Wskazania do stosowania
Kwas ursodeoksycholowy

Wskazania do stosowania kwasu ursodeoksycholowego

Kwas ursodeoksycholowy (UDCA) jest substancją czynną o szerokim zastosowaniu w gastroenterologii i hepatologii. Znajduje zastosowanie w leczeniu wielu schorzeń związanych z zaburzeniami czynności wątroby oraz dróg żółciowych. Wskazania do stosowania kwasu ursodeoksycholowego obejmują szereg stanów klinicznych, w których substancja ta wykazuje działanie terapeutyczne.^{1 2}

Rozpuszczanie kamieni żółciowych

Jednym z podstawowych wskazań do stosowania kwasu ursodeoksycholowego jest rozpuszczanie cholesterolowych kamieni żółciowych. Substancja ta jest wykorzystywana u pacjentów, u których występują kamienie spełniające określone kryteria. Kamienie te muszą być:^{1 3}

• Przepuszczalne dla promieni rentgenowskich (brak zacienienia na zdjęciach rentgenowskich)
• O średnicy nieprzekraczającej 15 mm
• Obecne u osób z zachowaną czynnością pęcherzyka żółciowego

^{4 5}

W przypadku produktu Ursoxyn, wskazania precyzują dodatkowo, że leczenie może być zastosowane u pacjentów, którzy nie wyrażają zgody na interwencję chirurgiczną lub u których postępowanie chirurgiczne jest przeciwwskazane, a także u osób, u których występuje wzrost stężenia cholesterolu w żółci (przesycenie) potwierdzony badaniami laboratoryjnymi przeprowadzonymi na żółci uzyskanej przez drenaż dwunastnicy.⁶

Kwas ursodeoksycholowy (Ursoxyn) może być również stosowany jako leczenie wspomagające przed oraz po zabiegu rozbijania kamieni nerkowych falą uderzeniową (litotrypsja).⁶

Pierwotna marskość żółciowa wątroby

Kwas ursodeoksycholowy jest zalecany w leczeniu objawowym pierwotnej marskości żółciowej wątroby (ang. Primary Biliary Cirrhosis, PBC), znanej również jako pierwotne zapalenie dróg żółciowych. Ważnym warunkiem stosowania tej substancji czynnej jest brak niewyrównanej marskości wątroby.^{1 2 4}

Produkty lecznicze zawierające kwas ursodeoksycholowy, takie jak Ursofalk, Ursocam czy Ursopol, są skuteczne w leczeniu objawowym pierwotnej marskości żółciowej wątroby, pod warunkiem zachowania odpowiednich kryteriów włączenia pacjentów do terapii.^{3 5 6}

Refluksowe zapalenie błony śluzowej żołądka

Kwas ursodeoksycholowy jest stosowany w leczeniu zapalenia błony śluzowej żołądka spowodowanego zarzucaniem żółci. Wskazanie to dotyczy zapalenia błony śluzowej żołądka wywołanego refluksem żółciowym, co stanowi istotny problem kliniczny u niektórych pacjentów.^{1 2 4 5}

Inne zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Kwas ursodeoksycholowy znajduje zastosowanie w leczeniu różnych chorób wątroby i dróg żółciowych o różnej etiologii, gdy inne rekomendowane terapie nie są wskazane lub dostępne.^{2 4 5}

Wewnątrzwątrobowa cholestaza ciężarnych

Cholestaza ciężarnych to specyficzne wskazanie dla kwasu ursodeoksycholowego. Stosowanie tego leku jest zalecane w drugim i trzecim trymestrze ciąży u kobiet z wewnątrzwątrobową cholestazą ciężarnych.^{4 5}

Zaburzenia u dzieci i młodzieży

Kwas ursodeoksycholowy jest stosowany u dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 18 lat w leczeniu zaburzeń wątroby i dróg żółciowych związanych ze zwłóknieniem torbielowatym (mukowiscydozą).^{1 2 4}

Wszystkie produkty lecznicze zawierające kwas ursodeoksycholowy zgodnie wskazują tę populację wiekową (6-18 lat) jako odpowiednią do stosowania leku w przypadku zaburzeń związanych z mukowiscydozą.^{3 5 6}

Szczegółowe warunki stosowania kwasu ursodeoksycholowego

Leczenie kamieni żółciowych

Przy zalecaniu kwasu ursodeoksycholowego w leczeniu kamieni żółciowych, należy upewnić się, że pacjent spełnia wszystkie wymagane kryteria. Kluczowym elementem jest właściwa diagnostyka obrazowa potwierdzająca, że kamienie są przepuszczalne dla promieni rentgenowskich. Lekarz powinien również zweryfikować, czy średnica kamieni nie przekracza 15 mm (w przypadku Ursoxyn – do 2 cm) oraz czy czynność pęcherzyka żółciowego jest zachowana.^{1 3 6}

Terapia kwasem ursodeoksycholowym w tym wskazaniu jest szczególnie zalecana, gdy:^{3 6}

• Istnieją przeciwwskazania do leczenia operacyjnego
• Pacjent nie wyraża zgody na interwencję chirurgiczną
• Stwierdzono przesycenie żółci cholesterolem (w przypadku Ursoxyn)

