Specjalne ostrzeżenia
Xuvelex XR

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Xuvelex XR

Produkt leczniczy Xuvelex XR zawierający chlorowodorek metforminy w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania ze względu na potencjalne zagrożenia dla zdrowia pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące różnych aspektów bezpieczeństwa terapii tym lekiem.¹

Kwasica mleczanowa – poważne powikłanie metaboliczne

Kwasica mleczanowa to bardzo rzadkie, lecz niezwykle groźne powikłanie metaboliczne, które może wystąpić podczas terapii metforminą. Ryzyko tego powikłania wzrasta szczególnie w przypadku ostrego pogorszenia czynności nerek, chorób układu krążenia, chorób układu oddechowego lub posocznicy. Mechanizm powstawania kwasicy mleczanowej związany jest z kumulacją metforminy w organizmie przy obniżonej filtracji nerkowej.²

W przypadku odwodnienia spowodowanego ciężką biegunką, wymiotami, gorączką lub zmniejszoną podażą płynów, należy tymczasowo wstrzymać stosowanie metforminy i skierować pacjenta do lekarza w celu oceny stanu klinicznego.³

Szczególną ostrożność należy zachować przy rozpoczynaniu leczenia produktami, które mogą istotnie wpływać na czynność nerek, takimi jak leki przeciwnadciśnieniowe, moczopędne lub niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) u pacjentów przyjmujących metforminę.⁴

Dodatkowe czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej

Do innych istotnych czynników ryzyka kwasicy mleczanowej należą:

• Nadmierne spożycie alkoholu – alkohol potęguje efekt metforminy na metabolizm kwasu mlekowego
• Niewydolność wątroby – upośledza metabolizm kwasu mlekowego
• Źle kontrolowana cukrzyca
• Ketoza
• Długotrwałe głodzenie
• Stany związane z niedotlenieniem tkanek
• Jednoczesne stosowanie produktów leczniczych mogących wywoływać kwasicę mleczanową

⁵

Objawy kwasicy mleczanowej i postępowanie

Pacjenci oraz ich opiekunowie powinni zostać dokładnie poinformowani o ryzyku wystąpienia kwasicy mleczanowej oraz jej objawach. Charakterystyczne objawy tego powikłania obejmują:

• Duszność kwasicza – pogłębiony oddech z trudnościami w oddychaniu
• Ból brzucha – często intensywny, trudny do zlokalizowania
• Skurcze mięśni
• Astenia – znaczne osłabienie
• Hipotermia
• Śpiączka – w przypadku progresji zaburzeń

W przypadku wystąpienia podejrzanych objawów pacjent powinien natychmiast odstawić metforminę i zgłosić się po pomoc medyczną.⁶

Diagnostyka laboratoryjna kwasicy mleczanowej wykazuje charakterystyczne odchylenia:

• Obniżenie pH krwi < 7,35
• Podwyższone stężenie mleczanów w osoczu > 5 mmol/L
• Zwiększona luka anionowa
• Podwyższony stosunek mleczanów do pirogronianów

<sup data-drug="Xuvelex XR" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Odchylenia od wartości prawidłowych w wynikach badań laboratoryjnych obejmują zmniejszenie wartości pH krwi ( 5 mmol/L) oraz zwiększenie luki anionowej i stosunku mleczanów do pirogronianów.”>7

Monitorowanie czynności nerek

Przed rozpoczęciem leczenia metforminą należy ocenić współczynnik przesączania kłębuszkowego (GFR). Następnie parametr ten powinien być monitorowany w regularnych odstępach czasu podczas terapii. Stosowanie metforminy jest przeciwwskazane u pacjentów z GFR < 30 mL/min.<sup data-drug="Xuvelex XR" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Wartość GFR powinna być oznaczona przed rozpoczęciem leczenia, a następnie w regularnych odstępach, patrz punkt 4.2. Metformina jest przeciwwskazana u pacjentów z GFR 8

W przypadku wystąpienia stanów klinicznych mogących wpływać na czynność nerek, leczenie metforminą powinno zostać tymczasowo przerwane do czasu normalizacji parametrów nerkowych.

