Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Flutykazon propionian

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania flutykazonu propionianu

Flutykazon propionian to silny kortykosteroid wziewny stosowany w leczeniu astmy oskrzelowej. Pomimo udowodnionej skuteczności terapeutycznej, jego stosowanie wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności oraz znajomości potencjalnych zagrożeń dla pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji czynnej.¹

Ostrzeżenia dotyczące stosowania w ostrych stanach astmy

Flutykazon propionian nie jest przeznaczony do przerywania napadów duszności lub leczenia ostrych objawów astmy. W takich przypadkach konieczne jest zastosowanie szybko i krótko działających leków rozszerzających oskrzela. Pacjent powinien zawsze mieć przy sobie inhalator stosowany do łagodzenia ostrych napadów astmy.^{2 3}

Nie należy rozpoczynać leczenia flutykazonem propionianem u pacjentów w czasie zaostrzenia astmy lub gdy nastąpiło znaczące lub ostre pogorszenie przebiegu choroby.^{4 5}

Monitorowanie kontroli astmy

Nagłe i szybko postępujące nasilenie objawów astmy oskrzelowej jest stanem mogącym stanowić zagrożenie życia, dlatego taki pacjent wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. Należy rozważyć zwiększenie dawki kortykosteroidów. Stan pacjenta należy ocenić również w sytuacji, jeśli dotychczas stosowana dawka flutykazonu propionianu nie zapewnia odpowiedniej kontroli astmy.^{6 7}

Ciężka astma wymaga regularnego kontrolowania obejmującego badania czynnościowe płuc, ze względu na ryzyko ciężkich napadów astmy, a nawet śmierci.⁸

Zwiększenie częstości stosowania krótko działających wziewnych agonistów receptora beta-2 w celu złagodzenia objawów świadczy o pogorszeniu kontroli choroby. W takich przypadkach należy zweryfikować leczenie pacjenta.^{9 10}

Dostosowanie dawki i odstawianie leczenia

W przypadku uzyskania prawidłowej kontroli objawów astmy, należy rozważyć stopniowe zmniejszanie dawki flutykazonu propionianu. Należy regularnie oceniać stan zdrowia pacjentów, u których zmniejszono dawkę. Zawsze należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę flutykazonu propionianu.^{11 12}

Nie należy nagle przerywać leczenia flutykazonem propionianem u pacjentów chorych na astmę ze względu na ryzyko zaostrzenia choroby. Dawkę produktu leczniczego należy zmniejszać stopniowo pod kontrolą lekarza.^{13 14 15}

Pacjenci ze schorzeniami współistniejącymi

Flutykazon propionian należy stosować z ostrożnością u pacjentów z przebytą lub czynną gruźlicą płuc oraz grzybiczymi, wirusowymi i innymi zakażeniami dróg oddechowych. Jeśli jest to wskazane, należy niezwłocznie wdrożyć odpowiednie leczenie.^{16 17}

Flutykazon propionian może rzadko powodować zaburzenia rytmu serca, np. częstoskurcz nadkomorowy, skurcze dodatkowe i migotanie przedsionków oraz niewielkie i przemijające zmniejszenie stężenia potasu w surowicy krwi, jeśli stosowany jest w dużych dawkach terapeutycznych. Należy zachować ostrożność u pacjentów z:^{18 19}

• ciężkimi zaburzeniami czynności układu krążenia
• zaburzeniami rytmu serca
• cukrzycą
• nadczynnością tarczycy
• nieleczoną hipokaliemią
• skłonnością do występowania małych stężeń jonów potasowych w surowicy

^{20 21}

Odnotowano bardzo rzadkie przypadki zwiększenia stężenia glukozy we krwi. Należy wziąć to pod uwagę przepisując flutykazon propionian pacjentom z cukrzycą w wywiadzie.^{22 23 24}

Paradoksalny skurcz oskrzeli

Podobnie jak w przypadku innych leków podawanych wziewnie, może wystąpić paradoksalny skurcz oskrzeli objawiający się nagle nasilającymi się świstami i dusznością bezpośrednio po przyjęciu leku. Paradoksalny skurcz oskrzeli reaguje na szybko działające wziewne leki rozszerzające oskrzela i należy go leczyć natychmiast. Należy natychmiast przerwać podawanie flutykazonu propionianu, ocenić stan pacjenta i w razie konieczności zastosować inne leczenie.^{25 26}

Działania ogólnoustrojowe

Działania ogólnoustrojowe mogą wystąpić podczas stosowania kortykosteroidów wziewnych, szczególnie jeśli stosowane są duże dawki przez długi okres. Wystąpienie tych działań jest znacznie mniej prawdopodobne niż podczas doustnego stosowania kortykosteroidów.^{27 28}

Możliwe działania ogólnoustrojowe obejmują:^{29 30}

• zespół Cushinga
• cushingoidalne rysy twarzy
• zahamowanie czynności kory nadnerczy
• zmniejszenie gęstości mineralnej kości
• zaćmę
• jaskrę
• szereg objawów psychicznych lub zmian zachowania, w tym:
  • nadmierną aktywność psychoruchową
  • zaburzenia snu
  • lęk
  • depresję
  • agresję (szczególnie u dzieci)