⁶

Pierwotna marskość żółciowa – kwalifikacja pacjentów

Kwalifikując pacjenta do leczenia pierwotnej marskości żółciowej wątroby kwasem ursodeoksycholowym, lekarz musi koniecznie wykluczyć niewyrównaną marskość wątroby. Jest to kluczowe przeciwwskazanie, które należy brać pod uwagę przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych.^{1 2 4 5}

Należy pamiętać, że w zależności od produktu leczniczego, schorzenie to może być określane jako pierwotna marskość żółciowa wątroby (PBC) lub pierwotne zapalenie dróg żółciowych, ale odnosi się do tego samego stanu klinicznego.^{6 5}

Stosowanie u dzieci z mukowiscydozą

Zalecając kwas ursodeoksycholowy dzieciom z mukowiscydozą, należy zwrócić uwagę na ograniczenia wiekowe – lek jest wskazany dla pacjentów w wieku od 6 do 18 lat. Terapia jest ukierunkowana na leczenie zaburzeń wątroby i dróg żółciowych związanych ze zwłóknieniem torbielowatym.^{1 2 3 4 5 6}

Cholestaza ciężarnych – określenie momentu terapii

W przypadku wewnątrzwątrobowej cholestazy ciężarnych, kwas ursodeoksycholowy jest wskazany w określonym okresie ciąży – w drugim i trzecim trymestrze. Jest to istotne ograniczenie czasowe, które lekarz musi uwzględnić przy zalecaniu terapii.^{4 5}

Porównanie dostępnych preparatów z kwasem ursodeoksycholowym

Na rynku dostępnych jest kilka preparatów zawierających kwas ursodeoksycholowy, które różnią się między sobą postacią farmaceutyczną, dawką oraz w niektórych przypadkach zakresem wskazań. Poniższa tabela przedstawia najważniejsze różnice między dostępnymi produktami:

Różnice w zakresie wskazań

Choć większość preparatów zawierających kwas ursodeoksycholowy ma podobne wskazania, istnieją pewne różnice, które warto uwzględnić przy wyborze konkretnego produktu dla pacjenta:^{1 2 4}

• Tylko Ursocam i Ursopol mają wskazanie do stosowania w cholestazą ciężarnych
• Tylko Ursoxyn jest wskazany jako leczenie wspomagające przed i po litotrypsji
• Ursoxyn dopuszcza leczenie kamieni żółciowych o średnicy do 2 cm, podczas gdy inne produkty ograniczają rozmiar do 15 mm
• Proursan, Ursocam i Ursopol są wskazane w leczeniu chorób wątroby o różnej etiologii

^{3 5 6}

Różnice w postaciach farmaceutycznych

Dostępność różnych postaci farmaceutycznych pozwala na dobór najbardziej odpowiedniej formy leku dla konkretnego pacjenta:^{1 2}

• Kapsułki twarde (AuroUrso 250 mg, Proursan 250 mg, Ursofalk 250 mg, Ursopol 150 mg i 300 mg, Ursoxyn 250 mg)
• Tabletki niepowlekane (Ursocam 250 mg)
• Tabletki powlekane (Proursan 400 mg i 500 mg, Ursofalk 500 mg)
• Zawiesina doustna (Ursofalk 250 mg/5 ml) – szczególnie przydatna dla pacjentów mających trudności z połykaniem tabletek/kapsułek

^{4 3 5 6}

Dodatkowo, niektóre preparaty posiadają linie podziału umożliwiające dokładniejsze dawkowanie, co może być istotne w przypadku konieczności modyfikacji standardowej dawki.^{2 3}

Kiedy zalecić pacjentowi stosowanie kwasu ursodeoksycholowego

Kwas ursodeoksycholowy należy zalecać pacjentom w następujących sytuacjach klinicznych:^{1 2}

• U pacjentów z cholesterolowymi kamieni żółciowymi, które są przepuszczalne dla promieni RTG, o średnicy nieprzekraczającej 15 mm (lub 2 cm w przypadku Ursoxyn), z zachowaną czynnością pęcherzyka żółciowego, szczególnie gdy istnieją przeciwwskazania do leczenia operacyjnego lub pacjent nie wyraża zgody na zabieg
• U pacjentów z pierwotną marskością żółciową wątroby (PBC) lub pierwotnym zapaleniem dróg żółciowych, pod warunkiem braku niewyrównanej marskości wątroby
• U pacjentów z refluksowym zapaleniem błony śluzowej żołądka spowodowanym zarzucaniem żółci
• U kobiet ciężarnych z wewnątrzwątrobową cholestazą w drugim i trzecim trymestrze ciąży (tylko Ursocam i Ursopol)
• U dzieci i młodzieży w wieku 6-18 lat z zaburzeniami wątroby i dróg żółciowych związanymi z mukowiscydozą
• U pacjentów z innymi chorobami wątroby i dróg żółciowych o różnej etiologii, gdy brak jest wskazań do innych rekomendowanych terapii
• Jako leczenie wspomagające przed i po zabiegu litotrypsji (tylko Ursoxyn)

^{4 3 5 6}