Przedawkowanie
Amitryptylina

Przedawkowanie amitryptyliny

Przedawkowanie amitryptyliny stanowi poważne zagrożenie dla życia pacjenta i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Należy zaznaczyć, że spożycie 750 mg amitryptyliny lub więcej przez osobę dorosłą może prowadzić do poważnej toksyczności. Efekty przedawkowania ulegają nasileniu przy jednoczesnym spożyciu alkoholu i innych leków psychotropowych. Istotnym czynnikiem jest znaczna zmienność osobnicza w zakresie odpowiedzi na przedawkowanie.¹

Objawy przedawkowania

Objawy przedawkowania amitryptyliny można podzielić na kilka kategorii w zależności od układów, których dotyczą. Poniżej przedstawiono szczegółowe omówienie objawów.

Objawy przeciwcholinergiczne

W wyniku przedawkowania amitryptyliny dochodzi do nasilenia działania przeciwcholinergicznego, co objawia się przede wszystkim rozszerzeniem źrenic, tachykardią, zatrzymaniem moczu, suchością błon śluzowych oraz zmniejszeniem ruchów perystaltycznych jelit.²

Objawy neurologiczne

W przebiegu przedawkowania amitryptyliny często obserwuje się drgawki oraz gorączkę. Nagłe wystąpienie depresji ośrodkowego układu nerwowego (OUN) prowadzi do obniżonej świadomości, która może postępować aż do śpiączki. Może również wystąpić depresja oddechowa. Podczas przebudzenia pacjenci mogą doświadczać splątania, niepokoju, omamów oraz ataksji.³

Objawy kardiologiczne

Objawy kardiologiczne są szczególnie niebezpieczne w przedawkowaniu amitryptyliny. Obejmują one różnorodne arytmie, w tym tachyarytmie komorowe, torsade de pointes oraz migotanie komór. W zapisie EKG charakterystycznie obserwuje się wydłużony odstęp PR, poszerzenie zespołu QRS, wydłużenie odstępu QT, spłaszczenie lub inwersję załamka T, obniżenie odcinka ST oraz różne stopnie bloku serca, które mogą postępować aż do zatrzymania akcji serca. Warto podkreślić, że poszerzenie zespołu QRS zazwyczaj dobrze koreluje ze stopniem toksyczności po ostrym przedawkowaniu.⁴

Ponadto, w zgłoszeniach składanych w ramach nadzoru po wprowadzeniu amitryptyliny do obrotu oraz w piśmiennictwie, opisywano przypadki ujawnienia się zespołu Brugadów i zapisów EKG charakterystycznych dla tego zespołu (BEP, ang. Brugada ECG patterns) po przedawkowaniu substancji.⁵

Dodatkowo mogą wystąpić: niewydolność serca, niedociśnienie tętnicze oraz wstrząs kardiogenny.⁶

Zaburzenia metaboliczne

W wyniku przedawkowania amitryptyliny mogą wystąpić poważne zaburzenia metaboliczne, takie jak kwasica metaboliczna, hipokaliemia oraz hiponatremia.⁷

Przedawkowanie u dzieci

Przedawkowanie amitryptyliny u dzieci wymaga szczególnej uwagi, gdyż może prowadzić do poważnych konsekwencji. Dzieci są wyjątkowo podatne na wystąpienie:⁸

• Śpiączki – głębokie zaburzenie świadomości wymagające natychmiastowej interwencji
• Kardiotoksyczności – objawy toksycznego wpływu na serce, mogące prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu i przewodzenia
• Depresji oddechowej – zahamowanie czynności oddechowej wymagające wspomagania oddechu
• Napadów drgawek – epizody patologicznej aktywności elektrycznej mózgu
• Hiponatremii – obniżone stężenie sodu w surowicy krwi
• Letargu – stan osłabienia, apatii i senności
• Częstoskurczu zatokowego – przyspieszona praca serca
• Senności – nadmierna potrzeba snu, trudności z utrzymaniem czuwania
• Nudności i wymiotów – objawy podrażnienia ośrodka wymiotnego
• Hiperglikemii – podwyższone stężenie glukozy we krwi

