Właściwości farmakodynamiczne
Lewometadon

Właściwości farmakodynamiczne lewometadonu

Lewometadon, substancja czynna produktów leczniczych Lefisyo i Levomethadone Hydrochloride Molteni, jest w pełni syntetycznym opioidowym lekiem przeciwbólowym, należącym do grupy farmakoterapeutycznej: inne leki wpływające na układ nerwowy, leki stosowane w leczeniu zaburzeń uzależnieniowych, leki stosowane w leczeniu uzależnienia od opioidów (kod ATC: N07BC05). Jest on zasadową pochodną difenylometanu, strukturalnie pochodzącą od morfiny.^{1 2}

Charakterystyka enancjomerów

Lewometadon stanowi enancjomer R(-) metadonu. Istotną cechą farmakodynamiczną lewometadonu jest znacznie silniejsze działanie przeciwbólowe w porównaniu do enancjomeru S(+), który odpowiada jedynie za 1/50 działania przeciwbólowego enancjomeru R(-).^{3 4}

Mechanizm działania w leczeniu uzależnienia od opioidów

Działanie kliniczne lewometadonu w leczeniu uzależnienia od opiatów (opioidów) lub opioidowych leków przeciwbólowych opiera się na dwóch komplementarnych mechanizmach:^{5 6}

• Jako syntetyczny agonista receptorów opioidowych, lewometadon wywołuje działanie podobne do działania morfiny, które hamuje objawy odstawienia u osób uzależnionych od opiatów/opioidów lub opioidowych leków przeciwbólowych.^{7 8}
• Podczas długotrwałego, doustnego stosowania, zależnie od dawki i czasu trwania terapii substytucyjnej, może prowadzić do rozwoju tolerancji, która blokuje działanie pozajelitowo podanych opioidów, subiektywnie postrzegane jako działanie euforyczne („pobudzenie”).^{9 10}

Profil farmakokinetyczny działania

Działanie terapii substytucyjnej lewometadonem rozpoczyna się stosunkowo szybko – już po 1-2 godzinach od podania doustnego. W przypadku pojedynczego podania, działanie utrzymuje się od 6 do 8 godzin. Kluczową przewagą lewometadonu w terapii substytucyjnej jest fakt, że po wielokrotnym podaniu czas działania leku zostaje znacząco przedłużony do 22-48 godzin. Jest to możliwe dzięki osiągnięciu równowagi farmakokinetycznej, co pozwala na dawkowanie raz na dobę.^{11 12}

Efekty farmakologiczne

Jako agonista receptora opioidowego, lewometadon wywołuje szereg charakterystycznych działań farmakologicznych. Do najważniejszych należy długotrwała depresja oddechowa, która osiąga swoje maksimum po około 4 godzinach i może utrzymywać się nawet do 75 godzin.^{13 14}

Oprócz klasycznych działań opioidowych, takich jak:^{15 16}

• Sedacja (uspokojenie polekowe)
• Euforia
• Zwężenie źrenic (mioza)

Lewometadon wykazuje również inne działania farmakologiczne:

• Bradykardia (zwolnienie czynności serca)
• Zmiany ciśnienia tętniczego krwi (Lefisyo – niedociśnienie tętnicze, Levomethadone Hydrochloride Molteni – zwiększenie ciśnienia tętniczego)
• Zwężenie oskrzeli (bronchospazm)
• Zmniejszenie objętości moczu (oliguria)

Należy podkreślić, że długotrwałe stosowanie lewometadonu prowadzi do rozwoju uzależnienia, które wykazuje podobieństwo do uzależnienia od heroiny i morfiny.^{17 18}

Bezpieczeństwo kardiologiczne – wpływ na odstęp QT

Istotnym aspektem bezpieczeństwa farmakoterapii lewometadonem jest jego wpływ na odstęp QT w zapisie elektrokardiograficznym. Badania kliniczne z udziałem 39 pacjentów wykazały, że zmiana leczenia z racemicznego metadonu na lewometadon powoduje skrócenie skorygowanego odstępu QT (QTc), co wskazuje na lepszy profil bezpieczeństwa kardiologicznego lewometadonu w porównaniu do racematu.^{19 20}

Należy jednak zwrócić uwagę na istotny czynnik ryzyka w postaci wolnego metabolizmu związanego z CYP2B6. Badania pacjentów o powolnym metabolizmie z udziałem enzymu CYP2B6 wykazują, że ryzyko wydłużenia odstępu QTc u tych osób może być zwiększone. Mechanizm tego zjawiska wiąże się z opóźnionym rozkładem enancjomeru S(+) zawartego w racemacie metadonu.^{21 22}