Przedawkowanie
Pitofenon

Pitofenon, stosowany w preparacie Spasmalgon w stężeniu 2 mg/ml (chlorowodorek), w połączeniu z metamizolem sodowym (500 mg/ml) oraz bromkiem fenpiweryny (0,02 mg/ml), wykazuje działanie spazmolityczne i cholinolityczne. Przedawkowanie tego preparatu prowadzi do złożonego obrazu klinicznego, obejmującego toksyczne działanie metamizolu na układ krwiotwórczy (agranulocytoza, leukopenia, trombocytopenia, pancytopenia), objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka), a także poważne zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, splątanie, drgawki, śpiączka). Dodatkowo obserwuje się reakcje cholinolityczne, takie jak suchość w jamie ustnej, rozszerzenie źrenic, zatrzymanie moczu oraz tachykardię i hipotensję, wynikające z działania pitofenonu i bromku fenpiweryny. Nefrotoksyczność metabolitów może prowadzić do ostrej niewydolności nerek (oliguria, anuria), co wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek i parametrów życiowych pacjenta.

  1. Przedawkowanie pitofenonu – charakterystyka i konsekwencje kliniczne
    1. Obraz kliniczny przedawkowania
    2. Główne niebezpieczeństwa przedawkowania
    3. Postępowanie w przypadku przedawkowania
    4. Tabela objawów przedawkowania
    5. Protokół postępowania terapeutycznego
    6. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie pitofenonu – charakterystyka i konsekwencje kliniczne

Pitofenon jest substancją czynną o działaniu spazmolitycznym, często występującą w połączeniu z innymi substancjami aktywnymi w preparatach złożonych. W przypadku produktu leczniczego Spasmalgon, pitofenon (w postaci chlorowodorku) występuje w stężeniu 2 mg/ml, w połączeniu z metamizolem sodowym (500 mg/ml) oraz bromkiem fenpiweryny (0,02 mg/ml).1

Obraz kliniczny przedawkowania

W przypadku przedawkowania pitofenonu, szczególnie w formie preparatu złożonego jak Spasmalgon, obraz kliniczny jest złożony i wynika z nadmiernego działania wszystkich substancji aktywnych. W klinicznej manifestacji dominują objawy ostrego zatrucia metamizolem oraz reakcje cholinolityczne związane z pitofenonu chlorowodorkiem i bromkiem fenpiweryny.2

Główne niebezpieczeństwa przedawkowania

Przedawkowanie pitofenonu w połączeniu z pozostałymi substancjami czynnymi preparatu Spasmalgon może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Najczęściej obserwuje się toksyczne działanie na układ krwiotwórczy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, a w ciężkich przypadkach dochodzi do zaburzeń funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego.3

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W sytuacji przedawkowania pitofenonu w preparacie Spasmalgon należy wdrożyć natychmiastowe postępowanie terapeutyczne. Podstawowym działaniem jest przerwanie podawania produktu oraz zastosowanie metod przyspieszających eliminację substancji czynnych z organizmu. Zaleca się wymuszoną diurezę, wlewy dożylne wodnego roztworu soli, a w razie konieczności rozważenie hemodializy.4

Ze względu na brak specyficznego antidotum dla pitofenonu oraz pozostałych składników preparatu Spasmalgon, leczenie ma charakter objawowy i powinno być prowadzone w warunkach szpitalnych pod ścisłym nadzorem medycznym.5

Tabela objawów przedawkowania

Układ/narząd Objawy przedawkowania Mechanizm Uwagi kliniczne
Układ krwiotwórczy Agranulocytoza, leukopenia, trombocytopenia, pancytopenia Toksyczne działanie metamizolu na szpik kostny Wymaga regularnego monitorowania morfologii krwi
Układ pokarmowy Nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka Działanie drażniące na błonę śluzową przewodu pokarmowego Mogą wystąpić jako pierwsze objawy przedawkowania
Ośrodkowy układ nerwowy Zawroty głowy, splątanie, drgawki, zaburzenia świadomości, śpiączka Toksyczne działanie na OUN, reakcje cholinolityczne Występują w ciężkich przypadkach przedawkowania
Układ sercowo-naczyniowy Tachykardia, zaburzenia rytmu serca, hipotensja Reakcje cholinolityczne, działanie na układ autonomiczny Wymaga stałego monitorowania pracy serca
Układ wydalniczy Oliguria, anuria, ostra niewydolność nerek Nefrotoksyczne działanie metabolitów Konieczne monitorowanie funkcji nerek
Objawy cholinolityczne Suchość w jamie ustnej, rozszerzenie źrenic, zatrzymanie moczu, zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego Blokada receptorów muskarynowych Związane głównie z działaniem pitofenonu i fenpiweryny

6

Protokół postępowania terapeutycznego

  1. Natychmiastowe przerwanie podawania produktu Spasmalgon zawierającego pitofenon
  2. Monitorowanie parametrów życiowych – ciśnienia tętniczego, tętna, saturacji, stanu świadomości
  3. Przyspieszenie eliminacji substancji:
    • Wymuszona diureza
    • Wlewy dożylne wodnego roztworu soli
    • W ciężkich przypadkach – hemodializa
  4. Leczenie objawowe ukierunkowane na dominujące manifestacje kliniczne
  5. Kontrola laboratoryjna – morfologia krwi, parametry funkcji nerek i wątroby

7

Warto podkreślić, że z uwagi na brak specyficznego antidotum dla pitofenonu i pozostałych składników preparatu Spasmalgon, leczenie przedawkowania ma charakter wyłącznie objawowy i wspierający. Skuteczność terapii zależy od szybkości wdrożenia odpowiednich procedur medycznych oraz indywidualnej odpowiedzi pacjenta na zastosowane leczenie.8

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl