremia może prowadzić do rozwoju ostrej encefalopatii hiponatremicznej (obrzęku mózgu), charakteryzującej się występowaniem bólu głowy, nudności, drgawek, ospałości i wymiotów. Pacjenci z obrzękiem mózgu są szczególnie narażeni na wystąpienie ciężkiego, nieodwracalnego i zagrażającego życiu uszkodzenia mózgu ¹¹.

Należy zaznaczyć, że na ciężki i zagrażający życiu obrzęk mózgu w wyniku ostrej hiponatremii szczególnie narażone są następujące grupy pacjentów:

• Dzieci
• Kobiety w wieku rozrodczym
• Pacjenci ze zmniejszoną podatnością mózgowia (np. z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, krwawieniem wewnątrzczaszkowym, obrzękiem mózgu i po stłuczeniu mózgu)

¹²

Stosowanie u pacjentów z hiperwolemią lub przewodnieniem

Roztwory zawierające sodu glukonian (Plasmalyte) powinny być podawane ze szczególną ostrożnością pacjentom z hiperwolemią lub przewodnieniem ¹³.

Szczególnej ostrożności wymaga podawanie roztworów zawierających sodu chlorek i sodu glukonian pacjentom z:

• Nadciśnieniem
• Niewydolnością serca
• Obrzękiem obwodowym lub płuc
• Zaburzeniami funkcji nerek
• Stanem przedrzucawkowym
• Aldosteronizmem
• Innymi stanami związanymi z zatrzymaniem sodu

¹⁴

Stosowanie u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek

Sodu glukonian jako składnik Plasmalyte należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek. W tej grupie pacjentów podawanie roztworu zawierającego sodu glukonian może prowadzić do zatrzymania sodu i/lub potasu lub magnezu ¹⁵.

Równowaga kwasowo-zasadowa

Sodu glukonian, jako składnik Plasmalyte, należy podawać ze szczególną ostrożnością pacjentom z alkalozą lub ryzykiem wystąpienia alkalozy. Infuzja nadmiernej ilości roztworu zawierającego sodu glukonian może spowodować alkalozę metaboliczną ze względu na zawartość jonów octanowych i glukonianowych ¹⁶.

Reakcje nadwrażliwości

W związku ze stosowaniem sodu glukonianu jako składnika Plasmalyte odnotowano reakcje nadwrażliwości, obejmujące reakcje anafilaktoidalne. W przypadku wystąpienia jakichkolwiek podejrzeń lub objawów reakcji nadwrażliwości należy natychmiast przerwać infuzję i zastosować odpowiednie leczenie objawowe, zgodnie ze wskazaniem klinicznym ¹⁷.

Podawanie w okresie pooperacyjnym

Podawanie roztworu zawierającego sodu glukonian w okresie pooperacyjnym, w krótkim czasie po ustąpieniu bloku nerwowo-mięśniowego, powinno odbywać się z zachowaniem ostrożności, ponieważ działanie soli magnezu zawartych w roztworze może prowadzić do efektu rekuraryzacji ¹⁸.

Stosowanie z odżywianiem pozajelitowym

Przy równoczesnym stosowaniu sodu glukonianu (jako składnika Plasmalyte) z odżywianiem pozajelitowym należy uwzględnić i odpowiednio dostosować dostawę elektrolitów ¹⁹.

Środki ostrożności dotyczące stosowania sodu glukonianu