Dawkowanie i sposób podawania
Propofol

Dawkowanie i sposób podawania propofolu – zasady ogólne

Propofol jest podawany dożylnie w postaci emulsji do wstrzykiwań lub do infuzji. Dawkowanie powinno być dostosowane indywidualnie do potrzeb pacjenta i zależy od jego stanu klinicznego, wieku, masy ciała oraz zastosowanej premedykacji. Produkt nie ma właściwości przeciwbólowych, dlatego podczas jego stosowania zaleca się jednoczesne podawanie leków przeciwbólowych.¹²

Propofol może być podawany wyłącznie w warunkach szpitalnych lub na odpowiednio wyposażonych oddziałach dziennych przez lekarzy wyspecjalizowanych w zakresie anestezjologii lub intensywnej opieki medycznej. Podczas podawania propofolu konieczne jest stałe monitorowanie czynności układu krążenia i oddechowego (np. EKG, pulsoksymetria) oraz zapewnienie natychmiastowego dostępu do sprzętu umożliwiającego utrzymanie drożności dróg oddechowych i zastosowanie sztucznej wentylacji.³

W przypadku stosowania propofolu do sedacji podczas zabiegów chirurgicznych i diagnostycznych, produktu nie powinna podawać ta sama osoba, która wykonuje zabieg chirurgiczny lub diagnostyczny.⁴

Sposoby podania propofolu

Propofol może być podawany:⁵

• We wstrzyknięciach dożylnych (bolus) – w postaci nierozcieńczonej
• W infuzji dożylnej – w postaci nierozcieńczonej lub rozcieńczonej

⁵

Do infuzji propofolu można używać nierozcieńczony produkt w plastikowych strzykawkach, szklanych butelkach infuzyjnych lub ampułkostrzykawkach. Jeśli propofol stosuje się nierozcieńczony do podtrzymania znieczulenia, zaleca się używanie pomp strzykawkowych lub wolumetrycznych w celu ustalenia właściwej szybkości wlewu.⁶

Propofol można również podawać w postaci rozcieńczonej. Rozpuszczalnikiem może być wyłącznie:⁷

• 5% roztwór glukozy
• 0,9% roztwór chlorku sodu
• mieszanina 4% roztworu glukozy i 0,18% roztworu chlorku sodu

⁸

Propofol można podawać za pomocą łącznika Y (umieszczonego jak najbliżej kaniuli dożylnej) jednocześnie z wyżej wymienionymi płynami infuzyjnymi.⁸

Czas trwania infuzji propofolu za pomocą jednego systemu infuzyjnego nie może być dłuższy niż 12 godzin, tak jak w przypadku podawania wszystkich rodzajów emulsji tłuszczowych. Po upływie 12 godzin zestaw do infuzji i zbiornik produktu należy wyrzucić lub, jeśli konieczne, wymienić na nowy.⁹

W celu złagodzenia bólu podczas pierwszego wstrzyknięcia propofolu można bezpośrednio przed podaniem wstrzyknąć lidokainę lub zmieszać propofol z roztworem lidokainy, przygotowując roztwór zawierający 20 części propofolu oraz 1 część 0,5% lub 1% roztworu chlorowodorku lidokainy.¹⁰

Dawkowanie propofolu u dorosłych

Wprowadzenie do znieczulenia ogólnego

Indukcję znieczulenia można przeprowadzić, podając pacjentowi propofol we wstrzyknięciu (bolus) lub rozpoczynając wlew dożylny.¹¹

Pacjentom z premedykacją lub bez niej zaleca się podawanie propofolu w dawkach podzielonych (około 40 mg, czyli 4 ml produktu leczniczego co 10 sekund u przeciętnie zdrowego człowieka) w postaci pojedynczego wstrzyknięcia lub wlewu dożylnego, w zależności od reakcji, aż do wystąpienia klinicznych cech znieczulenia.¹²

Dla większości dorosłych pacjentów w wieku poniżej 55 lat wystarczającą dawką propofolu jest 1,5 do 2,5 mg/kg mc. Dawkę całkowitą, konieczną do znieczulenia, można zmniejszyć wydłużając czas podawania i zmniejszając szybkość wlewu do około 20-50 mg/min.¹³

