Działania niepożądane
Alergoidy pyłków roślin
Alergoidy pyłków roślin stosowane w immunoterapii swoistej, takie jak produkt ALLERGOVIT, mogą wywoływać działania niepożądane zarówno miejscowe (rumień, świąd, obrzęk w miejscu iniekcji występujące bardzo często ≥1/10), jak i ogólnoustrojowe, w tym reakcje anafilaktyczne i wstrząs anafilaktyczny. Działania te mogą pojawić się od kilku sekund do kilku minut po iniekcji, a także kilka godzin później. Częstość i nasilenie działań niepożądanych zależy od schematu dawkowania: standardowy (7 iniekcji) cechuje się niższą częstością działań niepożądanych, przyspieszony (4 iniekcje) powoduje ich częstsze występowanie, głównie do 30 minut po podaniu, natomiast schemat z jednym stężeniem (3 iniekcje) wiąże się z wcześniejszym i częstszym pojawianiem się działań niepożądanych. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest porównywalny z dorosłymi, choć brak jest danych dla schematu przyspieszonego w tych grupach wiekowych.
Działania niepożądane alergoidów pyłków roślin
Alergoidy pyłków roślin wykorzystywane w immunoterapii swoistej mogą wywoływać szereg działań niepożądanych, zarówno o charakterze miejscowym, jak i ogólnoustrojowym. Działania te mogą wystąpić mimo ścisłego przestrzegania odstępów pomiędzy iniekcjami i indywidualnego zwiększania dawki. Częstość i nasilenie działań niepożądanych może się różnić w zależności od zastosowanego schematu dawkowania oraz rodzaju alergenu.1
Reakcje anafilaktyczne i ich objawy
Niezwykle istotnym zagrożeniem podczas stosowania alergoidów są potencjalne reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny, które mogą wystąpić od kilku sekund do kilku minut po iniekcji, nawet przed pojawieniem się reakcji miejscowej. Typowe objawy reakcji anafilaktycznych obejmują:2
- Swędzenie i uczucie gorąca na języku, pod nim i w gardle
- Duszność
- Świąd lub uczucie pieczenia na dłoniach i/lub podeszwach stóp
- Uogólniona pokrzywka
- Uogólniony świąd
- Spadek ciśnienia tętniczego
- Zawroty głowy
- Złe samopoczucie
3
Warto podkreślić, że działania niepożądane produktu ALLERGOVIT mogą także wystąpić kilka godzin po wstrzyknięciu preparatu.4
Działania niepożądane w zależności od rodzaju alergenu
ALLERGOVIT zawierający alergeny pyłku traw i zbóż
Profil działań niepożądanych różni się w zależności od zastosowanego schematu dawkowania:
Standardowy schemat zwiększania dawki (7 iniekcji) był badany u 578 pacjentów (536 dorosłych, 25 dzieci, 17 pacjentów w wieku młodzieńczym). Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były reakcje miejscowe takie jak rumień, świąd i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia, które występowały bardzo często (≥1/10).5
Przyspieszony schemat zwiększania dawki (4 iniekcje ze stężenia A i B) badano u 61 dorosłych pacjentów. W porównaniu do schematu standardowego, objawy niepożądane występowały częściej. Działania niepożądane podczas stosowania przyspieszonego schematu zwiększania dawki występują przeważnie do 30 minut po wstrzyknięciu i obejmują głównie reakcje miejscowe takie jak obrzęk, rumień i dyskomfort w miejscu wstrzyknięcia. Obserwowano również reakcje systemowe, jednak ich ciężkość nie była większa niż podczas stosowania standardowego schematu.6
Schemat zwiększania dawki z jednym stężeniem (3 iniekcje ze stężeniem B) testowano u 90 pacjentów (45 dorosłych, 25 dzieci, 20 pacjentów w wieku młodzieńczym). Działania niepożądane mogą występować częściej niż w schemacie standardowym i pojawiają się we wcześniejszej fazie zwiększania dawki. Najczęstsze działania niepożądane to reakcje miejscowe (rumień, świąd, obrzęk), które wystąpiły bardzo często.7
ALLERGOVIT zawierający alergeny pyłku drzew
W przypadku standardowego schematu zwiększania dawki (7 iniekcji) badanego u 304 dorosłych pacjentów, najczęstszymi działaniami niepożądanymi były reakcje miejscowe (rumień, świąd, obrzęk w miejscu wstrzyknięcia), występujące bardzo często (≥1/10).8
W schemacie przyspieszonego zwiększania dawki (4 iniekcje ze stężeń A i B) u 63 dorosłych pacjentów, objawy niepożądane mogą występować częściej niż w schemacie standardowym. Działania niepożądane podczas stosowania przyspieszonego schematu zwiększania dawki występują przeważnie do 30 minut po wstrzyknięciu i obejmują głównie reakcje miejscowe.9
ALLERGOVIT zawierający alergeny pyłku chwastów
Na podstawie danych postmarketingowych zgłoszono szereg działań niepożądanych po podaniu produktu ALLERGOVIT zawierającego alergeny pyłku chwastów, jednak ze względu na małą liczbę zgłoszeń nie można oszacować ich częstości. Obserwowane działania obejmowały reakcje anafilaktyczne, wstrząs anafilaktyczny, a także reakcje miejscowe i systemowe.10
Bezpieczeństwo u dzieci i młodzieży
Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest porównywalny z profilem bezpieczeństwa u dorosłych. W tych grupach wiekowych nie należy się spodziewać innych działań niepożądanych niż te obserwowane u dorosłych.11 Dla schematu przyspieszonego zwiększania dawki brak dostępnych danych dotyczących dzieci i młodzieży.12
Szczegółowy przegląd działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono zestawienie działań niepożądanych alergoidów pyłków roślin w podziale na układy i narządy, wraz z ich częstością występowania i charakterystyką.
