Przeciwwskazania stosowania
Amitryptylina

Przeciwwskazania stosowania amitryptyliny

Amitryptylina, jako trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które należy bezwzględnie uwzględnić przed zleceniem terapii. Znajomość tych ograniczeń jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta i uniknięcia potencjalnie niebezpiecznych interakcji oraz powikłań. Poniżej przedstawiono szczegółowy przegląd sytuacji klinicznych, w których stosowanie amitryptyliny jest przeciwwskazane.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Nadwrażliwość na amitryptylinę lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie Amitriptylinum VP stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania tego leku. Reakcje nadwrażliwości mogą objawiać się wysypką, świądem, obrzękiem naczynioruchowym lub, w najcięższych przypadkach, reakcją anafilaktyczną zagrażającą życiu pacjenta.²

Choroby układu sercowo-naczyniowego

Ze względu na działanie kardiotoksyczne amitryptyliny, jej stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z określonymi schorzeniami kardiologicznymi:

• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – amitryptylina może zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca i pogłębiać niedokrwienie mięśnia sercowego u pacjentów w okresie pozawałowym
• Zaburzenia przewodnictwa – każdy stopień bloku serca stanowi przeciwwskazanie do stosowania amitryptyliny
• Zaburzenia rytmu serca – arytmie, szczególnie tachyarytmie, mogą ulec nasileniu pod wpływem leku
• Niewydolność tętnic wieńcowych – ryzyko pogłębienia niedokrwienia i związanych z nim powikłań

³

Interakcje z inhibitorami MAO

Jednoczesne stosowanie amitryptyliny i inhibitorów monoaminooksydazy (inhibitorów MAO) jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia potencjalnie śmiertelnego zespołu serotoninowego. Zespół ten charakteryzuje się konstelacją objawów mogących obejmować:

• Niepokój psychoruchowy
• Stany splątania
• Drżenia mięśniowe
• Mioklonie
• Hipertermię (podwyższenie temperatury ciała)

⁴

Okresy karencji przy zmianie terapii

Należy ściśle przestrzegać zalecanych okresów karencji przy przechodzeniu z terapii inhibitorami MAO na amitryptylinę i odwrotnie:

1. Leczenie amitryptyliną można rozpocząć dopiero po 14 dniach od zakończenia terapii nieodwracalnymi nieselektywnymi inhibitorami MAO
2. W przypadku odwracalnego inhibitora MAO (moklobemid), wymagana przerwa wynosi co najmniej jeden dzień przed wprowadzeniem amitryptyliny
3. Leczenie inhibitorami MAO można rozpocząć dopiero po 14 dniach od zakończenia terapii amitryptyliną

⁵

Przeciwwskazania związane z wiekiem i chorobami wątroby

Amitryptylina jest przeciwwskazana w następujących przypadkach:

• Ciężka choroba wątroby – ze względu na metabolizm leku w wątrobie i ryzyko kumulacji toksycznych metabolitów, co może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych i hepatotoksyczności
• Wiek poniżej 6 lat – stosowanie amitryptyliny u dzieci poniżej tego wieku jest przeciwwskazane ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa oraz ryzyka poważnych działań niepożądanych w tej grupie wiekowej

⁶

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie amitryptyliny?

Pacjenci z czynnikami ryzyka kardiologicznego

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami kardiologicznymi, należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć rezygnację z terapii amitryptyliną u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego, takimi jak:

• Wydłużony odstęp QT
• Niekontrolowane nadciśnienie tętnicze
• Niewydolność serca
• Występowanie arytmii w wywiadzie rodzinnym

⁷

Stosowanie innych leków serotoninergicznych

Należy odradzić stosowanie amitryptyliny pacjentom przyjmującym jednocześnie inne leki serotoninergiczne, takie jak:

• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• Tramadol
• Tryptany
• Preparaty zawierające wyciąg z dziurawca (Hypericum perforatum)

⁸

Pacjenci z podwyższonym ryzykiem samobójstwa

Amitryptylina występuje w tabletkach powlekanych Amitriptylinum VP o dawce 10 mg i 25 mg. Z uwagi na potencjalną toksyczność amitryptyliny w przypadku przedawkowania, należy unikać przepisywania tego leku pacjentom:

• Z historią prób samobójczych
• Z aktywnymi myślami samobójczymi
• Z ciężką depresją z tendencjami suicydalnymi
• Z uzależnieniem od alkoholu lub substancji psychoaktywnych

⁹

Zaburzenia funkcji wątroby

Poza ciężką chorobą wątroby, która stanowi bezwzględne przeciwwskazanie, należy również rozważyć odradzenie terapii amitryptyliną pacjentom z:

• Łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami funkcji wątroby
• Podwyższonymi wartościami enzymów wątrobowych
• Historią uszkodzenia wątroby wywołanego lekami

¹⁰

Szczególne grupy wiekowe

Oprócz bezwzględnego przeciwwskazania u dzieci poniżej 6 lat, należy zachować ostrożność i rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne u:

• Dzieci i młodzieży (6-18 lat) – ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności
• Pacjentów w podeszłym wieku – zwiększone ryzyko działań niepożądanych, szczególnie kardiologicznych i antycholinergicznych

¹¹