³¹

Dlatego ważne jest, aby regularnie oceniać stan pacjenta i dawkę kortykosteroidu wziewnego zmniejszyć do najmniejszej dawki zapewniającej skuteczną kontrolę objawów astmy.^{32 33}

Zahamowanie czynności kory nadnerczy

Długotrwałe leczenie dużymi dawkami kortykosteroidów wziewnych może powodować zahamowanie czynności kory nadnerczy i ostry przełom nadnerczowy. Dzieci i młodzież w wieku poniżej 16 lat, przyjmujące większe od zarejestrowanych dawki flutykazonu propionianu (zwykle ≥1000 μg na dobę), stanowią grupę szczególnego ryzyka.³⁴

Sytuacje, w których może wystąpić ostry przełom nadnerczowy, związane są z takimi stanami, jak:^{35 36}

• uraz
• zabieg chirurgiczny
• zakażenie
• szybkie zmniejszenie dawki leku

³⁷

Objawy ostrego przełomu nadnerczowego nie są zazwyczaj charakterystyczne i mogą to być:^{38 39}

• utrata łaknienia
• bóle brzucha
• zmniejszenie masy ciała
• zmęczenie
• ból głowy
• nudności
• wymioty
• niedociśnienie tętnicze
• splątanie
• hipoglikemia
• drgawki

^{40 41}

W okresie narażenia na stres lub przed planowanym zabiegiem chirurgicznym należy rozważyć dodatkowe doustne podanie kortykosteroidów.^{42 43 44}

Przejście z leczenia steroidami doustnymi na wziewne

Ze względu na możliwość zaburzenia czynności nadnerczy, pacjenci u których leki steroidowe stosowane doustnie zamieniane są na podawany wziewnie flutykazon propionian, powinni pozostawać pod specjalną opieką, a czynność kory nadnerczy powinna być systematycznie monitorowana.^{45 46}

Po wprowadzeniu do leczenia wziewnego flutykazonu propionianu zmniejszanie dawek steroidów doustnych powinno odbywać się stopniowo. Pacjentów należy poinformować, aby mieli przy sobie dokument informujący o konieczności podania dodatkowych steroidów działających ogólnie w sytuacji stresu (kartę steroidową).^{47 48}

Rekomendowany schemat zmniejszania dawki steroidów doustnych:^{49 50}

• Zmniejszanie dawki steroidu doustnego należy rozpocząć po tygodniu jednoczesnego stosowania flutykazonu propionianu.
• Zmniejszanie dawki należy prowadzić w odstępach nie krótszych niż tygodniowych.
• Dawki podtrzymujące wynoszące 10 mg na dobę lub mniejsze (w przeliczeniu na prednizolon) należy zmniejszać nie szybciej niż o 1 mg na dobę w odstępach tygodniowych.
• Dla dawek podtrzymujących prednizolonu większych niż 10 mg na dobę może być właściwe ostrożne zmniejszanie dawki o więcej niż 1 mg na dobę w odstępach tygodniowych.

⁵¹

U niektórych pacjentów, w czasie zmniejszania dawek steroidów doustnych występują nieswoiste objawy złego samopoczucia, nawet mimo poprawy czynności układu oddechowego. Tych pacjentów należy zachęcać do kontynuowania leczenia flutykazonu propionianem i zmniejszania dawek steroidów doustnych, jeżeli nie ma obiektywnych objawów niewydolności kory nadnerczy.^{52 53}

Pacjenci, którzy zaprzestali stosowania steroidów doustnych, a nadal występują u nich objawy zaburzenia czynności kory nadnerczy, powinni mieć przy sobie dokument informujący o konieczności dodatkowego podania steroidów o działaniu ogólnym w przypadku stresu, np. nasilenia astmy, zakażeń w klatce piersiowej, ciężkich współistniejących chorób, zabiegów chirurgicznych, urazów, itp.^{54 55}

Interakcje z lekami

Należy unikać jednoczesnego stosowania flutykazonu propionianu z rytonawirem, chyba że potencjalna korzyść dla pacjenta przewyższa ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów.^{56 57 58}

Podczas jednoczesnego stosowania flutykazonu propionianu z innymi silnymi inhibitorami CYP3A może również zwiększyć się ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych.^{59 60}

Zaburzenia widzenia

Zaburzenia widzenia mogą wystąpić w wyniku ogólnoustrojowego i miejscowego stosowania kortykosteroidów. Jeżeli u pacjenta wystąpią takie objawy, jak nieostre widzenie lub inne zaburzenia widzenia, należy rozważyć skierowanie go do okulisty w celu ustalenia możliwych przyczyn, do których może należeć zaćma, jaskra lub rzadkie choroby, takie jak centralna chorioretinopatia surowicza, którą notowano po ogólnoustrojowym i miejscowym stosowaniu kortykosteroidów.^{61 62}

Objawy niepożądane przy stosowaniu beta-mimetyków

Odnotowane objawy niepożądane występujące podczas leczenia β2-mimetykami, takie jak: drżenia mięśni, kołatanie serca i bóle głowy, były przemijające i ulegały złagodzeniu w czasie regularnego stosowania.^{63 64}