Działania niepożądane
L-treonina

Działania niepożądane L-treoniny

L-treonina jest aminokwasem egzogennym, który znajduje zastosowanie w terapii żywieniowej i preparatach aminokwasowych. Występuje w produktach leczniczych takich jak Aminomel 10E i 12,5E (5,00 g/l i 6,25 g/l), Aminosteril N-Hepa 8% (4,40 g/l), Ketosteril (53 mg/tabletkę), Vamin 18 Electrolyte-Free (5,6 g/l) oraz Vaminolact (3,6 g/l). Pomimo szerokiego zastosowania klinicznego, substancja ta może wywoływać działania niepożądane, których monitorowanie jest istotnym elementem terapii.¹

Reakcje immunologiczne

Podczas stosowania preparatów zawierających L-treoninę mogą wystąpić różnorodne reakcje immunologiczne o zróżnicowanym nasileniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na:²

• Reakcje anafilaktyczne – mogą manifestować się: sinicą, wstrząsem, niedotlenieniem, świstem krtaniowym, uciskiem w gardle, hiperwentylacją, wymiotami, nudnościami, parestezjami w jamie ustnej, bólem jamy ustnej i gardła, uogólnionym obrzękiem, nagłym zaczerwienieniem, rumieniem lub bladością
• Reakcje rzekomoanafilaktyczne – prezentujące podobne objawy kliniczne jak reakcja anafilaktyczna, jednak o innym mechanizmie patofizjologicznym
• Reakcje nadwrażliwości – objawiające się: pokrzywką, bólem głowy, tachykardią, kołataniem serca, niedociśnieniem, nadciśnieniem, przekrwieniem, dusznością, świszczącym oddechem, wysypką, świądem, jeżeniem się włosów, zimnymi potami, bólami stawów, bólami mięśni, uczuciem pieczenia, bólem w klatce piersiowej, dyskomfortem w klatce piersiowej, osłabieniem, złym samopoczuciem, obrzękiem obwodowym, gorączką, dreszczami, zwiększeniem częstości oddechów

³

Zaburzenia metaboliczne i elektrolitowe

Wśród zaburzeń metabolicznych, które mogą wystąpić podczas stosowania preparatów z L-treoniną, wymienia się:^{4 5}

• Hiperkaliemia – podwyższone stężenie potasu w surowicy krwi, które może prowadzić do zaburzeń rytmu serca i innych poważnych konsekwencji
• Hiperkalcemia – obserwowana bardzo rzadko, głównie w przypadku stosowania preparatu Ketosteril, który zawiera związki wapniowe; jej wystąpienie wymaga rozważenia modyfikacji terapii, w tym zmniejszenia dawki witaminy D, a w przypadku utrzymywania się – zmniejszenia dawki samego produktu leczniczego i innych źródeł wapnia

Zaburzenia układu oddechowego

W przebiegu terapii preparatami zawierającymi L-treoninę mogą wystąpić:⁶

• Zaburzenia oddychania – niespecyficzne zaburzenia funkcjonowania układu oddechowego, mogące manifestować się dusznością, tachypnoe, hiperwentylacją lub innymi objawami dysfunkcji oddechowej

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Stosowanie preparatów z L-treoniną może wiązać się z wystąpieniem następujących zaburzeń związanych z wątrobą i drogami żółciowymi:^{7 8}

• Hiperamonemia – podwyższone stężenie amoniaku we krwi
• Niewydolność wątroby – upośledzenie funkcji wątroby prowadzące do zaburzeń metabolicznych i innych powikłań
• Marskość wątroby – przewlekły proces chorobowy prowadzący do włóknienia i przebudowy struktury wątroby
• Zwłóknienie wątroby – nadmierne odkładanie tkanki łącznej w wątrobie
• Cholestaza – upośledzenie przepływu żółci
• Stłuszczenie wątroby – nadmierne gromadzenie tłuszczu w hepatocytach
• Zapalenie pęcherzyka żółciowego – stan zapalny pęcherzyka żółciowego
• Kamica pęcherzyka żółciowego – obecność złogów w pęcherzyku żółciowym
• Przejściowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych – obserwowane podczas żywienia pozajelitowego, przyczyna nie została jednoznacznie wyjaśniona; podejrzewa się wpływ zarówno choroby podstawowej, jak i składu oraz ilości podawanych produktów

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Wśród zaburzeń nerkowych obserwuje się:⁹

• Azotemia – zwiększone stężenie związków azotowych we krwi, będące wynikiem zaburzeń funkcji nerek

Reakcje miejscowe i zaburzenia w miejscu podania

W miejscu podania preparatów zawierających L-treoninę mogą wystąpić następujące działania niepożądane:^{10 11 12}

• Zator w miejscu podania infuzji – zamknięcie światła naczynia przez materiał zatorowy
• Zapalenie żyły w miejscu podania (zakrzepowe zapalenie żył) – stan zapalny żyły z towarzyszącym zakrzepem; szczególnie częste podczas podawania hipertonicznych roztworów do żył obwodowych; ryzyko można zmniejszyć poprzez jednoczesne podawanie w infuzji preparatów lipidowych
• Ból w miejscu podania – dolegliwości bólowe występujące w miejscu wkłucia
• Rumień w miejscu podania – zaczerwienienie skóry w okolicy wkłucia
• Zwiększona ciepłota w miejscu podania – odczuwalne miejscowe podwyższenie temperatury
• Obrzęk w miejscu podania – miejscowe nagromadzenie płynu w tkankach
• Stwardnienie w miejscu podania – wyczuwalne stwardnienie tkanki w miejscu wkłucia

