Właściwości farmakokinetyczne
Salicyna

Właściwości farmakokinetyczne salicyny

Salicyna, główny składnik aktywny kory wierzby (Salicis cortex), podlega złożonym procesom farmakokinetycznym w organizmie człowieka. Mimo że dla preparatu Salicortex® (zawierającego 330 mg kory wierzby z nie mniej niż 20 mg glikozydów fenolowych w przeliczeniu na salicynę) nie przeprowadzono specyficznych badań farmakokinetycznych, dysponujemy danymi dotyczącymi metabolizmu głównych glikozydów kory wierzby, w tym salicyny, saligeniny i populiny po podaniu doustnym.¹

Metabolizm salicyny

W badaniach metabolizmu salicyny stwierdzono, że metabolity wydalane z moczem po podaniu salicyny są identyczne jak te obserwowane po podaniu kwasu acetylosalicylowego. To wskazuje na wspólne szlaki metaboliczne tych związków.²

Proces metabolizmu salicyny rozpoczyna się już w przewodzie pokarmowym. Salicyna ulega hydrolizie przez enzym β-glukozydazę, która znajduje się w błonie śluzowej jelit lub jest wytwarzana przez florę bakteryjną jelit. Hydroliza ta prowadzi do powstania saligeniny (alkoholu salicylowego), która jest głównym produktem rozkładu salicyny.³

Absorpcja salicyny i jej metabolitów

Istotną cechą farmakokinetyczną jest to, że saligenina wykazuje czterokrotnie silniejszą resorpcję w porównaniu do salicyny, co znacząco wpływa na biodostępność związków aktywnych.⁴

Biotransformacja i dalsze przemiany

Po wchłonięciu, saligenina podlega dalszym przemianom metabolicznym. Najpierw ulega utlenieniu do alkoholu salicylowego, który następnie jest przekształcany przez enzymy wątrobowe szlaku cytochromu P450 do kwasu salicylowego. We krwi kwas salicylowy występuje głównie w formie zjonizowanej.⁵

Dalsze przemiany metaboliczne kwasu salicylowego prowadzą do powstania różnych związków pochodnych, w tym:⁶

• Glukuronidu kwasu salicylowego – powstającego w wyniku sprzęgania z kwasem glukuronowym
• Kwasu 2,5-dihydroksybenzoesowego – produktu hydroksylacji
• Kwasu gentyzynowego – będącego pochodną hydroksylowaną
• Kwasu salicylurowego – głównego metabolitu powstającego przez sprzęganie z glicyną
• Kwasu gentyzurynowego – produktu dalszych przemian metabolicznych

⁷

Eliminacja metabolitów salicyny

Wszystkie metabolity salicyny, jako związki dobrze rozpuszczalne w wodzie, są efektywnie wydalane przez nerki. Głównym produktem wydalniczym jest kwas salicylurowy, który powstaje w wyniku sprzęgania kwasu salicylowego z glicyną.⁸

Schemat metaboliczny salicyny

Podsumowując szlak metaboliczny salicyny można przedstawić następującą sekwencję przemian:
Salicyna → Saligenina (przez β-glukozydazę) → Alkohol salicylowy → Kwas salicylowy (przez enzymy cytochromu P450) → Metabolity wydalnicze (glukuronid kwasu salicylowego, kwas 2,5-dihydroksybenzoesowy, kwas gentyzynowy, kwas salicylurowy, kwas gentyzurynowy).⁹