Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Propofol

Wpływ propofolu na płodność, ciążę i laktację

Propofol jest substancją czynną wchodzącą w skład różnych produktów leczniczych stosowanych w anestezjologii. Kwestia jego stosowania u kobiet w okresie ciąży lub karmienia piersią wymaga szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu oraz noworodka. Odpowiednie poinformowanie pacjentki jest obowiązkiem lekarza prowadzącego znieczulenie.^{1 2}

Stosowanie propofolu w okresie ciąży

Bezpieczeństwo stosowania propofolu u kobiet w ciąży nie zostało w pełni ustalone. Dostępne dane nie są wystarczające do jednoznacznej oceny potencjalnych skutków ubocznych. W związku z tym propofolu zasadniczo nie należy stosować u kobiet w ciąży, z wyjątkiem sytuacji, gdy jest to bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia.^{3 4}

Badania na zwierzętach wykazały negatywny wpływ propofolu na reprodukcję oraz potencjalne ryzyko wystąpienia zaburzeń neurorozwojowych. Te obserwacje stanowią dodatkowe uzasadnienie dla zachowania ostrożności w stosowaniu tej substancji w okresie ciąży.^{5 6}

Warto podkreślić, że propofol może być stosowany podczas zabiegów przerwania ciąży, co stanowi wyjątek od ogólnej zasady unikania stosowania tej substancji u kobiet ciężarnych.^{7 8}

Dawkowanie propofolu w ciąży

W przypadkach, gdy stosowanie propofolu u kobiety w ciąży jest bezwzględnie konieczne, należy zwrócić szczególną uwagę na dawkowanie. Zaleca się unikanie stosowania dużych dawek propofolu, które definiuje się jako:

• Dawka większa niż 2,5 mg propofolu/kg masy ciała do wprowadzenia do znieczulenia⁹
• Dawka większa niż 6 mg propofolu/kg masy ciała/godz. do podtrzymania znieczulenia¹⁰

Propofol w położnictwie

Propofol przenika przez łożysko i może wywoływać depresję układu krążenia i/lub układu oddechowego u noworodka, co może prowadzić do upośledzenia jego podstawowych czynności życiowych.^{11 12}

Ze względu na to działanie, propofolu nie należy stosować w anestezjologii położniczej, chyba że istnieją bezwzględne wskazania medyczne do jego użycia.^{13 14}

W przypadku kobiet w ciąży wymagających znieczulenia, lekarz powinien rozważyć alternatywne środki anestetyczne o lepiej udokumentowanym profilu bezpieczeństwa w położnictwie.¹⁵

Propofol a karmienie piersią

Badania z udziałem kobiet karmiących piersią wykazały, że propofol przenika do mleka kobiecego, choć w niewielkich ilościach.^{16 17}

Ze względu na potencjalne ryzyko dla dziecka, kobiety nie powinny karmić piersią przez 24 godziny po otrzymaniu propofolu. Jest to standardowe zalecenie dla wszystkich preparatów zawierających propofol.^{18 19}

Mleko wytworzone w czasie 24 godzin po podaniu propofolu należy odciągnąć i wyrzucić, nie powinno być ono wykorzystywane do karmienia dziecka.^{20 21}

W przypadku produktu Provive wskazuje się ogólnie, że ze względów bezpieczeństwa propofolu nie należy stosować w okresie karmienia piersią.²²

Wpływ propofolu na płodność

Aktualnie dostępne dane nie dostarczają wystarczających informacji na temat potencjalnego wpływu propofolu na płodność u ludzi.^{23 24}

Podsumowanie zaleceń dla lekarzy

Lekarze stosujący propofol u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinni dokładnie omówić z pacjentką następujące kwestie:

• Bezpieczeństwo stosowania propofolu w okresie ciąży nie zostało jednoznacznie ustalone²⁵
• Propofol powinien być stosowany u kobiet w ciąży wyłącznie w sytuacjach, gdy jest to bezwzględnie konieczne²⁶
• Propofol przenika przez łożysko i może wpływać negatywnie na czynności życiowe noworodka²⁷
• Po zastosowaniu propofolu kobieta nie powinna karmić piersią przez 24 godziny²⁸
• Mleko wytworzone w ciągu 24 godzin po podaniu propofolu należy odciągnąć i wyrzucić²⁹

Każdorazowo decyzja o zastosowaniu propofolu u kobiety w ciąży lub karmiącej piersią powinna być poprzedzona dokładną analizą stosunku korzyści do ryzyka, z uwzględnieniem aktualnego stanu klinicznego pacjentki oraz dostępnych alternatywnych metod znieczulenia.³⁰