Działania niepożądane
Linagliptyna

Działania niepożądane linagliptyny

Linagliptyna, jako substancja czynna zawarta w produktach leczniczych takich jak Liglinra i Linatra (tabletki powlekane 5 mg), wykazuje określony profil bezpieczeństwa, który został szczegółowo zbadany w kontrolowanych badaniach klinicznych. Analiza danych z badań kontrolowanych placebo wykazała, że ogólna częstość występowania zdarzeń niepożądanych w grupie pacjentów stosujących placebo była zbliżona do częstości uzyskanej w grupie otrzymującej linagliptynę w dawce 5 mg (63,4% w porównaniu z 59,1%). Co istotne, przerwanie udziału w badaniu z powodu wystąpienia zdarzeń niepożądanych było częstsze w grupie pacjentów otrzymujących placebo niż u osób stosujących 5 mg linagliptyny (4,3% w porównaniu z 3,4%).¹

Najczęściej występujące działania niepożądane

Najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym była hipoglikemia, która wystąpiła u 14,8% pacjentów z grupy przyjmującej trzylekową terapię, tzn. linagliptynę, metforminę i pochodną sulfonylomocznika, w porównaniu do 7,6% pacjentów z grupy przyjmującej placebo. W badaniach kontrolowanych placebo linagliptyna spowodowała wystąpienie hipoglikemii jako działania niepożądanego u 4,9% pacjentów. W tym 4,0% przypadków hipoglikemii miało nasilenie łagodne, 0,9% umiarkowane, a 0,1% zostało sklasyfikowane jako mające ciężkie nasilenie.²

Istotnym działaniem niepożądanym, na które należy zwrócić uwagę, jest zapalenie trzustki. Występowało ono częściej u pacjentów z grupy przyjmującej linagliptynę (7 zdarzeń na 6580 pacjentów otrzymujących linagliptynę w porównaniu do 2 zdarzeń na 4383 pacjentów otrzymujących placebo).³

Analiza działań niepożądanych w różnych schematach leczenia

Ze względu na wpływ terapii podstawowej na działania niepożądane (np. hipoglikemia), reakcje niepożądane przeanalizowano dla odpowiednich schematów leczenia. Badania kontrolowane placebo zawierały badania, gdzie linagliptynę podawano w:⁴⁵

• monoterapii o krótkim czasie trwania do 4 tygodni
• monoterapii trwającej co najmniej 12 tygodni
• dołączeniu do leczenia metforminą
• dołączeniu do leczenia metforminą z pochodną sulfonylomocznika
• dołączeniu do leczenia metforminą z empagliflozyną
• dołączeniu do leczenia insuliną z metforminą lub bez metforminy

⁶

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Podczas stosowania linagliptyny szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne zagrożenia związane z występowaniem działań niepożądanych. Hipoglikemia, szczególnie w przypadku stosowania terapii skojarzonej z metforminą i pochodnymi sulfonylomocznika, stanowi najczęstsze zagrożenie. Objawy hipoglikemii mogą mieć różne nasilenie – od łagodnych (zawroty głowy, drżenie rąk, uczucie głodu) przez umiarkowane (dezorientacja, problemy z koncentracją), aż po ciężkie (utrata przytomności, drgawki), wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.⁷

Zapalenie trzustki, choć występuje rzadko, jest poważnym działaniem niepożądanym, które może prowadzić do znaczącego pogorszenia stanu zdrowia pacjenta, manifestującego się silnym bólem brzucha, nudnościami, wymiotami i podwyższeniem parametrów trzustkowych we krwi. Zwiększona aktywność enzymów trzustkowych (amylazy i lipazy) może być wczesnym sygnałem ostrzegawczym.⁸

Wśród rzadkich, ale potencjalnie niebezpiecznych reakcji niepożądanych należy wymienić również obrzęk naczynioruchowy, który może prowadzić do obrzęku twarzy, warg, języka i gardła, powodując trudności w oddychaniu i połykaniu. W skrajnych przypadkach może to prowadzić do stanu zagrażającego życiu, wymagającego natychmiastowej pomocy medycznej.⁹

Istotnym zagrożeniem są również reakcje nadwrażliwości, w tym nadreaktywność oskrzeli, która może objawiać się dusznością, świszczącym oddechem i uciskiem w klatce piersiowej.¹⁰

Tabela działań niepożądanych linagliptyny

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych linagliptyny w dawce 5 mg na dobę, sklasyfikowanych według grup układowo-narządowych oraz według preferowanych terminów MedDRA. Działania te zostały zgłoszone u pacjentów przyjmujących linagliptynę w badaniach prowadzonych metodą podwójnie ślepej próby w monoterapii lub jako dołączenie do innej terapii.¹¹

<sup data-drug="Liglinra" data-section="Działania niepożądane" title="Tabela 1 Działania niepożądane zgłaszane u pacjentów przyjmujących linagliptynę w dawce 5 mg na dobę w ramach monoterapii lub terapii skojarzonej w badaniach klinicznych oraz na podstawie doświadczeń po wprowadzeniu do obrotu. Działania niepożądane zostały podane z bezwzględną częstością występowania. Częstość występowania określano jako: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000), bardzo rzadko (12<sup data-drug="Linatra" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane zostały podane z bezwzględną częstością występowania. Częstość występowania określano jako: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100, <1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000, <1/100), rzadko (≥1/10 000, <1/1 000), bardzo rzadko (13

Szczególne uwagi kliniczne

Podczas stosowania linagliptyny (produkty Liglinra, Linatra) należy zwrócić szczególną uwagę na kilka istotnych aspektów klinicznych związanych z działaniami niepożądanymi:^{14 3 xGGN obserwowanego w badaniach klinicznych”>15}

• Ryzyko zapalenia trzustki – mimo rzadkiego występowania, obserwuje się zwiększoną częstość tego działania niepożądanego w grupie pacjentów przyjmujących linagliptynę. Klinicyści powinni monitorować parametry trzustkowe, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka chorób trzustki.
• Monitorowanie enzymów trzustkowych – zwiększona aktywność lipazy (>3×GGN) jest częstym znaleziskiem laboratoryjnym, które może być wczesnym markerem subklinicznych zaburzeń trzustkowych.
• Ryzyko reakcji skórnych – pemfigoid pęcherzowy, choć rzadki, wymaga czujności klinicznej ze względu na jego autoimmunologiczne podłoże i potencjalny wpływ na jakość życia pacjenta.
• Obrzęk naczynioruchowy – ze względu na potencjalnie zagrażający życiu charakter tego powikłania, pacjenci powinni być poinformowani o konieczności natychmiastowego zgłoszenia objawów obrzęku twarzy, warg, języka czy trudności w oddychaniu.

¹⁶

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁷