Wskazania do stosowania
Calendula officinalis

Wskazania do stosowania substancji czynnej Calendula officinalis

Calendula officinalis (nagietek lekarski) to substancja czynna pochodzenia roślinnego o szerokim zastosowaniu w preparatach leczniczych. W zależności od postaci farmaceutycznej i stężenia, może być stosowana w różnych wskazaniach medycznych. Analiza charakterystyk produktów leczniczych zawierających nagietka lekarskiego pozwala na określenie głównych obszarów zastosowań tej substancji czynnej oraz warunków, w których należy zalecić jej stosowanie pacjentom.^{1 2}

Wskazania w okulistyce

Calendula officinalis w postaci kropli do oczu (np. w preparacie Homeoptic, gdzie występuje w stężeniu 3 DH) jest stosowana w stanach podrażnienia spojówek i przemęczenia oczu. Wskazania te obejmują sytuacje wywołane różnymi czynnikami środowiskowymi i czynnościowymi, takimi jak:³

• Niekorzystne promieniowanie emitowane przez ekrany telewizyjne i monitory komputerowe – szczególnie istotne u pacjentów długotrwale pracujących przed ekranami
• Przebywanie w zadymionych pomieszczeniach – w przypadku ekspozycji na dym papierosowy lub inne zanieczyszczenia powietrza
• Długotrwałe czytanie – prowadzące do zmęczenia mięśni oka i wysuszenia spojówek
• Narażenie na suche powietrze – np. w klimatyzowanych pomieszczeniach, podczas podróży samolotem
• Podrażnienia po kąpieli w basenie, morzu lub innych zbiornikach wodnych – związane z działaniem chloru lub soli
• Ekspozycja na zbyt intensywne oświetlenie – zarówno naturalne (silne słońce), jak i sztuczne

⁴

Krople zawierające Calendula officinalis mogą być zalecane pacjentom z objawami dyskomfortu ocznego obejmującymi zaczerwienienie, pieczenie, uczucie piasku pod powiekami czy nadmierne łzawienie. Działanie przeciwzapalne i łagodzące nagietka przyczynia się do redukcji tych objawów i przywrócenia komfortu widzenia.⁵

Wskazania dermatologiczne i wpływ na układ limfatyczny

Calendula officinalis w postaci kremu (jak w preparacie Limfodrenaż-Pascoe Sensitiv, gdzie występuje w postaci nalewki macierzystej – TM) jest stosowana jako terapia wspomagająca układ limfatyczny, szczególnie w przypadku infekcji górnych dróg oddechowych oraz uszu.⁶

Preparat zawierający Calendula officinalis w postaci kremu można zalecić pacjentom w następujących sytuacjach klinicznych:⁷

• Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok – jako terapia wspomagająca standardowe leczenie przeciwzapalne i przeciwinfekcyjne
• Zapalenie gardła i migdałków – w celu redukcji obrzęku okolicznych tkanek i poprawy drenażu limfatycznego
• Zapalenie ucha środkowego i zewnętrznego – jako element kompleksowej terapii, szczególnie w przypadkach nawracających
• Obrzęk węzłów chłonnych szyjnych i podżuchwowych – towarzyszący infekcjom górnych dróg oddechowych

⁸

Kiedy zalecić stosowanie Calendula officinalis – aspekty praktyczne

Podejmując decyzję o zaleceniu preparatów zawierających Calendula officinalis, należy uwzględnić następujące kwestie:^{9 10}

Preparaty okulistyczne:

Krople do oczu zawierające Calendula officinalis (np. Homeoptic) należy zalecić:¹¹

• Pacjentom wykonującym prace wymagające długotrwałego skupienia wzroku (praca biurowa, programiści, graficy komputerowi)
• Osobom odczuwającym dyskomfort oczny po przebywaniu w klimatyzowanych pomieszczeniach
• Pacjentom narażonym na działanie czynników drażniących (dym, kurz, zanieczyszczenia powietrza)
• Osobom regularnie korzystającym z basenów lub przebywającym nad morzem
• Pacjentom stosującym soczewki kontaktowe (po ich uprzednim usunięciu)
• W ramach profilaktyki u osób z predyspozycjami do podrażnień spojówek

¹²

Preparaty działające na układ limfatyczny:

Kremy zawierające Calendula officinalis (np. Limfodrenaż-Pascoe Sensitiv) należy zalecić:¹³

• Jako uzupełnienie standardowej farmakoterapii w ostrych infekcjach górnych dróg oddechowych
• W przypadkach przewlekłych i nawracających infekcji gardła, nosa i uszu
• Pacjentom z tendencją do obrzęków limfatycznych w obrębie głowy i szyi
• Osobom z zaburzeniami odpływu limfy z obszaru twarzoczaszki
• W okresie rekonwalescencji po przebytych infekcjach w celu poprawy miejscowego krążenia limfatycznego

¹⁴

Przeciwwskazania i ograniczenia stosowania

Przy zalecaniu preparatów zawierających Calendula officinalis należy uwzględnić potencjalne przeciwwskazania, które mogą obejmować:^{15 16}

• Nadwrażliwość na Calendula officinalis lub inne rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae)
• Otwarte rany lub uszkodzenia naskórka (dla preparatów dermatologicznych)
• Ciężkie infekcje bakteryjne wymagające intensywnego leczenia przeciwbakteryjnego

^{17 18}

Charakterystyka preparatów zawierających Calendula officinalis

^{19 20}

Calendula officinalis jest wartościową substancją czynną, która znajduje zastosowanie zarówno w formach farmaceutycznych stosowanych miejscowo na skórę, jak i w kroplach do oczu. Zalecając preparaty zawierające nagietek lekarski, należy uwzględnić specyfikę wskazań oraz dopasować formę leku do potrzeb pacjenta i charakteru dolegliwości. W przypadku braku poprawy lub nasilenia objawów, pacjenta należy skierować do specjalisty w celu weryfikacji diagnozy i ewentualnej modyfikacji leczenia.^{21 22}