U pacjentów w wieku powyżej 55 lat zapotrzebowanie na propofol jest mniejsze. U pacjentów z III lub IV grupy według klasyfikacji ASA (American Society of Anesthesiologist) należy stosować mniejsze dawki (około 20 mg, czyli 2 ml co 10 sekund).¹⁴

Podtrzymywanie znieczulenia ogólnego

W celu utrzymania pożądanej głębokości znieczulenia propofol można podawać we wlewie albo w powtarzanych wstrzyknięciach (bolus).¹⁵

Szybkość wlewu konieczna do zapewnienia właściwej głębokości znieczulenia znacznie się różni u poszczególnych pacjentów i mieści się zwykle w zakresie od 4 mg/kg mc./h do 12 mg/kg mc./h.¹⁶

Propofol można również podawać w powtarzanych wstrzyknięciach. W zależności od zapotrzebowania klinicznego, dawka wynosi od 25 mg do 50 mg (2,5 do 5 ml).¹⁷

Wywołanie uspokojenia podczas intensywnej opieki medycznej

W przypadku konieczności uspokojenia dorosłych pacjentów, u których stosuje się oddychanie wspomagane, zaleca się podawanie propofolu w ciągłym wlewie dożylnym. Szybkość wlewu należy dostosować do pożądanego stopnia sedacji. Zwykle skuteczne są dawki w zakresie od 0,3 do 4,0 mg/kg mc./h.¹⁸

Nie zaleca się stosowania propofolu w celu wywołania uspokojenia podczas intensywnej terapii u pacjentów w wieku poniżej 16 lat.¹⁹

Wywołanie uspokojenia z zachowaniem świadomości podczas zabiegów diagnostycznych i chirurgicznych

W celu wywołania uspokojenia z zachowaniem świadomości koniecznego do przeprowadzenia zabiegu diagnostycznego lub chirurgicznego należy dobrać dawkę indywidualnie, w zależności od reakcji pacjenta.²⁰

Do wywołania wstępnego uspokojenia u większości pacjentów konieczne jest podanie dawki od 0,5 do 1,0 mg/kg mc. w czasie 1 do 5 minut.²¹

Podtrzymanie żądanej głębokości uspokojenia osiąga się, dobierając odpowiednio szybkość wlewu. Szybkość wlewu wynosi zwykle od 1,5 do 4,5 mg/kg mc./h. Jeśli konieczne jest szybkie pogłębienie uspokojenia, można dodatkowo podać pojedyncze wstrzyknięcia (bolus) propofolu w dawce 10 do 20 mg.²²

U pacjentów z III lub IV grupy według klasyfikacji ASA może być konieczne zmniejszenie szybkości wlewu oraz dawki propofolu.²³

Dawkowanie propofolu u pacjentów w podeszłym wieku

Propofol należy dawkować indywidualnie w zależności od reakcji pacjenta. U pacjentów w wieku powyżej 55 lat, zarówno podczas wprowadzenia do znieczulenia jak i podczas sedacji z zachowaniem świadomości w trakcie zabiegów diagnostycznych lub chirurgicznych, może być konieczne podanie mniejszej dawki propofolu.²⁴

U pacjentów z III lub IV grupy według klasyfikacji ASA należy stosować mniejsze dawki i rzadziej je podawać. Nie należy podawać pojedynczych lub powtarzanych wstrzyknięć (bolus) ze względu na możliwość zatrzymania czynności serca i oddechu.²⁵

Dawkowanie propofolu u dzieci

Znieczulenie ogólne u dzieci w wieku powyżej 1. miesiąca życia

Wprowadzenie do znieczulenia ogólnego u dzieci w wieku powyżej 1. miesiąca życia

Propofol stosowany do wprowadzenia do znieczulenia ogólnego u dzieci należy podawać powoli, aż do wystąpienia klinicznych cech znieczulenia. Dawkę należy dostosować do wieku i (lub) masy ciała dziecka.²⁶

U większości dzieci w wieku powyżej 8 lat do indukcji znieczulenia wystarcza dawka około 2,5 mg/kg mc. U dzieci młodszych, szczególnie w wieku od 1. miesiąca do 3 lat, wymagana dawka może być większa (2,5-4 mg/kg mc.).²⁷