Zaburzenia parametrów laboratoryjnych

Stosowanie preparatów zawierających L-treoninę może wpływać na wyniki badań laboratoryjnych:¹³

• Zwiększenie stężenia bilirubiny – podwyższenie stężenia bilirubiny w surowicy krwi
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych – podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (transaminaz) w surowicy krwi

Inne działania niepożądane

Ponadto, mogą wystąpić:^{14 15}

• Nudności – występują rzadko, zgłaszane w przypadku stosowania preparatów Vamin 18 Electrolyte-Free i Vaminolact

Tabela działań niepożądanych związanych z L-treoniną

Szczegółowe niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi L-treoniny

Podczas terapii lekami zawierającymi L-treoninę należy zwrócić uwagę na potencjalne zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi, które mogą wymagać natychmiastowej interwencji lub modyfikacji schematu leczenia.¹⁶

Zagrożenia związane z reakcjami immunologicznymi

Najpoważniejszym zagrożeniem związanym ze stosowaniem L-treoniny są reakcje anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne, które mogą zagrażać życiu pacjenta. Reakcje te wymagają natychmiastowego rozpoznania i interwencji, ponieważ mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego, ostrej niewydolności oddechowej i zaburzeń hemodynamicznych.¹⁷

Szczególnie niebezpieczne objawy obejmują:

• Sinicę i niedotlenienie – wskazujące na poważne zaburzenia wymiany gazowej
• Wstrząs – stan zagrażający życiu, wymagający natychmiastowego leczenia
• Ucisk w gardle i świsty krtaniowe – mogące prowadzić do obturacji dróg oddechowych
• Obrzęk uogólniony – potencjalne ryzyko obrzęku krtani i obturacji dróg oddechowych

Zagrożenia związane z zaburzeniami wątroby

Stosowanie preparatów zawierających L-treoninę wiąże się z ryzykiem poważnych zaburzeń funkcji wątroby. Hiperamonemia stanowi istotne zagrożenie, szczególnie u pacjentów z upośledzoną funkcją wątroby, ponieważ może prowadzić do encefalopatii wątrobowej i zaburzeń świadomości.¹⁸

Niewydolność wątroby stanowi poważne powikłanie, które może być wywołane lub nasilone przez stosowanie preparatów aminokwasowych zawierających L-treoninę, szczególnie u pacjentów z wcześniej istniejącymi chorobami wątroby. Stopniowe pogarszanie się funkcji wątroby może prowadzić do marskości, co jest nieodwracalnym procesem.

Cholestaza i zaburzenia dróg żółciowych mogą prowadzić do żółtaczki, świądu i innych objawów klinicznych, a w dłuższej perspektywie do uszkodzenia wątroby na skutek retencji toksycznych składników żółci.¹⁹

Zagrożenia związane z podawaniem dożylnym

Podawanie preparatów zawierających L-treoninę wiąże się z ryzykiem powikłań naczyniowych, szczególnie przy infuzji do żył obwodowych. Zakrzepowe zapalenie żył może prowadzić do miejscowego bólu, obrzęku, zaczerwienienia, a w poważniejszych przypadkach do zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej.^{20 21}

Zator w miejscu podania infuzji stanowi potencjalnie zagrażające życiu powikłanie, które może prowadzić do ostrego niedokrwienia obszarów zaopatrywanych przez dane naczynie.

Zagrożenia związane z zaburzeniami nerek

Azotemia występująca jako działanie niepożądane preparatów z L-treoniną może być szczególnie niebezpieczna u pacjentów z wcześniej istniejącą chorobą nerek. Zwiększone stężenie związków azotowych może prowadzić do nasilenia objawów mocznicy, zaburzeń metabolicznych i elektrolitowych.²²

Zagrożenia związane z zaburzeniami metabolicznymi

Hiperkaliemia wymagająca szczególnej uwagi może prowadzić do zaburzeń rytmu serca, w tym poważnych arytmii zagrażających życiu, szczególnie u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego lub przyjmujących leki wpływające na gospodarką potasową.²³

Hiperkalcemia, choć występuje bardzo rzadko, może prowadzić do zaburzeń neurologicznych, mięśniowych, nerkowych i sercowo-naczyniowych. W przypadku jej wystąpienia konieczna jest modyfikacja terapii, w tym zmniejszenie dawek witaminy D i innych źródeł wapnia.²⁴

Monitorowanie i zapobieganie działaniom niepożądanym

W celu minimalizacji ryzyka związanego z działaniami niepożądanymi L-treoniny, zaleca się:

• Dokładne monitorowanie parametrów laboratoryjnych, szczególnie stężenia elektrolitów, parametrów funkcji wątroby i nerek
• Regularne badanie kliniczne pacjenta pod kątem objawów reakcji nadwrażliwości i innych działań niepożądanych
• Dostosowanie dawkowania i składu preparatów do indywidualnych potrzeb pacjenta
• W przypadku podawania do żył obwodowych – rozważenie jednoczesnego stosowania preparatów lipidowych w celu zmniejszenia ryzyka zakrzepowego zapalenia żył²⁵
• Szczególną ostrożność u pacjentów z chorobami wątroby, nerek, zaburzeniami gospodarki elektrolitowej i alergicznymi