⁹

Leczenie przedawkowania

Leczenie przedawkowania amitryptyliny wymaga kompleksowego podejścia i powinno być prowadzone w warunkach szpitalnych, optymalnie na oddziale intensywnej opieki medycznej. Terapia ma charakter objawowy i wspomagający.¹⁰

Postępowanie wstępne

Pierwszym krokiem jest ocena i zabezpieczenie drożności dróg oddechowych, oddychania i krążenia zgodnie z potrzebami pacjenta. Konieczne jest zapewnienie dostępu dożylnego oraz dokładne monitorowanie stanu pacjenta, nawet w pozornie niepowikłanych przypadkach.¹¹

Diagnostyka

W ramach diagnostyki należy przeprowadzić badanie w kierunku cech klinicznych przedawkowania. Niezbędna jest kontrola mocznika i elektrolitów ze szczególnym zwróceniem uwagi na niskie stężenie potasu oraz monitorowanie ilości moczu wydalonego w jednostce czasu. Istotne jest również wykonanie gazometrii krwi tętniczej w celu oceny ewentualnej kwasicy. Konieczne jest wykonanie elektrokardiogramu, ze szczególnym uwzględnieniem poszerzenia zespołu QRS powyżej 0,16 sekundy.^{0,16 sekund.”>12}

Dekontaminacja

W celu ograniczenia wchłaniania amitryptyliny, płukanie żołądka można rozważać jedynie w ciągu jednej godziny od potencjalnie śmiertelnego przedawkowania. Jeśli od spożycia minęło mniej niż jedna godzina, zaleca się podanie 50 g węgla aktywnego.¹³

Warto zaznaczyć, że nie należy podawać flumazenilu w celu odwrócenia toksyczności benzodiazepin w przypadku łącznego przedawkowania kilku produktów.¹⁴

Podtrzymywanie funkcji życiowych

Drożność dróg oddechowych należy utrzymywać poprzez intubację, jeśli jest to konieczne. Zaleca się zastosowanie respiratora w celu zapobieżenia ewentualnemu zatrzymaniu czynności oddechowej. Niezbędne jest ciągłe monitorowanie EKG i czynności serca przez 3-5 dni.¹⁵

Leczenie powikłań

W zależności od konkretnego przypadku, leczenie będzie podejmowane w następujących stanach:¹⁶

• Szerokie odstępy QRS – zaburzenia przewodzenia śródkomorowego wymagające interwencji kardiologicznej
• Niewydolność serca – niezdolność mięśnia sercowego do zapewnienia prawidłowego rzutu minutowego
• Komorowe zaburzenia rytmu serca – arytmie pochodzące z komór serca
• Niewydolność krążenia – upośledzenie funkcji układu krążenia
• Niedociśnienie – zbyt niskie ciśnienie tętnicze wymagające farmakoterapii
• Hipertermia – podwyższona temperatura ciała
• Konwulsje – napady drgawkowe
• Kwasica metaboliczna – zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej

¹⁷

Szczególną uwagę należy zwrócić na leczenie niepokoju i drgawek, które można opanować przy pomocy diazepamu.¹⁸

Monitorowanie

Pacjentów z objawami przedmiotowymi toksyczności należy monitorować przez minimum 12 godzin. W przypadku, gdy pacjent pozostaje nieprzytomny przez dłuższy czas, konieczne jest monitorowanie w kierunku rabdomiolizy.¹⁹

Aspekty psychologiczne

Należy pamiętać, że przedawkowanie amitryptyliny jest często zamierzone, a pacjenci mogą podejmować kolejne próby samobójcze podczas rekonwalescencji. W tej klasie leków zdarzały się zgony z przedawkowania zamierzonego lub przypadkowego.²⁰

Tabela objawów przedawkowania amitryptyliny