Mniejsze dawki zaleca się u dzieci z III lub IV grupy według klasyfikacji ASA.²⁸

Podtrzymywanie znieczulenia ogólnego

W celu podtrzymania znieczulenia ogólnego na odpowiednim poziomie propofol można podawać w ciągłym wlewie dożylnym lub w pojedynczych powtarzanych wstrzyknięciach. Szybkość wlewu konieczna do zapewnienia odpowiednio głębokiego znieczulenia może znacznie się różnić między poszczególnymi pacjentami, przy czym zwykle mieści się w zakresie 9-15 mg/kg mc./h.²⁹

U młodszych dzieci, szczególnie w wieku od 1. miesiąca do 3 lat, wymagane może być zastosowanie większej dawki.³⁰

Mniejsze dawki zaleca się u dzieci z III lub IV grupy według klasyfikacji ASA.³¹

Uspokojenie z zachowaniem świadomości podczas zabiegów diagnostycznych i chirurgicznych u dzieci w wieku powyżej 1. miesiąca życia

Dawkowanie i schemat dawkowania zależą od oczekiwanej głębokości uspokojenia oraz odpowiedzi klinicznej. Do wywołania sedacji u większości pacjentów pediatrycznych wymagane jest podanie dawki od 1-2 mg propofolu/kg mc.³²

Podtrzymanie efektu uspokojenia jest osiągane poprzez podawanie propofolu dożylnie aż do uzyskania odpowiedniego poziomu uspokojenia. Dla większości pacjentów niezbędna dawka waha się od 1,5 do 9 mg/kg mc./h.³³

Wlew może być uzupełniony przez pojedyncze wstrzyknięcia do 1 mg propofolu/kg mc., jeśli konieczne jest szybko pogłębiające się uspokojenie.³⁴

Mniejsze dawki zaleca się u dzieci z III lub IV grupy według klasyfikacji ASA.³⁵

Uspokojenie podczas intensywnej opieki medycznej u dzieci

Stosowanie propofolu podczas prowadzenia intensywnej terapii u dzieci w wieku poniżej 16 lat jest przeciwwskazane.³⁶

Szczegółowa tabela dawkowania propofolu

^37383940

Dawkowanie propofolu powinno zawsze być indywidualnie dostosowane do stanu pacjenta, jego wieku, masy ciała oraz odpowiedzi klinicznej. Szczególną ostrożność i zmniejszone dawki należy stosować u pacjentów w podeszłym wieku oraz chorych zakwalifikowanych do III i IV grupy ryzyka znieczulenia według klasyfikacji ASA.⁴¹

Sposób rozcieńczań propofolu

Propofol można podawać w postaci rozcieńczonej w 5% roztworze glukozy, 0,9% roztworze chlorku sodu lub mieszaninie 0,18% roztworu chlorku sodu i 4% roztworu glukozy. Maksymalne rozcieńczenie nie może być większe niż 1 część propofolu w 4 częściach rozpuszczalnika (minimalne stężenie 2 mg propofolu/ml).⁴²⁴³

Mieszaninę należy przygotować z zachowaniem zasad aseptyki bezpośrednio przed podaniem. Rozcieńczony propofol zachowuje trwałość przez 6-12 godzin, w zależności od warunków przygotowania.⁴⁴⁴⁵

W celu zmniejszenia bólu w miejscu wstrzyknięcia można do propofolu dodać lidokainę (bez środków konserwujących), przygotowując bezpośrednio przed podaniem mieszaninę zawierającą 20 części propofolu oraz 1 część 0,5% lub 1% roztworu chlorowodorku lidokainy.⁴⁶

Propofol można mieszać z roztworem alfentanylu w stężeniu 500 g/ml, w stosunku objętościowym od 20:1 do 50:1. Mieszaninę należy przygotować z zachowaniem zasad aseptyki i zużyć w ciągu 6 godzin.⁴⁷

Jeśli leki zwiotczające mięśnie, jak atrakurium i miwakurium, podawane są przez ten sam system infuzyjny co propofol, system ten należy przepłukać przed ich podaniem.⁴⁸