Przeciwwskazania stosowania
Merkaptopuryna

Przeciwwskazania stosowania merkaptopuryny. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Merkaptopuryna (6-merkaptopuryna) jest lekiem cytostatycznym stosowanym w leczeniu różnych typów nowotworów, głównie białaczek. Przy kwalifikacji pacjenta do leczenia tym lekiem należy dokładnie przeanalizować wszystkie przeciwwskazania, które mogą uniemożliwić zastosowanie terapii lub wymagać jej modyfikacji. Poniżej przedstawiono szczegółowe przeciwwskazania do stosowania merkaptopuryny zawartej w produkcie leczniczym Mercaptopurinum VIS.¹

Ciąża jako bezwzględne przeciwwskazanie

Ciąża stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania merkaptopuryny. Ze względu na potencjalne działanie teratogenne oraz możliwość uszkodzenia rozwijającego się płodu, lek ten nie powinien być podawany kobietom w ciąży. Przed rozpoczęciem terapii merkaptopuryną u kobiet w wieku rozrodczym należy wykluczyć ciążę oraz zalecić stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas leczenia.²

Zaburzenia hematologiczne

Merkaptopuryna wykazuje silne działanie mielosupresyjne, dlatego jej stosowanie jest przeciwwskazane w następujących przypadkach zaburzeń hematologicznych:³

• Ciężka leukopenia – podanie merkaptopuryny należy opóźnić, jeśli liczba krwinek białych jest mniejsza niż 1500/μl
• Ciężka neutropenia – należy wstrzymać leczenie, gdy liczba neutrofilów spada poniżej 200/μl
• Ciężka trombocytopenia – podanie leku należy opóźnić, jeśli liczba płytek krwi jest mniejsza niż 75 000/μl
• Aplazja szpiku – stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do terapii merkaptopuryną

⁴

Niewydolność narządowa

Niewydolność nerek

Ciężka niewydolność nerek stanowi przeciwwskazanie do stosowania merkaptopuryny. Za wartość graniczną przyjmuje się wskaźnik filtracji kłębuszkowej (GFR) mniejszy niż 60 ml/min przed rozpoczęciem terapii. Pacjenci z upośledzoną funkcją nerek mogą wykazywać zwiększoną wrażliwość na działanie mielosupresyjne leku z powodu zmniejszonego wydalania metabolitów merkaptopuryny.⁵

Niewydolność wątroby

Ciężka niewydolność wątroby jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania merkaptopuryny. Wątroba odgrywa kluczową rolę w metabolizmie tego leku, a zaburzenia jej funkcji mogą prowadzić do kumulacji toksycznych metabolitów i nasilenia działań niepożądanych.⁶

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Nadwrażliwość na substancję czynną (6-merkaptopurynę) lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie Mercaptopurinum VIS stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do jego stosowania. Warto zaznaczyć, że preparat zawiera laktozę jako substancję pomocniczą, co może mieć znaczenie u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.^{7 8}

Sytuacje wymagające szczególnej uwagi przy stosowaniu merkaptopuryny

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań istnieją sytuacje kliniczne, w których stosowanie merkaptopuryny wymaga szczególnej ostrożności i ścisłego monitorowania parametrów laboratoryjnych:

• Łagodna do umiarkowanej niewydolność nerek (GFR > 60 ml/min, ale z odchyleniami od normy)
• Łagodna do umiarkowanej niewydolność wątroby
• Stany graniczne w obrazie morfologii krwi (wartości parametrów zbliżone do granicznych)
• Współistniejące leczenie lekami o potencjalnych interakcjach z merkaptopuryną

W powyższych przypadkach rozważenie terapii merkaptopuryną powinno być poprzedzone dokładną analizą stosunku korzyści do ryzyka, a w przypadku podjęcia leczenia konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów hematologicznych oraz funkcji nerek i wątroby.⁹

Parametry laboratoryjne wymagające monitorowania

Przed rozpoczęciem oraz w trakcie terapii merkaptopuryną należy regularnie monitorować następujące parametry, aby wcześnie wykryć przeciwwskazania do kontynuacji leczenia:

Powyższe parametry powinny być regularnie monitorowane, aby uniknąć podania leku w sytuacjach, gdy istnieją przeciwwskazania do jego stosowania.¹⁰