Czynność mięśnia sercowego

Pacjenci z niewydolnością serca są szczególnie narażeni na wystąpienie niedotlenienia i wtórnej niewydolności nerek. Metformina może być stosowana u pacjentów z przewlekłą, stabilną niewydolnością serca pod warunkiem regularnego monitorowania czynności serca i nerek.⁹

Stosowanie metforminy jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z ostrą lub nieustabilizowaną niewydolnością serca ze względu na zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej.¹⁰

Stosowanie metforminy a środki kontrastowe zawierające jod

Donaczyniowe podanie jodowych środków kontrastowych może prowadzić do rozwoju nefropatii pokontrastowej, co skutkuje kumulacją metforminy i zwiększonym ryzykiem kwasicy mleczanowej. W związku z tym należy przestrzegać następujących zasad:¹¹

1. Przerwać stosowanie metforminy przed badaniem lub podczas badania obrazowego z użyciem jodowego środka kontrastowego
2. Nie wznawia się leczenia metforminą przez co najmniej 48 godzin po badaniu
3. Ponowne włączenie metforminy możliwe jest wyłącznie po ocenie czynności nerek i potwierdzeniu jej stabilności

¹²

Postępowanie przy zabiegach chirurgicznych

Leczenie metforminą musi zostać przerwane bezpośrednio przed zabiegiem chirurgicznym wykonywanym w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym. Wznowienie leczenia możliwe jest:¹³

• Nie wcześniej niż po 48 godzinach od zabiegu
• Po wznowieniu odżywiania doustnego
• Po ponownej ocenie czynności nerek i potwierdzeniu jej stabilności

¹⁴

Dodatkowe zalecenia i monitorowanie podczas terapii

Podczas leczenia metforminą należy przestrzegać następujących zaleceń:¹⁵

• Pacjenci powinni stosować dietę z regularnym przyjmowaniem węglowodanów w ciągu dnia
• Osoby z nadwagą powinny kontynuować dietę niskokaloryczną
• Należy regularnie wykonywać badania laboratoryjne charakterystyczne dla monitorowania cukrzycy

¹⁶

Wpływ na poziom witaminy B12

Długotrwałe stosowanie metforminy może prowadzić do zmniejszenia stężenia witaminy B12 w surowicy krwi. Ryzyko niedoboru tej witaminy wzrasta wraz z:¹⁷

• Zwiększeniem dawki metforminy
• Wydłużeniem czasu trwania terapii
• Obecnością dodatkowych czynników ryzyka niedoboru witaminy B12

Przy podejrzeniu niedoboru witaminy B12 (objawiającego się np. niedokrwistością lub neuropatią) należy kontrolować stężenie tej witaminy w surowicy. Szczególnie istotna jest okresowa kontrola stężenia witaminy B12 u pacjentów z czynnikami ryzyka jej niedoboru.¹⁸

Leczenie metforminą należy kontynuować tak długo, jak jest ono tolerowane i nie istnieją przeciwwskazania. W przypadku rozpoznania niedoboru witaminy B12 należy zastosować odpowiednie leczenie suplementacyjne zgodnie z aktualnymi wytycznymi klinicznymi.¹⁹

Ryzyko hipoglikemii w terapii skojarzonej

Metformina w monoterapii nie powoduje hipoglikemii, jednak należy zachować szczególną ostrożność, gdy jest stosowana w połączeniu z:²⁰

• Insuliną
• Pochodnymi sulfonylomocznika
• Meglitynidami
• Innymi doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi

Informacje dodatkowe

Pacjentów należy poinformować, że otoczka tabletki o przedłużonym uwalnianiu może być widoczna w stolcu, co jest zjawiskiem normalnym i nie wpływa na skuteczność leczenia.²¹

Produkt Xuvelex XR zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na tabletkę o przedłużonym uwalnianiu, co oznacza, że uznaje się go za „wolny od sodu”.²²