| Układ/narząd | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Charakterystyka |
|---|---|---|---|
| Infekcje i infestacje | Zapalenie błony śluzowej nosa i gardła | Niezbyt często (pyłki traw) Często (pyłki drzew) |
Objaw podrażnienia błon śluzowych podczas reakcji alergicznej |
| Zapalenie spojówek | Często (pyłki drzew) Nieznana (pyłki chwastów) |
Może towarzyszyć reakcjom alergicznym górnych dróg oddechowych | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcja anafilaktyczna | Niezbyt często (pyłki traw, drzew) Często (trawy – schemat przyspieszony) Nieznana (pyłki chwastów) |
Poważna reakcja ogólnoustrojowa wymagająca natychmiastowej interwencji |
| Wstrząs anafilaktyczny | Nieznana (pyłki chwastów) | Zagrażająca życiu reakcja wymagająca natychmiastowej pomocy medycznej | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Ból głowy | Często (wszystkie typy pyłków) | Częsty objaw towarzyszący reakcjom alergicznym |
| Zaburzenia układu oddechowego | Duszność | Często (trawy – schemat przyspieszony) Niezbyt często (pyłki traw, standardowy schemat) |
Może być objawem reakcji anafilaktycznej lub skurczu oskrzeli |
| Astma | Niezbyt często (pyłki traw, drzew) Często (trawy – schemat z jednym stężeniem) Nieznana (pyłki chwastów) |
Skurcz oskrzeli, który może być poważnym działaniem niepożądanym | |
| Zaburzenia skórne | Pokrzywka | Często (trawy – schemat przyspieszony i jednego stężenia) Niezbyt często (pyłki traw, drzew) Nieznana (pyłki chwastów) |
Może występować miejscowo lub ogólnoustrojowo |
| Świąd | Niezbyt często (pyłki traw, drzew) Nieznana (pyłki chwastów) |
Często towarzyszy reakcjom skórnym | |
| Obrzęk naczynioruchowy | Nieznana (pyłki chwastów) | Poważna reakcja alergiczna wymagająca natychmiastowej interwencji | |
| Zaburzenia w miejscu podania | Rumień w miejscu wstrzyknięcia | Bardzo często (wszystkie typy pyłków) | Najczęstsza reakcja miejscowa |
| Świąd w miejscu wstrzyknięcia | Bardzo często (wszystkie typy pyłków) | Częsta reakcja miejscowa związana z uwalnianiem mediatorów zapalnych | |
| Obrzęk w miejscu wstrzyknięcia | Bardzo często (wszystkie typy pyłków) | Wynik reakcji zapalnej w miejscu iniekcji | |
| Zaburzenia naczyniowe | Spadek ciśnienia tętniczego | Niezbyt często (pyłki traw) | Może być objawem reakcji anafilaktycznej |
| Zaburzenia serca | Tachykardia | Często (trawy – schemat z jednym stężeniem) Niezbyt często (pyłki drzew) |
Może towarzyszyć reakcjom anafilaktycznym |
| Badania dodatkowe | Spadek szczytowego przepływu wydechowego (PEF) | Często (trawy – schemat przyspieszony i jednego stężenia) Niezbyt często (pyłki traw) |
Obiektywny wskaźnik zwężenia dróg oddechowych |
Różnice w profilach bezpieczeństwa między schematami dawkowania
Badania kliniczne wykazały istotne różnice w częstości występowania działań niepożądanych w zależności od zastosowanego schematu dawkowania:
- Schemat standardowy (7 iniekcji) – charakteryzuje się niższą częstością występowania działań niepożądanych w porównaniu do pozostałych schematów.13
- Schemat przyspieszony (4 iniekcje) – działania niepożądane występują częściej, ale ich ciężkość nie jest większa niż w schemacie standardowym. Objawy pojawiają się głównie w ciągu 30 minut po iniekcji.14
- Schemat z jednym stężeniem (3 iniekcje) – działania niepożądane mogą występować częściej i pojawiają się we wcześniejszej fazie zwiększania dawki niż w przypadku schematu standardowego.15
Monitorowanie bezpieczeństwa i zgłaszanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.16
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania